Agrarisch natuurbeheer verdient brede steun

Natuurbescherming en landbouw zoeken betere samenwerking. Dat gaat soms mis, maar er worden ook veel successen geboekt.

PAUL TERWAN en NAMENS DE KOEPELORGANISATIES VOOR AGRARISCH NATUURBEHEER

Het agrarisch natuurbeheer werkt niet en is verworden tot een dans om het grote geld, aldus een artikel in Trouw (Duurzaamheid & Natuur, 6 maart). Het artikel refereert aan een symposium in Utrecht waar organisaties van natuurbescherming en landbouw probeerden uit te stippelen hoe het beter kan. Het nieuws op dit symposium was genuanceerder dan Trouw meldt.

Ten eerste: 'het agrarisch natuurbeheer' bestaat helemaal niet. Er zijn vele soorten beheer en er zijn successen en mislukkingen. Tot de successen behoort bijvoorbeeld de toename van de roofvogels in Oost-Groningen en Flevoland door toedoen van aangepast beheer van akkerranden. In de Achterhoek gaat het beter met amfibieën, zoals de boomkikker, door gericht beheer van poelen, houtwallen en overhoekjes op boerenland. Daarentegen: met de meeste weidevogels gaat het níet goed, zo erkent iedereen inmiddels. Agrarisch natuurbeheer scoort in veel gebieden nog altijd beter dan 'gewoon' boerenland. En wat statistische gemiddelden verhullen, is dat er ook positieve uitschieters zijn. Er is een groeiend aantal gebieden waar de boeren het wèl in de vingers lijken te krijgen.

Bemoedigend daarbij is dat maatregelen die vroeger bijna onbespreekbaar waren, zoals het vernatten van grasland, langzaamaan meer ingang vinden. En dat het beheer steeds meer op gebiedsniveau wordt georganiseerd, bijvoorbeeld door de inmiddels 150 agrarische natuurverenigingen. En hoewel het nog te vroeg is om te juichen, lijkt de afname van grutto, tureluur en gele kwikstaart vanaf 2010 tot staan gebracht.

Ten tweede: onderzoekers lijken het agrarisch natuurbeheer steeds vaker te willen afrekenen op bijzondere soorten. Voor een deel 'levert' het boerenland die wel degelijk: voor een aantal weidevogels heeft Nederland een bijzondere verantwoordelijkheid. Daarnaast levert het agrarisch natuurbeheer diensten als kleurrijke graslanden en kleinschalige landschappen doorvlochten met heggen en houtwallen. Landschappen die hogelijk worden gewaardeerd door de mensen die daar wonen, werken en recreëren.

Mogen we daarvoor straks niet meer betalen omdat er te weinig bedreigde soorten voorkomen? Het budget voor agrarisch natuurbeheer is bewust ook bedoeld voor landschapsbeheer. Pas als de overheid ook een solide landschappenbeleid zou hebben, kunnen we een scherpere splitsing gaan maken tussen geld voor natuur en geld voor landschap. Maar daar lijkt het voorlopig helemaal niet op: het landschapsbeleid wordt juist afgebouwd.

Ten derde: de natuurbescherming zocht tijdens het symposium uitdrukkelijk de samenwerking met de landbouw. En wel met een constructief 'verbeterplan' voor een effectief agrarisch natuurbeheer. Het bevat veel punten waarover landbouw en natuurbescherming het eens zijn, zoals zaken doen op kansrijke plekken, met gemotiveerde bedrijven, beter gevoed met de vele kennis die voorhanden is.

Om overal voldoende kwaliteit te leveren is nog een behoorlijke professionaliseringsslag nodig. Die gaat er nu ook komen en daarbij kunnen de natuurorganisaties helpen. Dat heeft niets te maken met een dans om het grote geld - de natuurorganisaties maken gebruik van een heel andere geldpot dan de boeren.

Het is jammer dat in het Trouw-artikel de wetenschap in het 'goede' kamp (kritisch over de effectiviteit van agrarisch natuurbeheer) wordt ingedeeld en zowel landbouw als natuurbescherming in het 'foute' kamp. Daarmee worden ook de overeenkomsten tussen alle partijen weggepoetst. Want de middag resulteerde redelijk eensgezind - inclusief de wetenschap - in oproepen om beter te monitoren, de successen te analyseren en op basis daarvan 'lerend te beheren'.

Van cynisme worden we daarbij niet wijzer, van kritisch samenwerken wel.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden