Ai Wei Wei ist ein Berliner

Hoe kun je het beste de mensenrechten in China bevorderen? Duitsland probeert het met een tentoonstelling over de kunst van de Verlichting. Drie Duitse musea hebben in Peking in totaal zeshonderd werken bijeengebracht die laten zien hoe in Europa een verlichte, burgerlijke samenleving ontstond.

Daar zouden de Chinezen wat van kunnen leren.

Met zalvende woorden opende op 1 april minister van buitenlandse zaken Guido Westerwelle de tentoonstelling in het gerenoveerde Nationale Museum aan het Plein van de Hemelse Vrede in Peking. Maar hij had zijn hielen nog niet gelicht of de Chinezen bespotten het idee van de Verlichting door de dissidente kunstenaar Ai Wei Wei te arresteren.

Dat is al pijnlijk genoeg. En het werd nog pijnlijker toen de drie Duitse museumdirecteuren het voorval bagatelliseerden. "Ai Wei Wei heeft met zijn provocerende kunst zelf zijn arrestatie uitgelokt", zei een van hen.

Onmiddellijk barstte er in Duitsland een debat los over de vraag of de tentoonstelling niet per ommegaande moest worden gesloten.

In de Berlijnse Academie der Kunsten vond deze week een publiek debat over de kwestie plaats. Minister van cultuur Bernd Neumann, nota bene van de conservatieve CDU, haalde hard uit naar de museumdirecteuren. Hun reactie noemde hij "laf en een klap in het gezicht van een moedige en belangwekkende kunstenaar".

Het Berlijnse publiek was het daar van harte mee eens. Ai Wei Wei is immers inmiddels een halve Berlijner. Hij had dezer dagen in Berlijn willen zijn om er zijn nieuwe atelier in een grote, oude AEG-fabriekshal in gebruik te nemen. In zijn atelier in Sjanghai voelde hij zich, na de vele invallen door de politie, niet veilig genoeg meer.

Ruim honderd Berlijners hadden al kort na Ai's arrestatie ludiek geprotesteerd door op meegebrachte stoelen voor de Chinese ambassade een zitdemonstratie te houden. Die actie, niet alleen in Berlijn, maar bij Chinese ambassades wereldwijd, verwees naar een installatie die Wei Wei ooit voor de Dokumenta in Kassel maakte: hij liet 1001 Chinezen invliegen en op klassieke Chinese stoelen plaatsnemen.

Tijdens het Gallery Weekend, dat Berlijn dezer dagen volop in cultuur doopt, was Ai Wei Wei als eregast uitgenodigd. Hij zou getoond werk van zijn hand toelichten, hij zou aan podiumgesprekken deelnemen en hij zou een gasthoogleraarschap aan de Berlijnse Universiteit van de Kunsten aanvaarden.

Maar sinds zijn arrestatie is niets meer van de nieuwe Berlijner vernomen.

Intussen wil het niet echt vlotten met het verlichten van de Chinezen. Anders dan voor de rest van het Nationale Museum moeten bezoekers voor de verlichtingstentoonstelling entree betalen. De dame aan de kassa zegt onomwonden dat het om een Duitse propagandashow gaat. In plaats van de verwachte tienduizenden bezoekers per dag, dwalen er maar een paar honderd rond.

Ai Wei Wei zelf had het van tevoren al gezegd: de Chinese bezoeker zou er alleen maar plaatjes van langneuzige bleekgezichten in zien en van de Verlichting weinig opsteken.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden