Ahold / ’Zonnekoning’ wordt nu doodgezwegen

Niks eikenhouten lambrisering of designmeubels. De werkkamer van Ahold-topman Anders Moberg kijkt weliswaar uit over het Amsterdamse IJ, maar meet hooguit twintig vierkante meter. En zijn meubilair komt gewoon van Ahrend.

Soberheid is de boodschap die supermarktconcern Ahold tegenwoordig uitdraagt. Heel anders dan in Zaandam, toen ’zonnekoning’ Cees van der Hoeven nog de lakens uitdeelde. De man wiens naam aan het IJ liever niet meer wordt gehoord, maar waar ooit iedereen trots op was. De man over wie Ahold-commissaris Henny de Ruiter ooit verzuchtte: „Mensen als Van der Hoeven zou je moeten kunnen klonen. Hij is een raspaard.”

Toen was het nog alle dagen feest. Feest voor de aandeelhouder, die werd gepaaid met hoge winsten. Feest voor de bestuurders, die forse bonussen opstreken. Feest voor de banken, die flink verdienden aan de overnames die eigenlijk al onder de oude heer Ab Heijn waren begonnen. „De markt is de wereld”, citeerde gisteren de vice-president van de meervoudige kamer, Frans Baudain een uitspraak van Heijn.

En eigenlijk kón het ook niet anders: wie ieder jaar 15 procent wil groeien in een markt die jaarlijks 3 à 4 procent uitdijt, moet wel overnemen. Totdat in februari 2003 de zaak klapte en fraude aan het licht kwam.

Gisteren zat Van der Hoeven dus aan de Amsterdamse Parnussusweg in het beklaagdenbankje. Verdacht van diverse misdrijven. Valsheid in geschrifte, oplichting en het opmaken van een verkeerde jaarrekening. Naast hem andere voormalige Ahold-bestuurders. De oud-financiële topman Michiel Meurs, oud-bestuurder Jan Andreae en oud-commissaris Roland Fahlin. Voor het proces, waarvan het dossier bijna 20000 pagina’s omvat, zijn twintig zittingsdagen gereserveerd.

Maar, liet Van der Hoevens raadsman Micha Wladimiroff gisteren aan het begin van de eerste zittingsdag direct weten: „Mijn cliënt is ervan overtuigd dat hij niet strafbaar betrokken is bij de ten laste gelegde feiten.” Een statement waarbij de raadsheren van alle andere verdachten zich aansloten. Met uitzondering dan van Ed van Liere, de advocaat van de gevallen financiële topman Michiel Meurs. Die hield zijn lippen op elkaar.

Zwijgen is wellicht ook het beste in dit geval. Meurs krijgt het de komende weken nog fors voor de kiezen. Zijn handtekening staat onder vier side letters, die een sleutelrol spelen in het boekhoudschandaal. Dankzij die geheime contracten –die Ahold zelfs lange tijd verborgen hield voor huisaccontant Deloitte– kon het bedrijf de totale omzet van buitenlandse joint-ventures optellen bij het eigen resultaat, in vaktermen: consolideren. Ter vergelijking: Van der Hoevens handtekening is slechts op één side letter aangetroffen. Of dit deugde en of Ahold sowieso mocht consolideren, is een van de vele vragen die de komende week aan de orde zal komen.

Maar ook gaat het om de vraag: wie deed en wie wist wat? In eerdere regiezittingen poogde vooral de raadsman van Van der Hoeven, Wladimiroff, het stinkende ei naar Meurs te schuiven. Die zou als financiële topman op de hoogte zijn geweest van de ins and outs van de side letters. Een beschuldiging die Meurs’ raadsman fijntjes beantwoordde met de opmerking dat al voor 1999 werd geconsolideerd door Ahold. Vóór het aantreden van Meurs als financiële topman dus. En wie was Meurs’ voorganger? Precies, Cees van der Hoeven.

Aan officier van justitie Hendrik- Jan Biemond nu de schone taak om de rechter ervan te overtuigen dat geen van de verdachten vrijuit gaat. Jan Andreae niet, omdat die als Ahold-bestuurder een rol zou hebben gespeeld in de side-letteraffaire bij de Skandinavische joint-venture Ica Holding; Roland Fahlin niet, omdat hij als voormalig Ica-bestuurder en later Ahold-commissaris kennis had van de geheime contracten. Fahlin verweerde zich tijdens verhoren dat hij onbekend was met de accountantsregels. Maar, zo oordeelde gisteren Prof. dr. Jan van de Poel snoeihard in zijn rapport: onbekendheid is geen excuus. „Hierbij is eerder sprake van onbekwaamheid. Commissarissen hebben een te belangrijke rol om zich te kunnen beroepen op onbekendheid.”

Dat consolideren loonde, bleek. Baudain memoreerde gisteren dat in de jaren 1998 tot en met 2001 de Ahold-omzet zo respectievelijk 15, 24, 56 en 29 procent hoger uitviel. Totdat op 23 februari 2003 Ahold door de mand viel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden