Agent Marlow mijdt liever de zwarte buurten in Seattle

Agent Marlow spreekt een man aan die op straat lag te slapen. Beeld Bas den Hond

Politie en burgers staan in de VS wantrouwend tegenover elkaar. Op surveillance in Seattle met agent Bobby Marlow, die liever geen dienst doet in zwarte buurten en winkeldieven niet meer achtervolgt.

De telefoniste van de meldkamer neemt agent Bobby Marlow van top tot teen op. "Hé, je hebt het nieuwe uniform aan! Ziet er strak uit." Het is rustig in de meldkamer. Midden op de dag is Seattle een Amerikaanse metropool als zoveel andere. De meeste mensen zijn aan het werk, op school of aan het winkelen, het verkeer loopt soepel en in weerwil van de landelijke reputatie van de stad aan de westkust van deelstaat Washington regent het niet.

Even later rijden we door de binnenstad, in een auto die ook al de nieuwe donkerblauwe kleur heeft. "Als het rustig is, probeer ik contact te maken met burgers", zegt Marlow. "Uitvinden wat er aan de hand is."

Dat 'rustig' is maar hoe je het bekijkt - en Marlow bekijkt het strategisch. We rijden langs de McDonald's op de hoek van 3rd Avenue en Pine Street. 's Avonds is dat een rumoerige hoek waar de meeste voetgangers een eindje omheen lopen - tenzij ze drugs willen kopen. "Dan is het een andere planeet", zegt Marlow. Maar ook nu wordt er gedeald. Marlow negeert het. "We hebben daar vaste mensen gestationeerd, maar het beleid is momenteel vooral preventief. Als we iemand al arresteren voor drugsbezit krijgt hij de keus tussen gevangenis of een ontwenningsprogramma. Dat gebeurt overal in het land steeds meer. Ik vind het prima. Sommige collega's worden er kotsmisselijk van."

Hij rijdt verder, kijkt om zich heen. Stapt uit om een man aan te stoten die opgekruld in een portiek ligt. Die mag kiezen: wakker en overeind blijven, of met hem mee naar een ontnuchteringsbed. Scheldend loopt de man weg.

Zit Seattle op de lijn van New York City, waar de 'broken windows'-filosofie eist dat ook de allerkleinste overtreding hard wordt aangepakt, omdat een rommelige stad vanzelf leidt tot meer misdaad? "We zijn fel op graffiti. Als ik het zie, bel ik erover en dan wordt het binnen 24 uur overgeschilderd. Maar als ik bijvoorbeeld een voetganger bij rood zie oversteken, doe ik niets."

Dat voorbeeld kiest hij niet toevallig. Marlow rommelt al rijdend met het beeldscherm waarop in tot op het bot ingekort Engels de berichten van de meldkamer binnenkomen: thret, mental (bedreiging, psychisch). Opeens staat daar een webpagina, met een YouTube-filmpje getiteld 'Seattle Police Punches Teenage Girl in Face'.

Er viel bij dat incident in 2010 geen dode, zoals onlangs in New York, toen een groep agenten de gezette en astmatische Eric Gardner tegen de grond werkte omdat hij onbelaste losse sigaretten verkocht, en ze hem zo onhandig in bedwang probeerden te krijgen dat hij stikte. Eigenlijk toont het precies het omgekeerde: een agent probeert een voetganger te arresteren. Het meisje (19) verzet zich, het wordt duwen en trekken. Haar vriendin (17) bemoeit zich er mee, duwt de politieman een stuk naar achteren en krijgt van hem dan een rechtse directe in het gezicht. Daarna weet hij in ruim twee minuten de een gehandboeid in de auto te krijgen, en de ander in bedwang tegen de auto, in afwachting van versterking.

"Die agent heeft daar geen problemen door gekregen", zegt Marlow. "Zijn opdracht was: arresteer voetgangers die door rood lopen. Dat geldt wat mij betreft ook voor New York: die man was verbaal verzet aan het bieden. Mensen, hou op met je te verzetten tegen ons, ik heb burgers moeten stompen, een stroomstoot moeten toedienen ... als ik geweld gebruik, beslis ik dat niet, dat doet de verdachte zelf. Ik wil gewoon dat het allemaal soepel gaat."

Anti-politie
Ook in Seattle in 2010 bleef niet onopgemerkt dat de twee gearresteerde meisjes zwart waren en de agent blank. Marlow weet ook wel dat dat uitmaakt. Hij doet zelf niet graag dienst in de zwarte buurten van Seattle. "Sommige collega's hebben er geen problemen mee. Ik wel. De houding is daar anti-politie. Je krijgt geen informatie, geen medewerking, er is gebrek aan respect en vertrouwen. Als daar iets gebeurt en je vertelt het de politie, ben je een verklikker."

"Hé, je hebt het nieuwe uniform aan!" Agent Howard Hoffmann staat in het oude uniform met het lichtblauwe overhemd op ons te wachten bij een jongerencentrum. Een medewerker heeft gebeld, er is een jongen komen aanlopen die als vermist gesignaleerd staat. Drugsgebruiker en een psychisch probleem, stond erbij. Hoffmann moet hem ophalen en naar het politiebureau brengen. Marlow is erbij voor het geval dat.

Rustig lopen ze naar binnen, krijgen de jongen aangewezen en spreken hem aan. Hij lijkt niet te schrikken, vraagt of hij gearresteerd wordt, maar Hoffmann stelt hem gerust. Een kwartiertje later zit hij met Marlow in een kamertje op het politiebureau, terwijl Hoffmann uitzoekt wat de sociale dienst die de jongen zoekt precies met hem wil.

'Wiet is geweldig'
"Mag ik een zakje uit mijn tas pakken?" vraagt de jongen netjes. Net als elke Amerikaan weet hij dat je in aanwezigheid van politie niet onverwacht iets tevoorschijn moet halen, het kan je je leven kosten. In het zakje blijkt zout te zitten, zout water moet de piercings in zijn lippen schoon houden.

"Het is net of ik heroïne bij me heb hè?", peinst de jongen hardop. "Maar dat gebruik ik niet." En dan komt hij met een riedel die Marlow later hoofdschuddend nog een paar keer zal herhalen: "Aan coke heb je wat, meth is vreselijk, heroïne is fucked up, acid is prima, als je tenminste weet wat je doet, en wiet is geweldig."

Even later komt Hoffmann binnen, en hij is niet zo vriendelijk als eerst. "Ga staan, draai je om, laten we dit doen zoals het hoort. Om een of andere reden moeten ze je hebben in de gevangenis." De jongen heeft geen uitleg nodig en doet gewillig wat hem wordt bevolen. Met geboeide handen op de rug wordt hij het bureau weer uitgebracht.

Hij had kunnen weglopen, op vele momenten. Makkelijk zelfs, want Marlow zou hem niet achterna zijn gerend: "Seattle is een heel progressieve stad. Er wordt op de politie gelet. Zo erg, dat ik eigenlijk niemand meer wil aanraken. Want als ik het doe, levert het een berg papierwerk op. Dus als ik bij een winkeldiefstal wordt geroepen en de dief gaat er vandoor, zet ik niet de achtervolging in. Voor aanranding wel natuurlijk. Maar vijf jaar geleden was ik achter iedereen aangegaan."

Parkje
"Hé, je hebt een nieuw pakkie gekregen!" In een parkje met uitzicht op de Puget Sound, de natuurlijke haven waar Seattle aan ligt, wordt Marlow aangesproken door een donkere man met rasta-haar en vuile kleren aan het magere lijf. Aan een tafel verderop zit een groep mannen die de meeste van die kenmerken met hem gemeen hebben.

We zijn vlak bij Pike's Place Market, het straatje met markthallen waar de toeristen graag komen voor souvenirs, enorme zalmen of een kop koffie in de allereerste Starbucks. "Dit zou zo'n mooi parkje kunnen zijn", gebaart Marlow naar de zwervers, "en in plaats daarvan heb je dit."

Even later wordt hij weer aangeklampt, een oudere man, grijze baard en pet, een veel nieuwere jas. Hij woont aan de overkant, vertelt hij, en dan onderbreekt Marlow hem. "Ik weet al wat u gaat zeggen: u heeft daar een mooi huis, uitzicht op de baai, dat zal u ongeveer een miljoen dollar hebben gekost... en nu zit u met het uitzicht op die mensen hier en niemand doet iets. Heb ik gelijk?"

Agent Bobby Marlow (rechts) met collega Howard Hoffmann. Beeld Bas den Hond

De man blijkt niet te hebben gekocht maar gehuurd, voor ruim drieduizend euro per maand, en behalve tegen zwervers heeft hij ook tegen drugsdealers bezwaar, maar verder klopt Marlows indruk aardig. En helpen kan hij de man niet, hij moet ook maar doen en laten wat politie en justitie hem vertellen.

"Een tijd geleden werkte ik hier undercover, en arresteerden we de mensen die ons drugs probeerden te verkopen. Dat waren er heel wat, en om ze uit elkaar te kunnen houden, hingen we foto's van ze aan de muur. Dat werd een heel donkere muur. En toen zei de officier van justitie dus dat we moesten stoppen."

Oud vuil
De toevloed van zwervers naar Seattle is er omdat de stad fatsoenlijk met ze omgaat. Later die avond staat er bij Pike's Place Market een lange rij mensen te wachten op gratis soep, want tussen de kunst- en delicatessenhandels is een voedselbank. Daarna kunnen ze, als ze willen, douchen en slapen in opvangcentra. Dat het in de winter koud en vochtig is, deert dan niet, is Marlows indruk. "Ik sprak er een uit San Diego. Ik zei: waarom ga je niet terug, Zuid-Californië, altijd lekker weer! Maar hij zei: daar behandelen ze ons als oud vuil."

We rijden een laatste rondje door het centrum. Als we langs een moeizaam over de stoep sjokkende man komen, draait Marlow het raampje open en vraagt: "Hoe gaat het daar?" De man maakt een gebaar, mompelt iets dat klinkt als het gebruikelijke, "Goed, en met jou?".

Maar Bobby Marlow antwoordt niet, draait het raampje dicht en rijdt door. Hij kijkt grimmig. "Wat zei hij nou? Volgens mij was het fuck you."

'Handen omhoog, niet schieten'

Een agent die in november een ongewapende zwarte man doodschoot, is woensdag aangeklaagd voor doodslag. Daarmee krijgen de VS alsnog een confrontatie in de rechtszaal over de manier waarop in de grote steden van de VS de merendeels blanke politie omgaat met burgers in niet-blanke buurten.

Vorig jaar werd een agent die in Ferguson in Missouri een zwarte man doodschoot niet vervolgd. Volgens sommige getuigen zou hij zijn handen in de lucht gehad hebben, volgens anderen stormde hij op de agent af. In New York kwam er geen vervolging van een agent die een zwaarlijvige, astmatische man in een keelklem nam waarna hij overleed.

Beide gebeurtenissen leidden in de VS tot demonstraties, met leuzen als 'handen omhoog, niet schieten' en 'ik krijg geen adem'. In New York schreven agenten een tijd lang bijna geen bekeuringen meer uit, omdat burgemeester Bill de Blasio hen niet voluit steunde.

Gisteren hield FBI-directeur James Comey een rede waarin hij toegaf dat blanke politieagenten 'cynisch worden' en 'mentaal de makkelijkste weg kiezen' in wijken waar de meeste misdaden worden gepleegd door niet-blanken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden