Al-Kaida gaat filialen openen in India en omstreken

Expansie naar het oosten is ingegeven door de voedingsbodem daar, maar ook een vlucht voor het succes van IS

Al-Kaida gaat uitbreiden. Ajman al-Zawahiri, de leider van de terreurbeweging, maakte woensdag in een videoboodschap bekend dat hij een filiaal heeft geopend op het Indiase subcontinent. Daar wil hij de 'vlag van de djihad' planten, en moslimgemeenschappen steunen, van Kasjmir tot Burma en Bangladesh.

De aankondiging deed alarmbellen afgaan in India. In Gujarat, een van de deelstaten die Zawahiri met name noemde, werd een verhoogde staat van paraatheid afgekondigd, en de federale overheid waarschuwde politiebureaus overal in het land om extra alert te zijn.

Het is dan ook voor het eerst dat Al-Kaida Centraal - het leiderschap van de beweging dat zich ophoudt in het grensgebied van Afghanistan en Pakistan - uitbreidt naar het oosten.

Nu al kampt India met islamitische terreurgroepen, die met enige regelmaat dood en verderf zaaien - bijvoorbeeld in 2008, toen een klein groepje militanten (afkomstig uit Pakistan) de metropool dagenlang in zijn greep had en 166 burgers doodde. Maar een officiële link met Al-Kaida was er tot nu toe niet.

Zawahiri's draai naar het oosten speelt in op lokale ontwikkelingen: op het Indiase subcontinent is een voedingsbodem aanwezig voor een beweging als Al-Kaida. In Burma en Sri Lanka is de islamitische minderheid met enige regelmaat slachtoffer van sektarisch geweld - al dan niet door de vingers gezien door lokale overheden. In India is sinds mei een regering aan de macht die geworteld is in een radicaal hindoeïstische partij, en die wordt gewantrouwd door een deel van de moslimbevolking.

Toch lijkt het erop dat Zawahiri eerder handelt uit zwakte dan uit kracht. Hij reageert met zijn nieuwe strategie namelijk ook op de opkomst van Islamitische Staat, de djihadistische beweging die zich in 2013 met ruzie afsplitste van Al-Kaida, daarna delen van Syrië en Irak veroverde, en die inmiddels Al-Kaida heeft overvleugeld - zeker als het gaat om aantrekkingskracht onder jonge rekruten.

Niet alleen Al-Noesra, het officiële filiaal van Al-Kaida in Syrië, heeft daar last van. Al-Kaida heeft meerdere afdelingen in de regio (Jemen, Noord-Afrika en Somalië), en zeker Al-Kaida in de islamitische Maghreb heeft te lijden onder de populariteit van IS: duizenden djihadisten uit Marokko, Tunesië en Algerije hebben zich in Irak en Syrië aan het front gemeld. Ook in Pakistan en India weet IS nu jonge strijders te werven.

Zawahiri noemde IS niet bij naam in zijn 55 minuten lange toespraak, maar indirect was de kritiek niet van de lucht. Zo veroordeelde hij bijvoorbeeld verdeeldheid binnen de djihadistische beweging - een verwijzing naar de strijd die IS in Syrië voert met andere islamistische groepen, waaronder Al-Noesra. Slechte moslims zijn die IS-strijders, zo maakte Zawahiri duidelijk. Of klonk er ook afgunst door in zijn kritiek op de snelheid waarmee IS een kalifaat uitriep in Syrië en Irak? "Als je zegt dat je met de djihad slechts Allah wil plezieren, dan moet je niet bij de eerste gelegenheid de macht grijpen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden