Akoestische folk komt weer terug

Wat is het geheim van een goede soundtrack? De nieuwe film van de Coen Brothers, 'Inside Llewyn Davis', lijkt weer een voltreffer, die een revival van de folk in zou kunnen leiden.

Misschien is de beste soundtrack wel de soundtrack die het juist niet tot de lijstjes met 'beste soundtracks' schopt. Die dood zou slaan als je hem op een feestje opzet, omdat de muziek geheel ten dienste staat van de film.

Maar bij sommige films is de begeleidende muziek meer dan begeleidingsmuziek. De soundtracks van 'Trainspotting' of 'Lost in Translation' zijn klassieke voorbeelden van soundtracks die een eigen leven zijn gaan leiden. De verzameling nummers ontleent zijn zeggingskracht misschien deels aan het gevoel dat de film opriep, maar de muziek kan er vervolgens ook los van bestaan.

Dan heb je ook nog de soundtracks die ooit misschien gelijkwaardig waren aan een film, maar de tand des tijds inmiddels beter hebben doorstaan. 'Easy Rider' uit 1969, 'Superfly' uit 1972, 'Saturday Night Fever' uit 1977, als je iets vriendelijks over zulke films wil zeggen, neig je toch eerder naar de term 'interessant tijdsdocument' dan naar 'filmklassieker'. Maar de soundtrack die Curtis Mayfield voor Superfly maakte, geldt nog steeds als een van de glorieuze hoogtepunten van de soul van de jaren zeventig.

De filmregisseurs die de afgelopen jaren het meest school hebben gemaakt met hun soundtracks, zijn Quentin Tarantino en de gebroeders Coen. Allemaal hebben die een voorliefde voor muziek uit het verleden. Maar ze gebruiken die muziek wel op een geheel andere manier.

Tarantino houdt van muziek uit de jaren zestig en zeventig: zoetsappige meisjesgroepen, stoere straatsoul en brave rock & roll, maar hij trekt die nummers altijd een beetje uit de context, en zet er op een onverwachte manier contrasten mee aan. Onvergetelijk is bijvoorbeeld de scène waarin Uma Thurman die in 'Pulp Fiction' een overdosis heroïne opsnuift, begeleid door de lieflijke klanken van 'Girl, you'll be a woman soon'. En Tarantino kreeg zelfs voor elkaar wat niemand ooit voor mogelijk had gehouden: hij maakte George Baker weer hip, door diens 'Little Green Bag' in 'Reservoir Dogs' te gebruiken.

De gebroeders Coen daarentegen zijn meer van de 'authentieke' school. Een van hun grootste successen was de film 'O Brother, Where Art Thou?' in 2000, die zich in het Mississippi van 1937 afspeelde. Maar de filmsoundtrack was zo mogelijk nog een groter succes. In samenwerking met hun 'muzikale regisseur' T Bone Burnett stelden ze een plaat vol vergeten country- en bluegrassliedjes samen: zowel oude opnames als nieuwe versies. De plaat stond lang bovenaan de Amerikaanse hitparades, en luidde een soort revival van de bluegrass in.

Nu lijken ze, met 'Inside Llewyn Davis', weer raak geschoten te hebben. De film speelt zich af in de folkscene in New York, in 1961, de tijd net voordat Bob Dylan wereldberoemd zou worden. T Bone Burnett staat erom bekend dat hij als geen ander acteurs kan klaarstomen voor een zingende rol, en deze keer laat hij Oscar Isaac als een echte folkie klinken.

Als de voortekenen niet bedriegen, dan kan deze film een revival van de akoestische folk van begin jaren zestig inluiden. En dus sluiten we af met een tip, voor als u alvast één stap verder wil zetten dan de soundtrack: Dave Van Ronk. De hoofdpersoon in Inside Llewyn Davis is deels gemodelleerd op Van Ronk (1936-2002). Hij was een musician's musician, zoals dat heet: bewonderd door zijn collega's, maar onbekend gebleven bij het grote publiek.

Onterecht, zo blijkt, als je bijvoorbeeld zijn plaat 'Dave Van Ronk Sings' opzet, uit 1961. Zijn gitaarspel is spaarzaam, repetitief, en hypnotiserend. Maar over die kale ondergrond laat hij een stem klinken, die zo intens is, dat er werkelijk geen ontsnappen aan is. 'River Come Down' is een mooi voorbeeld. Je hoort een halve eeuw Amerikaanse folk, country en blues terug, en je hoort ook alvast vooruit naar Nick Drake in de jaren zeventig, maar je blijft daarbij gevangen in het moment, in die stem die je tot in je ruggemerg voelt.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden