Al-Kaida versterkt greep op militanten in Pakistan

Er zijn talloze moslimstrijdgroepen actief in Noordwest-Pakistan. Al-Kaida lijkt al die groepen steeds meer in zijn greep te krijgen.

Bijna drie jaar geleden kocht Sajjad Khan nog voorraden in voor de Pakistaanse taliban, met dollars die volgens hem van Al-Kaida afkomstig waren.

Nu realiseert hij zich wat Al-Kaida daarvoor in ruil geeft: Khans 13-jarige neefje is uit een madrassa – koranschool– gehaald om te gaan trainen als zelfmoordaanslagpleger. Khan is bang dat hij zelf vermoord zal worden als hij er bij de jongen op blijft aandringen dat niet te doen.

„De taliban komen in het geheim en halen hen uit de madrassa’s om ze een training te geven”, vertelt Khan, een dikkige Pashtoen met een diepzwarte baard, die een foto van zijn neefje vasthoudt. „Ze gaan naar de taliban maar krijgen hun training van Arabieren. Het komt allemaal van de kant van Al-Kaida.”

De invloed van Al-Kaida loopt als een rode draad door de grote verscheidenheid aan militante groeperingen die zich in het Pakistaanse grensgebied met Afghanistan bevinden. Het houdt de groepen bij elkaar, maar er is vaak moeilijk vat op te krijgen. De ondergrondse werkwijze van Al-Kaida maakt het netwerk moeilijk te bestrijden voor de Verenigde Staten en Pakistan, zeker als beide landen van mening verschillen over welke groepen nu precies het grootste gevaar vormen.

„Al-Kaida opereert volstrekt achter de schermen, als rekruteur, als trainer en als bron van kennis over wapens en propaganda”, zegt Bruce Hoffman, terrorisme-expert van de Georgetown Universiteit in Washington. Andere analisten menen dat sommige groepen niet veel meer zijn dan verlengstukken van Al-Kaida, terwijl andere oppervlakkige relaties hebben die meer op ideologie gebaseerd zijn.

„Het probleem is dat deze groepen elkaar meer en meer overlappen, terwijl hun precieze allianties onduidelijk zijn. Maar die toenemende verbintenissen maken het lastig om uit te vinden wat er precies aan de hand is in dit soort conflicten”, zegt Daniel Markey, regiodeskundige van de Raad voor Buitenlandse Relaties in New York.

In oktober hebben Pakistaanse parlementsleden twee weken lang in besloten kring gediscussieerd over de vraag of zij onderscheid zouden moeten maken tussen de lokale Pakistaanse taliban en Al-Kaida, en onderhandelingen met de taliban zouden moeten beginnen. In de praktijk echter lijken deze groepen al teveel met elkaar verweven.

De trainingen van Al-Kaida uiten zich in steeds brutalere zelfmoordaanslagen en minutieus geplande aanvallen in Afghanistan en Pakistan. In het verleden kozen de militante strijders als doelen vooral militairen en konvooien uit in het onrustige noordwesten van Pakistan, waar zo’n 100.000 Pakistaanse militairen gelegerd zijn. Maar het afgelopen jaar hebben ze hun strijd uitgebreid naar de rest van het land en zoeken nu doelen uit die ver van de wettenloze grensstreek liggen.

Voormalige talibanleden hebben gezegd dat Al-Kaida nu lokale bewegingen steunt die buiten het tribale gebied wonen, en dat ze rekruten trainen die afkomstig zijn van de duizenden madrassa’s die floreren in het noordwesten.

„Het soort verfijndheid dat Al-Kaida had op het gebied van terrorisme, zie je nu overgaan op de taliban”, zegt Mehmood Shah, voormalige veiligheidschef in het grensgebied. „De taliban die dorpen bestuurden waren dorpsmullah’s. Niet erg slimme mensen, maar ze zijn veranderd en hebben zich ontwikkeld, en vandaag de dag zijn ze sterker en slimmer door de training van Al-Kaida.”

„Pakistan ziet het niet als zijn belang om al deze groepen, of zelfs maar de meeste aan te pakken”, zegt Seth Jones, een analist van de Amerikaanse Rand Corporation. „Verschillende ervan zijn voor Pakistan erg nuttig geweest als strijdgroepen in Afghanistan, in Pakistan zelf en tegen India.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden