Aidsspecialist is nu de enige dominee

Internist en aidsspecialist dr. Siem de Marie is de enige dominee van de nieuwe vrijgemaakten. Is zijn kerkgenootschap geen sof? „Calvijn en Hendrik de Cock hadden in het begin ook problemen.”

’We konden niet anders”, zegt predikant Siem de Marie over de Nieuwe Vrijmaking in 2003. Daarbij maakten 1500 leden zich los van de gereformeerde kerken (vrijgemaakt) (GKV) en verenigden zich in de gereformeerde kerken (hersteld). „Het was zwaar. Door veel families lopen breuklijnen, kinderen bleven achter in GKV. Dat verdriet en de worstelingen daarover zijn niet weg. Maar het was het waard. De Nieuwe Vrijmaking voelde voor mij en voor velen als een bevrijding, als thuiskomen, na al die jaren van frustratie. Er viel een last van mijn schouders.”

De Marie herkent zich dan ook in het geheel niet in verhalen van kerkleden die afgeven op zijn kerk. Hij noemt hen van de ’categorie onrustzaaiers’ die een ’verwrongen beeld’ geven van de werkelijkheid. De conflicten zouden slechts gaan om ’kerkrechterlijke verschillen’.

De Marie put hierbij troost uit de geschiedenis van vroegere kerkelijke afscheidingen, zoals ten tijde van reformator Calvijn en Hendrik de Cock van de Afscheiding in 1834. „Zij hadden in het begin ook veel problemen. Dat risico heb je als jonge, kleine kerk. Wat in deze tijd meespeelt, is het gebrek aan bereidheid om als individu te willen buigen voor zaken waarvan je met elkaar hebt afgesproken om het zo te doen. En vooral om het gezag te aanvaarden dat ambtsdragers en ook kerkelijke vergaderingen namens Christus hebben. Liefde en zelfverloochening blijven de toetsstenen voor het geloof.”

De Marie werd in 1985 een ’verontruste’ vrijgemaakte, nadat de vrijgemaakte politieke partij GPV (nu deel van de ChristenUnie) en het Nederlands Dagblad zich ruimer op wilden stellen naar andere kerken. Voorheen zagen de vrijgemaakten zich nog als de ’ware kerk’ en leidden een relatief geïsoleerd bestaan, met eigen scholen en organisaties. Het ergerde De Marie dat kerkleden zich steeds meer gedwongen voelden om voorheen onaanvaardbare standpunten van kerken te tolereren ’omwille van de samenwerking’. Zo kwam de betrouwbaarheid van de Bijbel ter discussie te staan. „Dat komt misschien wezensvreemd over, maar het ging hier om een principiële zaak. Wij wilden de Here dienen en alles wat in strijd is met zijn Woord verwerpen.’’

De verontrusten vormden een vereniging die het blad Reformanda uitgaf, voor 1200 lezers. De Marie was enige tijd voorzitter. Het blad is opgegaan in De Bazuin, het wekelijkse kerkblad van de nieuwe vrijgemaakten. De Marie zag met lede ogen aan dat het gebod tot zondagsheiliging in de GKV werd ontkracht, dat echtscheiding en hertrouwen normaler werd en dat het ’Liedboek voor de Kerken’ met ’dwaalleren’ werd ingevoerd. Grootste bezwaar tegen die liederenbundel was dat de nadruk te veel lag op Gods liefde en te weinig op de oproep tot gehoorzaamheid aan Gods geboden. In 2001 schreef De Marie een brochure waarin hij alle ’onbijbelse’ verzen aanwees.

De vele bezwaren die De Marie en zijn medestanders tegen de generale synode van de GKV inbrachten, werden afgewezen. Dat leidde op 20 september 2003 tot de ’nieuwe vrijmaking’, met voorop De Marie en zijn emeritus-collega dominee P. van Gurp. De Marie: „Ik wist dat ik een daad moest stellen, dat ik moest vertrekken. Ik heb er niet aan getwijfeld of ik ongehoorzaam was aan de Christus’ oproep tot eenheid. Deze eenheid wás al verbroken. Het gaat om eenheid in waarheid.”

Op de vraag waarom De Marie denkt het bij het rechte eind te hebben en de ’achterblijvers’ of liedboekschrijvers bijvoorbeeld niet, formuleert hij bedachtzaam: „Satan is er vaak op uit aan te haken bij de menselijke zondige aard, bij zelfzucht. Onbewust willen we ons aanpassen aan de cultuur, bijvoorbeeld om voor vol aan gezien te worden of omdat het ons beter uitkomt. Maar we moeten doen wat de Here van ons vraagt. In feite is het evangelie een aanstoot voor veel mensen. Ik denk dat de GKV is afgedwaald – ik zeg niet dat daar geen gelovigen zitten – maar deze kerk is niet meer de ware kerk van Christus. Het ernstigste vind ik de verblinding daar, dat zie ik als straf van de Here. De kloof tussen ons is sinds de nieuwe vrijmaking alleen maar groter geworden.”

De Marie – voorheen internist en specialist in infectieziekten en aids in het Erasmus MC in Rotterdam – werd in 2006 bevestigd tot de enige aangestelde predikant van de ’nieuwe vrijgemaakten’. De oogst na vijf jaar is twee predikanten en 1500 leden. „Een beproeving’’, zegt De Marie. „Ik had gehoopt dat van meerderen de ogen open zouden gaan. Maar we weten nooit hoe de Here harten bewerkt. Het belangrijkste is dat Hij ons heeft vastgehouden.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden