'Akkoord met Israel is niet anti-Arabisch'

Van onze kerkredactie AMSTERDAM - Het Vaticaan zal zijn nuntiatuur in Israel vestigen in Jaffa, de meest Arabische voorstad van Tel Aviv; daarmee onderstreept de r.-k. kerk dat haar erkenning van Israel geen keuze tegen de Arabieren betekent.

Het was een historisch moment, toen gisteren de Israelische onderminister van buitenlandse, zaken J. Beilin, en de Vaticaanse collega, mgr. C. Celli, in Jeruzalem het akkoord van vijftien punten ondertekenden, waarmee Israel en het Vaticaan elkaar over en weer erkenden en tot diplomatieke betrekkingen besloten. In het akkoord wordt onder meer gesproken over een gezamenlijke strijd tegen het antisemitisme; het Vaticaan zal nog terugkomen op de oude kwestie van de internationale garanties voor de heilige plaatsen in Jeruzalem.

Anderhalf jaar is “over elk woord” (Beilin) onderhandeld.

“Achter het akkoord liggen duizenden jaren van haat, angst en onwetendheid, met enkele eilanden van begrip, samenwerking en dialoog, weinig jaren van licht en veel meer jaren van duisternis”, zo schetste Beilin de historische betekenis van het moment. Celli bleef vager: hij noemde het akkoord van “fundamentele religieuze en godsdienstige betekenis, niet alleen voor Israel en de Heilige Stoel, maar voor miljoenen mensen in de hele wereld”.

Jarenlang schoof het Vaticaan erkenning van Israel voor zich uit onder meer om de Arabische staten niet voor het hoofd te stoten. De ambassadeurs van die landen bij het Vaticaan zijn in juli ingelicht over de lopende onderhandelingen; niemand had geprotesteerd, meldt het Vaticaan. Mgr. Celli spreekt vandaag nog met mensen van de PLO.

Een scherp protest kwam van de islamitische verzetsbeweging Hamas. Deze ziet het akkoord als een direct gevolg van de “vernederende uitverkoop van Palestijnse rechten” aan de “zionistische entiteit”. Eerder liet ook Iran zich zo uit.

Gematigder maar ook kritisch drukten zich twee PLO-groeperingen uit: in een gezamenlijke verklaring betreuren het FDLP van Na'ef Hawatmeh en het FPLP van George Habasj het akkoord, “dat niet zal bijdragen aan de beeindiging van de bezetting van Palestijns en Arabisch grondgebied zolang Israel het Palestijnse volk onderdrukt”. Het Vaticaan moet deze beslissing herzien en druk op Israel uitoefenen, opdat dit land de resoluties van de VN uitvoert en de rechten van het Palestijnse volk erkent.

Maar ook in Israel staat niet iedereen te juichen. Eerst excuses en berouw voor alle moorden en vervolgingen door de eeuwen heen en voor het zwijgen bij de holocaust, zo eisten demonstranten. Anderen suggereerden dat Israel de r.-k. kerk zwaar had moeten laten betalen als genoegdoening voor haar historische antisemitisme, alvorens Israel te erkennen. De krant Haarets onderstreepte dat erkenning niet betekent dat alle misdaden van de r.-k. kerk jegens de joden nu vergeven zijn. Andere kranten wantrouwden de bedoelingen van het Vaticaan: dat zou alleen maar bezig zijn zich naar een belangrijke rol in de vredesbesprekingen te ellebogen, waar het buiten staat zolang het Israel niet erkent.

Maar positieve reacties zijn er ook. De Latijnse patriarch van Jeruzalem, mgr. Michel Sabbah, een Palestijn, noemde het akkoord een teken van verzoening dat gelijkstaat aan een verontschuldiging.

Ronduit blij is de Katholieke Raad voor Israel, nu deze “pijnlijke dubbelzinnigheid” in de relatie r.-k. kerk-joodse volk is weggenomen. De theologische dialoog tussen joden en katholieken ging wel door, maar werd toch gefrustreerd door de kwestie van de erkenning, waar alleen de top van het Vaticaan iets over te vertellen had. Wat de KRI betreft had de erkenning beter eerder kunnen komen. In gelijke zin herinnert bisschop Ernst zich pijnlijk dat het in 1985 in Nederland niet kwam tot een ontmoeting tussen de paus en de joden wegens die niet-erkenning.

Gisteren is bekendgemaakt dat het Vaticaan ook met Jordanie op korte termijn diplomatieke betrekkingen zal aanknopen.

- Commentaar staat op pagina 9

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden