Agent voelt zich na schietpartij vaak miskend

Een aanhouding op het Stadhuisplein in Rotterdam. Beeld ANP

Een agent die schoot op een vluchtende crimineel beschrijft de slopende rechtsgang die volgde. ‘Drugsdealers komen er beter vanaf.’

‘De rijksrecherche onderzoekt de zaak’. Met die mededeling eindigt menig krantenbericht over een schietpartij waarin agenten iemand verwonden. Dat gebeurt jaarlijks enkele tientallen keren, in een handvol zaken vallen er zelfs doden.

Hoe het einde van dit bericht pas het begin kan zijn voor de agent in kwestie, beschrijft de Limburgse agent Ronald V. in een nieuw boek. Een kogel uit zijn wapen belandde in de zomer van 2013 in het lichaam van de bijrijder die met een crimineel probeerde te vluchten. De man overleefde. Ronald had geschoten op de bestuurder, omdat hij vreesde dat deze zijn collega-agenten omver zou rijden, maar raakte de bijrijder.

Tot zijn grote verrassing geloofden de rechters hem niet en werd hij veroordeeld tot twee jaar celstraf. Een veroordeling die een jaar later van tafel ging toen de ingehuurde advocaat Geert-Jan Knoops in hoger beroep het gerechtshof ervan overtuigde dat Ronald wel degelijk reden had te vrezen voor zijn collega’s. Er zijn dan drie jaar voorbijgegaan.

In het boek beschrijft Ronald hoe hij zich als ‘crimineel’ behandeld heeft gevoeld. Hij krijgt weinig mee van de geboorte van zijn zoons, merkt hoe hij bij zijn leidinggevenden inmiddels bekend staat als trigger-happy en instabiel. Hij wordt wijkagent in het noorden van het land, heeft aanhoudende huwelijksspanningen en een onzeker gemoed.

“Alsof op mijn rug in fel­gele letters ‘verdachte’ staat, in plaats van ‘politie’.” De Limburgse agent concludeert: “Drugsdealers komen er beter vanaf.” Ronald kan sterk emotioneel worden, blijkt uit het boek van journalist Jim de Koning. Zijn ervaring wordt gedeeld door andere agenten na schietincidenten. 

Zware tijd

Na zo’n bedreigende situatie kan agenten vervolging of zelfs een straf boven het hoofd hangen, ook al gebeurt het uiteindelijk niet omdat ze handelden uit noodweer. Toch kan dat een heel zware tijd zijn. Het kabinet wil dit veranderen, mede na de zaak van Ronald V.. De Tweede Kamer debatteert binnenkort over de nieuwe mogelijkheid agenten te vervolgen voor ‘schending van de geweldsinstructie’.

“Dat kan agenten inderdaad minder het gevoel geven als crimineel behandeld te worden”, zegt Magrete van der Steeg. Ze is advocaat in Deventer en begeleidt politiemensen in dit soort zaken. Toch ziet ze ook nadelen aan de nieuwe wet. “Schenden van de geweldsinstructie is een breed begrip.” Juist omdat deze nieuwe route minder belastend lijkt, gaat het Openbaar Ministerie er misschien vaker voor kiezen. En ook al word je als agent niet direct van doodslag verdacht, “iedere strafrechtelijke procedure hakt er enorm in bij de betrokken agenten”, zegt Van der Steeg. “Die procedures duren lang, dat maakt ze belastend.”

De advocaat kan billijken dat iedereen die met politiegeweld te maken krijgt, zeker wil weten dat agenten die te ver gaan worden bestraft. Tuchtrecht zou daarvoor de betere oplossing zijn. “Laat een commissie vanaf enige afstand dit soort incidenten beoordelen. Niet alleen met de strafrechtelijke bril, maar ook om te kijken of de agent professioneel heeft gehandeld. Transparant en onafhankelijk tuchtrecht, dat heeft de politie nu nog niet.”

Jim de Koning: De zaak Ronald V.
Uitgeverij Just Publishers.
272 blz. €20,-

Pluim voor gevallen politiechef

In het boek ‘De zaak Ronald V.’ speelt de vorige hoogste baas van de nationale politie, Gerard Bouman, een opvallend positieve rol. Hij kreeg veel kritiek tijdens de reorganisatie van de politie. Maar na de veroordeling van Ronald V. komt hij naar diens huis in Limburg en verzekert hem: “Als jij een rotte was, zat ik hier niet.” Bouman regelt advocaat Geert-Jan Knoops voor het hoger beroep en zorgt voor de factuur. Ook kaart hij bij het kabinet de (te) zware procedure voor schietende agenten aan. 

Lees ook:

Maximaal drie jaar cel voor buitensporig geweld politie

Voor politieagenten die bij het gebruik van geweld in de fout gaan, komt een speciale bepaling in het Wetboek van strafrecht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden