Al meer dan dertig jaar vaderverlof

Zweden is met zijn verlofregelingen voor jonge vaders al veel verder dan de verlofduur van twee weken, die het Europees Parlement wenselijk acht. Zweden wil jonge vaders van meet af aan bij de opvoeding van kinderen te betrekken én beoogt mannen en vrouwen gelijke carrièrekansen te geven.

Na de geboorte van zijn kind heeft een Zweedse vader recht op tien dagen betaald verlof. Bij een tweeling krijgt hij twintig dagen, bij een drieling dertig, enzovoort. Deze dagen kunnen worden opgenomen tot en met de zestigste dag nadat de baby is thuisgekomen uit het ziekenhuis. Ook kunnen Zweedse vaders deze dagen parttime opnemen, bijvoorbeeld twintig halve dagen.

Daarnaast kent Zweden een uitgebreide regeling voor ouderschapsverlof, speciaal gericht op de zorg voor kinderen tot anderhalf jaar oud. Vaders en moeders hebben samen recht op vijftien maanden vrij. Twee maanden zijn gereserveerd voor de vader, twee voor de moeder: deze maanden kunnen zij niet overhevelen naar hun partner. De overige maanden kunnen ze onderling verdelen. De hoogte van de uitkering is afhankelijk van de afspraak met de werkgever maar veelal circa tachtig procent van het salaris.

Drijvende kracht achter invoering van deze regeling was in de jaren zeventig de echtgenote van de toenmalige premier Olof Palme, een kinderpsychologe. Bijna veertig jaar later zijn er nog altijd meer vrouwen dan mannen die ouderschapsverlof opnemen. Vorig jaar deed ruim 77 procent van de vrouwen dat. Slechts 22 procent van de mannen koos voor ’pappaledig’ (papavrij). De meeste Zweedse vaders nemen twee maanden op, niet meer.

Om ouders te stimuleren het ouderschapsverlof eerlijker onderling te verdelen, heeft de overheid enkele jaren geleden een ’gelijkheidsbonus’ ingevoerd, in de vorm van een belastingvoordeel. „Veel mensen leven in de veronderstelling dat het gezinsinkomen achteruit gaat als de vader ouderschapsverlof opneemt. Maar dit klopt niet. Door de invoering van de bonus kom je op ongeveer hetzelfde uit”, zegt kinderpsycholoog Lars Jalmert van de universiteit van Stockholm.

Een ander struikelblok is volgens Jalmert dat, zelfs in het geëmancipeerde Zweden, veel vrouwen denken dat ze beter zijn in zorgtaken dan mannen. Jalmert is een van de voorstanders van het model waarbij het verlof eerlijk wordt verdeeld tussen beide partners. „Beide ouders krijgen dan de kans om dicht tot het kind te komen. Dat was ook het idee achter ouderschapsverlof.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden