Al een jaar het zwarte gat tussen Oekraïne en Rusland

Van de vier miljoen mensen die in Donetsk woonden, zijn er anderhalf miljoen gevlucht

Niet alle inwoners van Donetsk trokken gisteren de champagne open om de eerste verjaardag van de Volksrepubliek te vieren. Ze hadden wel iets anders aan hun hoofd.

Na een omstreden referendum waarin zo'n 90 procent van de mensen voor afscheiding stemde, verklaarden de separatisten in Donetsk zich precies een jaar geleden onafhankelijk. De regering in Kiev en westerse leiders accepteerden die uitslag niet. Alleen Rusland omarmde het referendum als 'de wil van het volk'.

We zijn een jaar verder, de oorlog duurt voort en er is nauwelijks nog sprake van een draaiende economie in de oostelijke regio's van Oekraïne. Van de 4,5 miljoen mensen die voor de oorlog in het gebied woonden, de Donbas, zijn zeker anderhalf miljoen gevlucht, waarvan ongeveer een miljoen richting Rusland.

Het zijn de hoogopgeleiden die wegtrekken. De oude mensen blijven achter. Zij leven vaak in armoede omdat Kiev de pensioenen in deze regio niet meer uitkeert. De Volksrepubliek neemt nu die taak op zich, maar dat gaat met horten en stoten.

De oorlog begint steeds meer het karakter te krijgen van een bevroren conflict. Er wordt minder gevochten sinds het vredesakkoord dat in februari werd gesloten tussen de Europese leiders, de Russische president Poetin, Kiev en de separatisten. Maar de wapens zwijgen niet. Wekelijks komen er berichten binnen over dode en gewonde Oekraïners. Vorige week was er een sprankje hoop nadat de OVSE bekendmaakte met de separatisten en Kiev te hebben gepraat over politieke, economische en humanitaire hervormingen. Maar een doorbraak blijft uit. De partijen blijven met elkaar twisten over de mate van autonomie voor de oostelijke regio's.

Zo sluimert het conflict voort. Zoals lange tijd het geval was in de afvallige regio's Zuid-Ossetië en Abchazië (Georgië), en Transnistrië (Moldavië). Allemaal gebieden waar de Russische president Poetin separatisten actief steunde.

Er zijn meer overeenkomsten. Steeds meer inwoners van Donetsk betalen met de Russische roebel in plaats van de Oekraïense hryvna. Grote supermarkten hebben speciale kassa's waar je met roebels kunt betalen, en de prijs voor tram- en treintickets wordt omgerekend van hryvna naar roebel.

"Het toenemende gebruik van de roebel is weer een teken dat Rusland dit gebied de facto controleert", zei Cliff Kupchan van de Eurazië Groep onlangs tegen persbureau Bloomberg. "Als beide partijen het vredesakkoord gaan naleven - en die kans acht ik niet groot - dan zullen zowel de hryvna als de roebel dienen als betaalmiddel. Gebeurt dat niet, dan blijft het bij de roebel."

Zelfs de pensioenen worden betaald in roebels. Aleksandr Zachartsjenko, leider van de Volksrepubliek, ontweek onlangs de vraag of dat geld rechtstreeks afkomstig is uit de Russische staatskas. Hij zei tegen het Duitse weekblad Der Spiegel: "We zijn begonnen met het uitkeren van pensioenen. Dat kan, omdat de steenkoolproductie langzaam weer op gang komt. De kolen exporteren we richting Rusland en de Russen betalen in roebels."

Los van die steenkoolproductie is er amper economische bedrijvigheid in het oosten van het land. Pinautomaten doen het vaker niet dan wel, banken sluiten de deuren, en de mensen die nog werk hebben, mogen blij zijn als ze uitbetaald krijgen.

Alleen miljardair Rinat Achmetov, de rijkste oligarch van Oekraïne, betaalt zijn 300.000 werknemers keurig op tijd. Een deel van zijn staalfabrieken en kolenmijnen staat in de buurt van Donetsk. De regio is inmiddels behoorlijk afhankelijk van Achmetov. Hij betaalt zijn werknemers niet alleen op tijd, hij verstrekt ook voedselhulp aan de inwoners van de Donbas.

Maar Achmetov kan de economie van de oostelijke regio niet alleen uit het slop trekken. Daar is meer voor nodig, en de autoriteiten van de regio lijken voorlopig niet van plan te hulp te schieten. Er heerst totale wetteloosheid, zei Denis Kazanski, een journalist en blogger uit Donetsk die nu in Kiev woont, onlangs tegen website 'EU-Observer'.

"De regio hoort niet bij Rusland en niet bij Oekraïne. Het is een zwart gat op de kaart. Sommige mensen verdwijnen, in het niets. Niemand kan achterhalen waar ze zijn."

undefined

Kerry ontmoet Poetin en Lavrov in Sotsji

De Amerikaanse minister van buitenlandse zaken John Kerry reist vandaag naar het Russische Sotsji voor overleg met de Russische president Vladimir Poetin en ambtgenoot Sergej Lavrov. De drie gaan praten over de aanhoudende onrust in Oekraïne, Syrië en Jemen. De Russen hopen dat Kerry's bezoek aan hun land - zijn eerste sinds mei 2013 - zal helpen om de onderlinge relatie te normaliseren. Maar daar is weinig kans op zolang Rusland blijft stoken in Oekraïne.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden