Akkerbouwers lopen tegen hun grenzen aan

Een ingezaaide akker bij Drieborg in het oosten van Groningen. Beeld Kees van de Veen

Innovatie moet boeren helpen om aan de vraag naar hun gewassen te voldoen. Intensiever grondgebruik is niet mogelijk.

Nog meer aardappelen, kool of tarwe van een hectare land halen, is voor boeren bijna onmogelijk. De opbrengst van de meeste gewassen stijgt nauwelijks. De vruchtbaarheid van de intensief gebruikte bodem staat onder druk en de grondprijzen rijzen de pan uit. De Nederlandse akkerbouw heeft vernieuwende oplossingen nodig om aan de grote vraag te blijven voldoen en de sterke groei uit het verleden vast te houden.

Dat stellen Brancheorganisatie Akkerbouw en de Rabobank in een gezamenlijk rapport over de stand van de Nederlandse akkerbouw. De akkerbouw omvat de teelt van grotere gewassen zoals aardappelen, bieten en uien. Aardappelen zijn goed voor 30 procent van de totale productie in de sector.

“De mogelijkheden om de productie te vergroten, raken uitgeput”, zegt analist Harry Smit van de Rabobank. De sector maakt zich zorgen over de vruchtbaarheid van de bodem. Het wordt moeilijker om meer uit de bodem te halen, doordat boeren minder mest over hun land mogen uitrijden en de regels voor bestrijdingsmiddelen strenger worden.

Bodemkwaliteit

In Nederland zijn 12.000 akkerbouwers actief, en die zijn samen goed voor 225.000 banen. Van de productie wordt twee derde aan het buitenland verkocht. De akkerbouwers bebouwen 500.000 hectare, een kwart van de totale hoeveelheid landbouwgrond.

Om de opbrengst per hectare te vergroten, zouden akkerbouwers meer aandacht moeten besteden aan de kwaliteit van de bodem, schrijven Brancheorganisatie Akkerbouw en de Rabobank. Het documenteren van het historische gebruik van grond kan helpen om te kijken waar er nog rek in zit.

De overheid kan ook meehelpen. Nu is er nog een strikte scheiding tussen boeren met en zonder vee. Maar als in de toekomst gras kan groeien op bijvoorbeeld aardappelvelden, zodat daar koeien kunnen grazen, zal de grond vruchtbaarder worden. De mest van die koeien is goed voor de bodem, zodat er later weer een ander gewas kan worden verbouwd.

Dure grond

De Nederlandse akkerbouw is relatief kleinschalig. Het grootbedrijf (80 hectare of meer) bezit slecht 29 procent van de totale akkerbouwgrond, waar dit in Frankrijk, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk rond de 70 procent ligt. Overigens wordt door de vergrijzing wel een toename in de schaalgrootte verwacht.

De mogelijkheid tot uitbreiding is in Nederland bovendien beperkt, omdat grond schaars en duur is. In 2016 kostte een hectare akkerbouwgrond bijna 57.000 euro. In Frankrijk, (het oosten van) Duitsland en het Verenigd Koninkrijk wordt voor een hectare 10.000 euro betaald. Het simpelweg kopen van grond is daardoor nauwelijks nog een optie om een akkerbouwbedrijf uit te breiden.

De onderzoekers opperen daarom dat de groei van deze bedrijven vooral moet worden gezocht in pacht of in de aankoop van grond met hulp van externe financiers. De Rabobank en Brancheorganisatie Akkerbouw verwachten dat boeren steeds vaker grond zullen bewerken die niet hun eigendom is.

Rabobank ziet de markt voor akkerbouwproducten positief in. Naar verwachting stijgt de wereldwijde vraag naar aardappelproducten met ongeveer 3 procent. Door de groeiende wereldbevolking stijgt de vraag naar onder meer veevoer gestaag, en dat wordt geteeld door akkerbouwers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden