Agent niet automatisch verdachte na gebruiken geweld

Agenten slaan een arrestant in de boeien. Beeld ANP XTRA Lex van Lieshout
Agenten slaan een arrestant in de boeien.Beeld ANP XTRA Lex van Lieshout

Politieagenten krijgen hun eigen strafbepaling in het Wetboek van strafrecht voor verkeerd gebruik van geweld. Op het nieuwe artikel 'schending van de geweldsinstructie' komt een straf te staan van maximaal drie jaar cel. En anders dan onder de huidige regelgeving wordt de agent niet meer van meet af aan als verdachte behandeld.

Dat staat in een nieuw wetsvoorstel dat minister Ard van der Steur (Veiligheid en Justitie) voor advies heeft gestuurd naar de Raad voor de Rechtspraak (de belangenvereniging van de rechters) en het Openbaar Ministerie.

Volgens de huidige bepalingen wordt een politieagent die geweld gebruikt direct aangemerkt als verdachte. Vervolgens moet een onderzoek door de rijksrecherche uitwijzen of dat stempel terecht is gegeven. Als de agent zijn boekje te buiten is gegaan, volgt een vervolging voor bijvoorbeeld het delict doodslag. En daarmee wordt de agent op een vergelijkbare wijze behandeld als de gewone burger.

De huidige praktijk doet geen recht aan de uitzonderlijke positie waarin de opsporingsambtenaar verkeert. De agent, maar ook de marechaussee tijdens politietaken, moet optreden in situaties waarin het gebruik van geweld onvermijdelijk is en soms zelfs is voorgeschreven.

Excessief geweld
Dat geweld moet overigens nog altijd in relatie staan tot de situatie. Excessief geweld is voor de agent verboden. Leidt dat geweld tot een dodelijk slachtoffer dan is straks drie jaar de maximum op te leggen straf.

Bij de nieuwe strafbepaling hoort ook een andere procedure. Aan het plakken van het etiket 'verdachte' gaat straks een feitenonderzoek vooraf. Nu is elke agent die geweld toepast direct verdachte, ook al heeft hij zich keurig aan de geweldsinstructie gehouden.

De wens agenten een aparte behandeling te geven dateert al van 2013. De discussie over het reguleren van het gebruik van geweld laaide vorig jaar op. Op 27 juni werd de 42-jarige Arubaan Mitch Henriquez aan gehouden tijdens het muziekfestival in het Haagse Zuiderpark. Hij werd door vijf agenten tegen de grond gedrukt waarbij een nekklem werd gebruikt. De volgende dag overleed Henriquez.

De zaak tegen de vijf verdachte politieagenten loopt nog. Op 29 februari was er een besloten regiezitting. Het Openbaar Ministerie en de advocaat van de agenten konden toen hun onderzoekswensen indienen. Voor de zomer moet helder zijn of zijn of de vijf worden vervolgd door het OM. Het wetsvoorstel met de nieuwe strafbepaling heeft op deze zaak geen effect.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden