'Al 55-plus? Dan heeft-ie z'n borrel wel verdiend'

Alcoholverslaving ouderen vaak vergoelijkt

Het aantal drinkende ouderen stijgt al jaren, maar er rust nog steeds een taboe op het aanpakken van deze trend. Vooral de huisarts zou veel eerder een alcoholprobleem bij zijn patiënten moeten signaleren en aankaarten.

Dat stellen het Trimbosinstituut en centrum voor verslavingszorg Victas in een gezamenlijk advies dat ze vandaag naar buiten brengen. De verslavingszorg doet mee met de vergrijzing: in 2003 was 9 procent van de cliënten 55 jaar en ouder, in 2012 was dat 16 procent. Driekwart heeft een alcohol- of medicijnprobleem; vorig jaar waren er bijna 1700 nieuwe aanmelders. Het aantal 55-plussers met een drugsverslaving groeit ook sterk, maar dat zijn vooral oude bekenden van de verslavingszorg.

Veel professionals in de eerste lijn, zoals de huisarts, vinden het moeilijk om met name bij ouderen verslavingsproblemen aan de orde te stellen. "Alcoholgebruik is een gevoelig onderwerp. Wanneer breng je dit ter sprake? Je bemoeit je met iets wat iemand niet graag wil horen", zegt Rob Bovens, voorzitter van de adviescommissie Ouderen en Verslaving.

Bovendien, stelt de lector verslavingspreventie aan Windesheim, rust er nog steeds een taboe op alcoholverslaving bij ouderen. "We hebben het jaren alleen over de jeugd gehad. En bij ouderen wordt alcoholgebruik vergoelijkt onder het motto dat 'iemand het ondertussen wel heeft verdiend'. Ook komt er nu een generatie ouderen aan die steeds minder gewend is zich iets te laten zeggen."

Artsen moeten getraind worden in het bespreekbaar maken van de problematiek, zegt Bovens. Uit een onderzoek onder 257 leden van de artsenorganisatie KNMG bleek onlangs dat bijna 90 procent zelf drinkt. Weliswaar met mate en niet dagelijks, maar het speelt bij ruim een derde wel een rol in het bespreken van alcoholproblemen in de spreekkamer. Bovens: "Wat breng je als arts als een probleem naar voren, als je het zelf niet als zodanig ziet? Daar zit de aarzeling."

Uit recent wetenschappelijk onderzoek blijkt dat vroegtijdige signalering door de huisarts wel degelijk zin heeft. Alleen al het advies om minder te drinken blijkt het alcoholgebruik met 10 tot 16 procent te verminderen. Na vier korte gesprekken kan dat oplopen tot wel 25 procent.

Bovens: "De huisarts speelt een belangrijke rol, maar dat geldt ook voor de eerstehulpafdeling van een ziekenhuis. Daar vragen ze de patiënt die van de trap af is gevallen wel naar zijn medicijngebruik, maar niet of hij drinkt. Dat zouden ze automatisch wel moeten doen."

Meer problemen met drank, minder met cannabis
Er mogen dan steeds meer 55-plussers naar de fles grijpen, over de gehele linie zijn de cijfers over verslaving positief, zo blijkt uit cijfers over 2012 die IVZ Verslavingszorg vandaag publiceert. Voor alcohol, opiaten (heroïne), cocaïne, cannabis, amfetamine, medicijnen en gokken daalde het aantal hulpvragen. Voor cannabis is dat opvallend: het aantal hulpvragen steeg sinds 2003 onafgebroken. Meldden zich in 2011 11.000 verslaafden, vorig jaar waren dat er 10.000.

Ruud Rutten, directeur van Tactus Verslavingzorg, wijt de langzame daling over de langere termijn aan 'preventie en betere zorg', maar is bezorgd over de scherpe daling in 2012. "De kans is groot dat het verband houdt met de aangekondigde, maar alweer afgeschoten, hogere eigen bijdrage. Pas als de scherpe daling zich in 2013 doorzet, weten we dat we iets goeds te pakken hebben."

XTC- en GHB-verslaafden meldden zich wel vaker. Maar deze aantallen zijn relatief klein: respectievelijk: 120 en 750 verslaafden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden