AIVD waarschuwt: Terreurdreiging is zeker niet verdwenen

Beeld ANP

De terreurgroep IS is allesbehalve definitief verslagen, schrijft de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) in een nieuw rapport. 

Met de publicatie ‘De erfenis van Syrië’ lijkt de geheime dienst te willen waarschuwen voor het beeld dat de terreurdreiging in Nederland vrijwel is verdwenen. Het aantal aanhangers van de jihadistische beweging in Nederland nam de afgelopen jaren toe tot vijfhonderd. Daarnaast zijn er enkele duizenden sympathisanten van het gedachtegoed in Nederland. 

Sinds oktober 2017 is het aantal aanslagen in het Westen sterk afgenomen en is het kalifaat van IS in Syrië en Irak door militair ingrijpen uit elkaar gevallen. Maar ‘schijn bedriegt’, aldus de AIVD. IS bereidt zich ‘als ondergrondse beweging’ voor op een wederopstanding.

De dreiging is wel veranderd. Tot goed gecoördineerde aanslagen, zoals in Parijs in november 2015, is de terreurgroep minder goed in staat. Dus is het zwaartepunt komen te liggen op ‘kleine, maar talrijke’ aanslagen op plekken die nauwelijks te beveiligen zijn, uitgevoerd met alledaagse spullen, zoals voertuigen en keukenmessen. Denk aan de aanslag op de Ramblas in Barcelona augustus vorig jaar, of die op de London Bridge in juni 2017.

Groei stagneert, maar beweging is groter

De aanslagplegers hoeven niet in Irak of Syrië te zijn getraind. IS blijft volgens de AIVD in staat om van een afstand sympathisanten in het Westen te inspireren. Hoewel dan vaak het beeld ontstaat dat het om eenlingen gaat, is dat volgens de veiligheidsdienst niet juist. Ze maken deel uit van ‘een virtueel jihadistisch netwerk’.

Ook in Nederland zitten leden van dat netwerk. Tot nu toe had de AIVD het over enkele honderden aanhangers, nu spreekt de dienst over vijfhonderd leden. Afgelopen september schreef de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid nog dat de groei van de groep stagneert, maar dat de beweging nu wel vele malen groter is dan vóór de oorlog in Syrië̈. 

Dat de aanhangers een dreiging vormen in Nederland, blijkt volgens de AIVD uit de arrestaties van de zeven mannen in september. De mannen hadden volgens het Openbaar Ministerie vergevorderde plannen voor een aanslag op een groot evenement. Ze werden al een tijd in de gaten gehouden door de geheime dienst.

Al-Qaida profiteert

Opvallend is dat twee van de leden van de terreurcel eerder zijn veroordeeld voor een poging uit te reizen naar IS-gebied. Volgens de AIVD hebben enkele tientallen Nederlanders hun poging het kalifaat te bereiken zien stranden. ‘Een deel van hen heeft het jihadistische gedachtegoed sindsdien niet losgelaten en is nog steeds onderdeel van de jihadistische beweging in Nederland’, schrijft de dienst.

Datzelfde geldt voor zogenoemde ‘jihadveteranen’: zij die wel naar het strijdgebied gingen en terugkeerden. Zij genieten veel aanzien en kunnen met die status de jihadistische beweging versterken en uitbreiden. Nog steeds zitten 135 Nederlanders ergens in Syrië of Irak. Zo’n 55 mannen en vrouwen keerden terug, 85 kwamen om het leven.

Naast IS is er ook nog de andere terreurgroep die een dreiging voor het Westen vormt: Al-Qaida. Volgens de AIVD wordt ten onrechte gedacht dat die terreurgroep op z’n gat ligt. Sterker nog, het Al-Qaida-leiderschap probeert te profiteren van het verval van IS door zichzelf weer naar voren te schuiven als aanvoerder van het mondiale jihadisme. Om dat te bereiken heeft Al-Qaida de propaganda gemoderniseerd. IS zette namelijk een nieuwe norm neer met beeldende, korte boodschappen.

Lees ook:

Terreurverdachte Hardi N. was al eerder veroordeeld. Waarom kreeg niemand hem op het juiste pad?

Eén van de terreurverdachten die in september werd gearresteerd is Hardi N. Hij was eerder veroordeeld voor een poging uit te reizen. Een reconstructie van de mensen en instanties die een poging deden hem weer in het gareel te krijgen.

Terreurdreiging is het nieuwe normaal

Het dreigingsniveau voor terrorisme staat al jaren op ‘substantieel’, maar met een grote jihadistische aanslag kreeg Nederland nog niet te maken. Wordt het niet eens tijd om weer wat te ontspannen?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden