Agnes Jongerius: 'Concurrentie op de arbeidsmarkt mag niet ten koste van mensen gaan'

Agnes Jongerius van de PvdA in de plenaire zaal van het Europees Parlement.Beeld anp

Maandag bespreekt de EU de omstreden detacheringsrichtlijn voor werknemers uit goedkope EU-landen. Initiatiefnemer Agnes Jongerius (PvdA) wacht in spanning af.

Op een dag als deze zei haar moeder vroeger altijd naar goed katholiek gebruik: “Agnes, ik brand een kaarsje voor je.” Hoogstwaarschijnlijk steekt Europarlementariër Jongerius (PvdA) er straks ook een paar voor zichzelf aan. 

Want maandag buigen de Europese ministers van sociale zaken zich na jarenlang gesteggel weer over de herziening van de omstreden detacheringsrichtlijn. Iets waar Jongerius zich al anderhalf jaar hard voor maakt. Scharen de meeste lidstaten zich achter haar voorstel, dan wordt de kans dat de tijdelijk in Nederland klussende Poolse bouwvakker net zoveel verdient als zijn Nederlandse collega’s een stuk groter.

Dit weekend reisde Jongerius naar Luxemburg om het de sceptische lidstaten nog eens uit te leggen: wil de Europese Unie uitbuiting op de arbeidsmarkt stoppen, dan moet ingehuurd personeel uit een andere lidstaat toch echt onder de geldende cao’s van het gastland gaan vallen. Een kerstbonus, een dertiende maand, uitbetaalde overwerkuren... de veelal Oost-Europese kasmedewerkers, vrachtwagenchauffeurs, zorgverleners en bouwvakkers moeten er recht op hebben, vindt Jongerius. 

Nu zijn deze huurlingen vaak in trek bij bedrijven, omdat ze vallen onder de arbeidsvoorwaarden van hun eigen land. Met andere woorden: ze zijn honderden euro’s goedkoper dan hun Nederlandse, Franse en Duitse collega’s. Van dat toch al karige salaris blijft nog minder over als hun werkgever besluit de kosten voor het achtpersoonskamertje waarin ze logeren van hun loon af te trekken.

Oost-Europese regeringsleiders voelen niet veel voor een wetswijziging. Je tornt aan onze concurrentiepositie, klagen ze iedere keer als de discussie oplaait. De Fransen exporteren wijn, de Nederlanders tulpen en zij goedkope arbeidskrachten. Niets mis mee toch? Jongerius: “Ze gaan er vanuit dat concurrentie altijd goed is. Maar concurrentie mag niet ten koste gaan van mensen. Deze aanpassing wordt niet gedaan om Oost-Europa dwars te zitten. Hun medewerkers hebben er ook baat bij.”

Toch zijn het niet alleen de Oost-Europeanen die dwarsliggen. Afgelopen juni trok de Franse president Emmanuel Macron nog de stekker uit een akkoord.

Staan de Fransen wel aan uw kant?

“De tragiek is dat als die Raad van Ministers net een week later was geweest het waarschijnlijk heel anders was afgelopen. Macron zat midden in de tweede ronde van de parlementsverkiezingen. Goedkope Oost-Europese arbeidskrachten die de Franse arbeidsmarkt overspoelen, waren tijdens de verkiezingen een groot thema. Macron gebruikte die vergadering om een beetje stoer te doen. Ook nu blijft het spannend, want de verhoudingen tussen Oost en West staan op scherp. Het is toch een wedstrijdje tussen Macron en de Hongaarse premier Viktor Orbán. Het zou doodzonde zijn als de plannen weer worden gebruikt om een symbolisch politiek punt te maken. Dit is niet het moment daarvoor.”

De Oost-Europeanen vragen zich af of deze herziening wel verandering brengt. West-Europeanen handhaven de huidige regelgeving nu al niet altijd, zeggen ze.

“Dat klopt. Wij moeten ons schamen dat transportbedrijven tegen hun chauffeurs zeggen: ‘Ga niet overnachten op een parkeerplaats in België of Frankrijk, maar in Nederland. Daar wordt toch niet gecontroleerd.’ Wat je ook ziet is dat arbeidsinspecties onderling niet goed samenwerken. In Oost-Europa richten vooral ondernemers uit West-Europa brievenbusfirma’s op om goedkoop personeel uit te lenen aan het buitenland. Ook aan Nederland. Werkt de Nederlandse inspectie beter samen met bijvoorbeeld die van Roemenië, dan kunnen ze sneller hiertegen optreden.”

Maakt dit nieuwe voorstel dan wel een eind aan de uitbuiting?

“Het gaat er in ieder geval voor zorgen dat de regels helderder zijn. Die helderheid maakt het makkelijker ze te controleren. Werknemers, maar ook concurrerende bedrijven die last hebben van die uitbuiting kunnen dan sneller aan de bel trekken. Maakt dit een einde aan elke vorm van uitbuiting? Nee. Maar ik verwacht wel een enorme verbetering.”

Het kan betekenen wel dat mensen die nu in het Westen werken hun baan verliezen, omdat ze duurder zijn geworden.

“Ik vind dat het loonniveau in Oost-Europa sowieso omhoog moet. En, misschien is het de oud-vakbondsvoorzitter in mij, op een werkplek moet je elkaars collega zijn. Niet elkaars concurrent. Dat is een regel waar ik geen concessies op wil doen.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden