Al doende leert hij, de djihadist

Nederlandse djihadstrijders hebben de kunst afgekeken van de Belgen en de Britten. Hun netwerk is professioneel geworden.

Eén A4'tje, daarmee begon de djihadreis naar Syrië van de eerste groep Nederlandse moslimjongeren. Op dat ene enkele blaadje stond de route hoe te reizen naar het land waar de hegemonie van de 'zuivere' islam zou beginnen en een kalifaat zou worden gesticht. De grote hausse van djihadisten kwam begin vorig jaar op gang.

De djihadreis is sinds eind 2010 geprofessionaliseerd, schrijft de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) in het deze week verschenen rapport over djihadisme. Dat was volgens de geheime dienst vooral het gevolg van 'trial-and-error'. De lessen die sindsdien zijn geleerd, werden toegepast toen de groep groter, actiever en zelfverzekerder werd. "Enkele Nederlandse djihadisten deden ervaring op met (niet-succesvolle) uitreispogingen en als gevolg hiervan met politie en justitie", schrijft de AIVD. "Dit stelde hen in staat om nieuwe uitreispogingen beter voor te bereiden en uit te voeren."

De jongens van wie toen bekend werd dat ze werden onderschept en teruggestuurd uit onder meer Kenia hebben door die ervaringen de kiem gelegd voor de huidige djihadgang. Ze hebben de pech niet bij een djihadistische strijdgroep terecht te komen gebruikt om te ontdekken hoe ze dat een volgende keer wel zouden kunnen. Al doende hebben ze geleerd.

Djihadisten deden alsof ze op vakantie of zakenreis gingen en kochten een retourticket. Ook vroegen zij vlak voor vertrek nieuwe, nog niet bij internationale autoriteiten bekende reisdocumenten aan. Deze nieuwe strategie zorgde ervoor dat enkele djihadisten zich met succes konden aansluiten bij netwerken in Pakistan en Somalië. Door deze eerste successen kwamen volgens de AIVD lokale netwerken in Nederland meer te weten over bijvoorbeeld reisroutes, maar ze kregen ook toegang tot internationale contacten. Het A4'tje dat onder djihadisten in Nederland circuleerde, werd een document waar hard voor was getraind en gestudeerd en was hun brief naar het kalifaat.

undefined

Flyers

Deze professionalisering was niet de enige ontwikkeling die de djihadistische beweging in Nederland meemaakte. Nederlandse djihadisten traden steeds meer naar buiten en ze werden activistischer. Waar ze eerst in huiskamers bijeenkwamen om naar elkaars preken en verhalen te luisteren - zoals dat gebeurde bij de Hofstadgroep - werden deze djihadisten juist zichtbaar. Ze gingen de straat op om flyers uit te delen met als doel mensen te bekeren tot 'hun' islam. Ze verspreidden ook 'provocatieve propaganda', zoals de AIVD hun geschriften noemt. De beweging 'Straat Dawah' was een feit. Ook werd in dezelfde tijd en door dezelfde jongeren 'Behind Bars' opgericht om actie te voeren voor de vrijlating van geloofsgenoten die bijvoorbeeld in Marokko vastzaten. De vorige week gearresteerde Oussama C. alias Abou Yazeed en de bekende Azeddine C. alias Abou Moussa waren actief bij deze clubs.

Maar ook wat hiervoor beschreven staat, hebben de Nederlandse djihadi's niet zelf bedacht. Ze hebben geleerd van de Britten en Belgen. In Groot-Brittannië is al sinds de jaren tachtig een beweging actief die volgens de geheime diensten een 'antidemocratische, onverdraagzame en al dan niet expliciete gewelddadige ideologie uitdraagt'. Die club is door de Britse overheid verboden. Dat was 'Islam4UK' die voorheen Al-Muhajiroun, Al-Ghurabaa en Muslims Against Crusades heette. Prominente figuren uit die beweging zijn radicale predikers Omar Bakri die in Libanon woont, en Anjem Choudary die, ondanks het verbod van zijn organisatie, als woordvoerder in Engeland optreedt.

In België ontstond 'Sharia4Belgium' waar Fouad Belkacem alias Abu Imran de zegsman was. Belkacem zit in een Belgische gevangenis en een groot deel van zijn volgelingen zijn naar Syrië getrokken. Naar dat voorbeeld en dat van het Verenigd Koninkrijk ontstond de relatief kleine beweging 'Sharia4Holland'. Die organisatie leidt volgens de AIVD een sluimerend bestaan. Het is stil rond die club, maar niet omdat die niet meer actief is. Ook deze strijders hebben hun strijdtoneel verplaatst. De leden van 'Sharia4Holland' vechten namelijk bijna allemaal in Syrië. Dat geldt ook deels voor de mensen van 'Straat Dawah' en 'Behind Bars'.

Degenen die in Nederland zijn achtergebleven, zijn actief op internetplatforms. Een deel van deze roep is in het vizier van de Nederlandse autoriteiten. Zo was Abou Yazeed ook actief bij 'Sharia4Holland' en 'Sharia4Belgium'. De ontwikkeling van de Nederlandse djihadistische netwerken beperkten zich niet tot de straat. Met de opkomst van sociale media versnelde de groei van de djihadistische beweging. Daarnaast zijn er een paar websites die het djihadistisch gedachtengoed dagelijks up-to-date houden, waarvan de bekendste 'De Ware Religie' is. Onlangs werd deze site door GeenStijl.nl gehackt, vandaar dat de webpagina voorlopig op DeWareReligie.net zit in plaats van DeWareReligie.nl. Op deze website staat dat de makers en auteurs sympathiseren met de 'Islamitische Staat van Irak en Syrië' (Isis), Jabhat al-Noesra en Al-Kaida.

undefined

Facebookpagina nummer 15

Maar vooral via Facebook, Twitter en YouTube komen berichten, foto's en filmpjes over de strijd in Syrië en nu ook in Irak binnen op de mobiele telefoons en laptops van de djihadistische jongeren. Op dat wereldwijde web worden contacten gelegd, preken gedeeld en gesneuvelden betreurd. Al verschillende keren zijn de sociale-mediakanalen gesloten of geblokkeerd. Maar ze komen telkens terug met een nieuwe pagina. Zo heeft de Facebookpagina 'Shaam al-Ghareeba' al versie nummer 15. Ze zeggen daar zelf over dat ze niet klein te krijgen zijn.

Bovendien speelt ook hier dat ze door schade en schande wijs worden en steeds nieuwere methoden vinden om hun boodschap te verspreiden. Wat begon met wat vingeroefeningen op reis werd een A4'tje met een reisroute en heeft zich ontwikkeld tot een netwerk van honderden radicale moslimjongeren die de gewapende strijd verheerlijken en het liefst ook zelf uitvoeren. Met als gevolg: ruim 130 Nederlandse djihadisten in Syrië en Irak, van wie ongeveer twintig vrouwen. Inmiddels zijn er zeker veertien in de strijd gesneuveld en zijn er ongeveer dertig teruggekeerd die intensief in de gaten moeten worden gehouden uit vrees voor aanslagen.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden