Ajax kampioen dankzij of ondanks Cruijff? Saai, maar geen van beide

Dat heb je dan wel weer met een kampioenschap van Ajax: dat er zo nodig diepere verklaringen aan moeten worden gehangen.

Ajax is kampioen geworden, zou ik zeggen, door de serie van dertien zeges in het laatste deel van de competitie waarin, zou je met enige goede wil kunnen zeggen, iets van het spel is gespeeld zoals trainer Frank de Boer dat altijd had willen spelen, en Ajax is ook en vooral kampioen geworden doordat de concurrenten - niet één, maar twee, drie, vier, de hele rataplan - heel veel punten hebben verspeeld.

Maar dat is te schraal natuurlijk voor het aristocratische 'Met het oog op morgen'. Dat wil een bredere exegese en als Frits Barend, verklaard volgeling van Johan Cruijff, dan in het laatste uur van de woensdag op de radio wordt aangekondigd, kun je vrezen welke kant het op zal gaan. Dat viel nog mee. Frits besefte dat het beter en geloofwaardiger was om even niet al te veel aan Cruijff op te hangen. Wel zei hij dat Cruijff Frank de Boer om de zoveel tijd vraagt of 'ze' bij Ajax hem lekker zijn werk laten doen - wat ik bijna schattig vond om te horen.

Nou, goed. Ajax is kampioen geworden door de serie van dertien zeges, door de falende concurrentie en doordat Cruijff met de natte vinger van een enkel telefoontje in de gaten heeft gehouden of Frank de Boer lekker heeft kunnen werken.

Ongeveer tegelijkertijd deden aan de tv-tafel van 'Pauw & Witteman' vier supporters uit verschillende lagen van de periferie hun best iets zinnigs over het kampioenschap te zeggen: filmmaker Martin Koolhoven, misdaadjournalist Peter R. de Vries, cabaretier Viggo Waas en Cruijffs ghostwriter Jaap de Groot. Wie zo'n allegaartje bijeenbrengt, geeft als redactie vooral aan zelf ook geen idee te hebben wat met dat kampioenschap te beginnen.

Pauw en Witteman weten weinig tot niets van sport en daar wordt in ons wereldje nogal eens schamper over gedaan, maar vaak genoeg is juist een prettige relativering er het gevolg van. Na een geheimzinnig exposé van Jaap de Groot over tien ballen die Frank de Boer dit seizoen in de lucht had moeten houden, verzuchtte Jeroen Pauw dat hij er helemaal niets meer van begreep - van die ballen, maar minder nog van het voortdurend uitwaaierende gesprek in zijn geheel.

Waarop De Groot, gevraagd om hom of kuit, mompelde dat Cruijff met het kampioenschap weinig te maken had gehad en Waas de slotsom op tafel trachtte te leggen dat er wel heel veel factoren van invloed waren geweest - mijn idee, maar op zoiets zit in een snel praatprogramma natuurlijk niemand te wachten.

Zo is van het antwoord op de cafévraag of Ajax nou dankzij of ondanks Cruijff kampioen is geworden, weinig meer te maken dan: geen van beide. Ja, onder druk van Cruijff is de vorige trainer Martin Jol verdwenen, maar daarin kun je moeilijk iets visionairs zien - u en ik hadden ook al lang gezien dat die man niets voor Ajax was. En het spel van Ajax mag in de verte weer lijken op het spel dat Cruijff wil spelen, maar iets exclusiefs of verhevens is het daarmee niet. Louis van Gaal heeft het ook altijd willen spelen, bij Ajax is het zelfs met trainers als Henk ten Cate en Adrie Koster wel eens gespeeld en reken maar dat John Lammers het met Excelsior ook graag zou spelen.

(Toen ze een trainer zich laatst op de borst hoorde kloppen dat hij aanvallend wilde spelen, keek mijn vrouw toch even op. "Dat wil toch iedereen, aanvallend spelen?", zei ze. Goeie kompassen, Pauw en Witteman en een vrouw ver van het voetbal.)

Cruijff laakte in het najaar van 2010 vooral het verre van uitzonderlijke niveau van zelf opgeleide Ajacieden, en daarin is met Anita en Siem de Jong als kernspelers nog weinig wezenlijks veranderd. Dat kan ook niet. Cruijff wil de jeugdopleiding verbeteren en het is, hoe saai dat ook moge klinken, inherent aan die keuze dat effecten daarvan op z'n vroegst over een jaar of wat meetbaar kunnen zijn.

Wat ook heel erg meehielp aan het kampioenschap van Ajax, zou ik ondertussen graag nog even memoreren, was dat laatst tegen PSV een als voorzet bedoelde bal van de in het weer zo eigen Ajax-spel als aanvaller opgestelde middenvelder Ismaïl Assaiti pardoes de bovenhoek in zeilde.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden