Al-Shabaab is nog lang niet uitgespeeld

Een Keniaanse politieagent richt zijn blik op het winkelcentrum in Nairobi waar leden van Al-Shabaab afgelopen weekeind een aanslag pleegden. Beeld REUTERS
Een Keniaanse politieagent richt zijn blik op het winkelcentrum in Nairobi waar leden van Al-Shabaab afgelopen weekeind een aanslag pleegden.Beeld REUTERS

Ondanks de gebruikelijke zelfmoordacties in Mogadishu was het stiller geworden rondom Al-Shabaab. De Somalische radicaal-islamitische beweging kreeg steeds meer nederlagen te verduren door het optreden van Amisom, de militaire missie van de Afrikaanse Unie tegen Al-Shabaab in Somalië.

In 2011 kwam het bericht dat ze uit de Somalische hoofdstad waren verdreven. Ook havenstad Kismayo werd Shabaab-vrij gemaakt. Alleen op het platteland in het zuiden regeren de extremisten nog.

Daarbij zou Al-Shabaab verzwakt zijn doordat de organisatie in tweeën is gescheurd. Eén groep heeft een puur lokale agenda en wil van Somalië een islamitische staat maken. De andere tak, die zich graag afficheert als Oost-Afrikaans filiaal van Al-Kaida, wil een wereldwijde hei­lige oorlog voeren.

Met de terroristische aanval op een winkelcentrum in de Keniaanse hoofdstad Nairobi heeft Al-Shabaab zichzelf weer in de internationale schijnwerpers geplaatst. Doorgaans vertonen de aanslagen in zowel ­Somalië als Kenia een weliswaar dodelijk, maar amateuristisch karakter. De actie in Nairobi, een vergelding voor Kenia's deelname aan Amisom, blonk uit door de accurate voorbereiding en het uiterst moderne wapenarsenaal.

Dit soort kostbare operaties zijn lastig te realiseren door een organisatie die tegenwoordig belangrijke inkomsten uit de handel in houts­kool via Kismayo grotendeels moet missen. Wie blaast er dan nieuw leven in de extremistische beweging?

De kans bestaat dat de gijzelnemers in Westgate van Keniaanse bodem zijn. De terroristen wisten uitstekend de weg in het uitgestrekte winkelcentrum. Overlevenden melden dat hun Engels erg goed was.

Vooral in het noordoosten van Kenia en in een wijk in Nairobi leeft een grote groep Keniaanse Somaliërs. Al jaren wordt in die wijk Eastleigh, 'Klein Mogadishu', geronseld voor Al-Shabaab. Een VN-commissie wees onlangs op de opzienbarende groei van Al-Hijra. Dit voormalige islamitische jongerencentrum lijkt betrokken te zijn bij het rekrutreren van vooral jeugd.

Abubakar Shariff Ahmed, bekend als Makaburi ('begraafplaats'), krijgt steeds meer invloed in deze groep. Hij woont in de havenstad Mombasa en toen Trouw hem een paar weken geleden sprak, merkte hij op: "Religies kunnen niet naast elkaar bestaan. Eén moet er domineren. Waarom laat de wereld Afghanistan en Somalië niet over aan de taliban en Al-Shabaab? Dan kunnen daar moslims uit de hele wereld gaan wonen die volgens onze strikte islamitische wetten willen leven." De VN-commissie waarschuwde dat Makaburi "voorstander is van grootschalige aanvallen in Kenia om Al-Shabaab te ondersteunen".

Met deze Keniaanse component is duidelijk geen rekening gehouden - vaak wordt gedacht dat Keniaanse Somaliërs te veel economische belangen hebben in Kenia om mee te werken met Al-Shabaab. Toch is het een gemarginaliseerde groep met werkloze jongeren die met een paar honderd euro over te halen zijn om ten strijde te trekken.

De aanval in winkelcentrum Westgate kwam voor de autoriteiten volslagen onverwacht. De Amerikanen en Britten - die minder zicht hebben op de dynamiek binnen de Somalische gemeenschap in Kenia - waarschuwden ook niet voor een op handen zijnde aanslag.

Rashid Abdi, een Somalische analist uit Kenia, zag een offensief van Al-Shabaab maanden geleden wél aankomen: "Al-Shabaab wil tonen dat het krachtig is. Mijn angst is dat dat leidt tot meer bomaanslagen."

De extremistische beweging is nog lang niet uitgespeeld.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden