Al die vragen in de ochtend, moet moeder die echt beantwoorden?

Een moeder wordt een tikkie gek van haar zesjarige zoon. Hij begint al om half zeven met lastige vragen.

MAAIKE BEZEMER

Ik word als notoir avondmens hard gestraft door de natuur', schrijft een moeder. Haar jongen van zes wordt rond half zeven wakker met een Heleboel Vragen. Moslims, dat is toch net zoiets als homo's? Hoe maakt de natuur de natuur? Welk getal komt er na oneindig? Wat is heter: lava of de zon? Wat moet ze er mee?

Vindt ze die vragen erg of het tijdstip, willen filosoof Bas Haring en pedagoog Eva Bronsveld allebei weten. Want vragen stellen op zich mag geen probleem heten. Haring: "Ik zou nooit zeggen hou nou eens op, of kom later maar terug. Een vragende levenshouding is goed. Voor iedereen, ook voor volwassenen. Het is belangrijk dat in ieder geval een paar mensen zich dingen blijven afvragen, met verwondering rondkijken. Zijn we op de goede weg? Waarom doen we zoals we doen? Die houding kun je niet vroeg genoeg stimuleren."

Haring merkt in zijn contact met kinderen - als hij bijvoorbeeld een lezing geeft op de kindermuseumdag, of op scholen - dat ze niet per se antwoord willen. "Kinderen willen eerder nadenken over deze dingen."

Zo'n vraag over lava en de zon, bijvoorbeeld. Natuurlijk kan moeder het antwoord opzoeken: de zon is in de kern 15 miljoen graden Celsius, lava gaat tot 1250 graden. Maar het is volgens de filosoof veel beter als zij géén antwoord geeft, als zij een wedervraag stelt: hoe heet denk jij dat lava is, is dat heter dan kokend water? "Dat levert veel leukere gesprekken op."

Dat geldt ook voor die andere: hoe maakt de natuur natuur? Haring: "Wordt de natuur wel gemaakt, zoals de bakker brood bakt? Is de natuur ook een product, en is er dan ook echt een iemand die dat maakt? Of is de natuur meer iets dat verandert? Als je wedervragen stelt, ben je er meteen heel leuk over aan het ouwehoeren." Vaak zijn een heleboel antwoorden mogelijk. "Neem 'waarom is er leven'? Willen ze dan weten of het leven betekenis heeft? Of gaat het hen meer om de biologische vraag: hoe komt het dat er leven is? Met waaromvragen kun je alle kanten op."

In de periode dat ze naar school gaan, ziet Haring dat kinderen meer om antwoorden gaan vragen. "Dat wordt ze aangeleerd, daar worden ze op getoetst. Maar we kunnen niet overal antwoord op geven, het is goed als kinderen dat leren."

Ook opvoed- en onderwijskundige Eva Bronsveld gelooft dat kinderen hun ouders vooral als klankbord willen gebruiken. "Rond het zesde jaar gaan ze meer nadenken, ze komen uit de magische fase, zoeken naar verklaringen. Maar ze gaan er echt niet vanuit dat ouders alles weten. Ik weet heel veel niet en daar heb ik ze nooit raar op zien reageren."

Wat betreft het tijdstip: Eva Bronsveld vindt half zeven nog een luxe. "Dat kan veel erger." Haring stelt voor dat moeder haar zoon later naar bed brengt. "Dan wordt hij ook later wakker."

Maar meteen bedenkt hij dat ze de avond dan niet meer voor haarzelf heeft. "Dat wil ze misschien ook niet." Eigenlijk vindt hij dat ze het vroege uur maar gewoon moet accepteren. "Kinderen hebben nu eenmaal hun eigen ritme. Wen er maar aan."

Toch mag deze moeder van Bronsveld best zeggen dat ze al die vragen later met hem zal bespreken. "Als het op een ander moment beter uitkomt, waarom niet? Als zoon al kan schrijven, kan hij zijn vragen in een schriftje noteren. Of anders inspreken op een telefoon. Spreek na het eten een filosofeeruurtje af, dan leert hij meteen dat hij dingen kan uitstellen."

Bronsveld raadt aan dat uurtje dan weer niet te laat te plannen. "Sommige kinderen zijn de hele dag actief met denken, die moeten het laatste uur voor het slapen gaan niet meer zoveel met hoofddingen bezig zijn."

Ze heeft ook nog wel wat praktische tips voor in de ochtend. "Al die vragen kunnen voor hem ook een manier zijn om verbinding met zijn moeder te zoeken. 's Morgens is er weinig tijd, misschien wil hij gewoon even aandacht. Dan kan even knuffelen of een kwartiertje tegen elkaar aanliggen een leuk nieuw ritueel worden."

En als het toch echt een denker is, die 's morgens enorm veel energie in zijn hoofd heeft, geef hem dan wat te doen, zegt ze. Lego, kapla eventueel met de instructie om iets na te bouwen. Misschien zelfs een puzzel of speurtocht. Dat vraagt wat voorbereiding, erkent Bronsveld. "Maar ach moeder is toch een avondmens."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden