AGENDABERG

De schoolagendaberg groeit en groeit en groeit. En het wordt alleen maar steeds meer van hetzelfde, concluderen de 'recensenten' van het seizoen '95-'96. Veel reclame, weinig tekst, weinig vernieuwende lay out. En een absolute overkill aan 'snowboarden'.

'KRITIES' IS VERDWENEN

Bestaat ie nog, de alternatieve anarcho-agenda? Waarschijnlijk een ouwe lullenvraag, maar tussen al die flitsende, rijke, westerse, gezonde no-nonsense agenda's zou een beetje 'krities' trappen tegen het systeem niet misstaan.

Eerst maar eens vragen bij de Athenaeum boekhandel in Amsterdam, die verzamelen altijd graag alles wat anders en apart is. “Nee, schoolagenda's hebben we sowieso niet, en alternatieve? Of ze er nog zijn weten ze misschien bij Brinkman educatieve boekhandel.” Maar bij Brinkman hebben ze dit jaar alleen “saaie agenda's zonder trends” en ook niks alternatiefs. “Zul je toch even het Fort van Sjakoo moeten proberen, zo'n beetje de enig overgebleven alternatieve boekhandel in Amsterdam.” Maar ook bij Sjakoo strandt de speurtocht. “Ik heb hier eigenlijk nooit schoolagenda's gezien.” De Rooie Rat in Utrecht dan. Ook daar kan niemand zich herinneren wanneer de laatste alternatieve schoolagenda's verkocht zijn. “We hebben ze wel in alle geuren, kleuren en maten voor het kalenderjaar, maar we verkopen geen schoolagenda's.”

Nijmegen dan, het laatste bastion van links en alternatief? Boekhandel de Oude Mol, daar moeten ze iets weten. En inderdaad, daar weten ze in ieder geval dat de laatste Te-Agenda, altijd de leukste alternatieve agenda voor een groot publiek, in 1986 is uitgegeven. In de Te-agenda werden 'actie' en 'vermaak' tenminste in uitgebalanceerde doses afgewisseld. Wel op kringlooppapier natuurlijk en hartstikke tegen de bom en fascisten. Maar hij bestaat dus niet meer.

FINALE KUNSTBENDE IN UTRECHT

Eén hoekje blijft over voor ander nieuws. Want vandaag vindt in Vredenburg in Utrecht de landelijke finale van de Kunstbende 1995 plaats. Vanaf twee uur vanmiddag zijn er optredens van de finalisten in de categorieën muziek, dans, theater, taal, ontwerpen, fotografie & video en 'alles mag'. En volgende week staat op Zanzibar het winnende verhaal of gedicht in de categorie taal. In de jury zitten allerlei bekende Nederlanders, onder wie striptekenaar Hein de Kort, Johanna ter Steege en Ronald Giphart. Ronald Giphart zal vandaag ook nog optreden.

SHIT! AGENDA

Losers, doetjes, watjes, sullen, wijven en bakvissen kunnen beter geen SHIT-agenda kopen, althans, dat vinden de makers zelf. Hun boekie is vooral voor scholieren die overal gewoon schijt aan hebben, die lessen 'bezigheidstherapie' noemen, en hun docent 'cipier'. Plaats om de telefoonnummers van je vrienden neer te zetten is er niet. LAAT ZE MIJ MAAR BELLEN!, staat er op de open plek in de SHIT-agenda gedrukt. De SHIT-agenda is vooral ééérg flauw. Zo wordt onder de Saaie Lullendagen Goede Vrijdag uitgelegd: 'dus goed vrijen'. En Hemelvaartsdag: 'bungy jumpen'. Wat een humor. Verder levert de SHIT-agenda wat opbeurende teksten in felle kleuren. 'Door je babe betrapt worden met haar ondergoed aan is ONHANDIG'. 'Zonder rubber met een waanzinnige topper opgesloten zitten in een lift is ZWAAR KLOTE'. Ja, nou weten we het wel weer. Verder tref je in de SHIT-agenda een recalcitrantietest aan, waarin je na elke vraag natuurlijk het meest lullige en grove antwoord moet aanstrepen om hoog te scoren. En de Nudes, twee sjagrijnige naakte mannetjes, zorgen op elke rechterpagina voor iets wat op humor moet lijken. “Ik heb een loopneus.” “Hier heb je een condoom.”

Om in de termen van de SHIT-agenda te blijven: na een kwartiertje bladeren, kun je behoorlijk de schijt krijgen van dit nieuwe produkt. Een scholier die er het hele jaar mee moet doen, zal in juni 1996 lijden aan chronische diarree.

¿ 14,95

MODELS DIARY

Het is een grote hit, die Models diary. De trend dat fotomodellen beroemder lijken te worden dan film- of popsterren schijnt nog wel een tijdje aan te houden. De Models diary staat dan ook boordevol reclame en verhaaltjes over Naomi, Claudia en Cindy, want meer èchte sterren zijn er nog niet aan het modellenfirmament. Dus weten we eigenlijk alles al. De Models diary is bedoeld om weg te dromen, bijvoorbeeld over je eigen modellencarrière, mocht je over al die ideale maten beschikken. Wie durft kan zich ook inschrijven voor de modellenwedstrijd van de Models diary, de winnaressen van dit jaar zijn prominent geportretteerd. En je leert wat Naomi, Claudia en Cindy allemaal wel en niet eten om zo dun te blijven want “op een foto lijk je gemiddeld drie kilo dikker dan je in werkelijkheid bent.” Zo heet de Models-agenda de leden van de toekomstige anorexia-generatie (oftewel: de kotsclub) een hartelijk welkom. “Als je een ton misloopt voor een make-up campagne omdat je een puistje hebt van de chocola, dan wordt het wel een hele dure zak M & M's.” Terwijl die hele agenda vervolgens wel volstaat met Kit Kat-reclame. Gewoon blijven eten, meiden!

¿ 18,95

BASISAGENDA

Buiten het keihard de lekkerste-circuit zijn er ook nog agenda's te koop met een wat bescheidener uitwaseming. Daarin is Zit m'n haar wel goed? niet de eerste vraag.

De Basisagenda is er een voorbeeld van. Die is tegen racisme, en voor leerzame dingen. Waarom drop drop heet, bij voorbeeld. Of hoe je het aanpakt als je een spreekbeurt moet houden. Elke week wordt er een woord uitgelegd. Nooit geweten dat drop drop heet omdat het van een ketel zoethoutpulp drupte. Ze snappen bij de Basisagenda heel goed dat niet iedereen het zelfde geloof of dezelfde herkomst heeft, want de feestdagen van Joden, Hindoes, Moslims, Turken, Japanners, Ieren en wat al niet staan er ook in. Soms staan de dagen van de week in een andere taal vermeld. Op carsamba 7 subat moet je bij voorbeeld niet vergeten een Valentijnskaart op te sturen. Dat is Turks voor woensdag 7 februari. Er zitten ook een paar lullige dingen aan de Basisagenda. Er zit bijvoorbeeld geen lintje in, net zo min als een hoekje dat je kan afscheuren. Je hebt er dus een grote paperclip bij nodig.De Basisagenda kun je niet in de winkel kopen. Je kunt 'm bestellen bij LaVerbe Boek in Nijmegen (080-226365). Er komt dan wel f 3,50 aan verzendkosten bij. Die betaal je niet als je je leerkracht een hele stapel Basisagenda's tegelijk laat bestellen.

¿ 5,95

DANCE ATTACK

Nee, house is niet uit. De Dance Attack agenda komt alweer voor het tweede jaar uit. Qua uiterlijk is 'ie niet veel anders dan vorig jaar: een vierkant formaat, een gratis ceedeetje en veel hippe kleurtjes. De fotomodellen die overal over de pagina's zijn verpreid zijn doodgewone lezertjes, die zich met behulp van een pasfotootje hebben opgegeven bij de uitgever van de Trax-modellen agenda. Die uitgever geeft toevallig ook Dance Attack uit, dus de dames hadden meteen een multi-job. Ook dit jaar zoekt de redactie van de agenda weer dance queens en dance kings. In Dance Attack krijgt de scholier negen schrijfregels per dag om het huiswerk in te vullen. Voor zaterdag en zondag zijn samen maar negen regels beschikbaar: veel parties kunnen daar niet in. In de infopagina's nieuws over platenmaatschappijen en deejays. Voor persoonlijke adressen is daardoor weinig plaats: een dancefan kan niet meer dan zestien vrienden in zijn agenda inschrijven.

¿ 19,95

AVANTGARDE

Verboden voor jongens, de 'Miss AvantGarde'-agenda. Dit is een agenda voor als je dertien bent en wilt wegzwijmelen. Op bijna elke pagina staat gelukkig een handige foto van een romantisch stelletje, om in de stemming te komen. Veel modefoto's ook. Heel erg veel modefoto's, maar dan wel van het duffere soort.

Op de eerste pagina van de agenda kun je een foto van jezelf plakken, “Of van je vriendje”. Geen vriendje? Geen nood: Miss AvantGarde geeft tips over kapsels, make-up en lichaamstaal: “Olie is een multifunctioneel schoonheidsprodukt” en “Met een haarband blijft het kapsel tijdens het sporten in model”.

Wat vooral opvalt: de hele agenda staat vol met foto's van bikini's en badpakken. Paginagroot, dwars over de bladzijden voor het huiswerk. Miss AvantGarde laat zich nogal zwaar sponsoren door een paar badpakfabrikanten, die hun hele collectie in deze agenda hebben gestouwd. Dat betekent dat je niet alleen in de zomermaanden naar badpakken zit te staren, maar ook in de winter. Brrr, kippevel krijg je van Miss Avantgarde...

¿ 18,95

MILIEU

De giftig gekleurde, populaire schoolagenda's liggen al vanaf mei in de rekken. Kwestie van goeie marketingstrategie. Terwijl de Jongeren milieu agenda nog naar de drukker moet. Maar hij wordt dit jaar dan ook voor het eerst gemaakt, door vrijwilligers van Jongeren milieu aktief, op 100 procent kringlooppapier, met sojabonen-inkt en zonder enig winstbejag. En dat is nog eens andere koek dan al die peperdure ingebonden reclamefolders, waar je nog net je huiswerk tussen kunt proppen. “Hij moet er aan de buitenkant toch wel vooral mooi uitzien”, zegt Jet Duenk, een van de samenstellers. “Niet zo stereotiep, zodat alleen groene mensen hem willen kopen.” Maar de inhoud wordt wel groen. Artikelen over vleesconsumptie, hoogwaterproblemen, en een inleiding van minister Pronk . En wat is informatie over milieuvriendelijke seks? “Ja dat is eigenlijk een lokkertje. Het gaat om de vraag wat slechter is voor het milieu, latex condooms of te veel kinderen op de wereld.”

¿ 12,50

FEYENOORD

Voetbal is meer dan sport en zo komt het dat de grote drie, Ajax, Feyenoord en PSV, geen middel onbenut laten de kas te spekken. Pyjama's, glaswerk, posters en zelfs slipjes met daarop het embleem van de favorieten doen het al jaren goed bij de verschillende legioenen. Net als de schoolagenda's.

Smaken verschillen, maar zij die het weten kunnen zeggen dat in Amsterdam niet alleen de beste, maar ook de mooiste voetballers rondlopen. In Eindhoven scoort alleen Ronaldo in dat opzicht hoog, terwijl in Rotterdam 'Henke' Larsson en Gaston Taument net dat beetje meer hebben. Nu lijkt dit een eenzijdige benadering, alleen de punten tellen immers, maar bij de samenstelling van de schoolagenda's is toch opmerkelijk veel rekening gehouden met de voorkeuren van meisjes. In de Feyenoord-agenda treffen we geen historisch overzicht aan van de club, geen terugblik dus op de Europa Cup-successen, geen cijfermateriaal en evenmin een woord over de fraai gerenoveerde Kuip voor de jongens. Wél fraaie illustraties van de lachebek Witschge, de ijdele 'zit m'n haar wel goed' Heus en de modellen Larsson en Taument. De andere sterren ontbreken niet, maar worden net iets schimmiger opgevoerd. Jammer, want voetballen doe je met je hersens, je voeten en niet met je uiterlijk. Blijft over de commercie, want fraai uitgevoerd is de agenda zeker.

¿ 14,95.

POP en FILM en.....

Wie van pop houdt, wil een popagenda. Wie van film houdt een filmagenda, wie van Ajax houdt.....precies. En dan hebben we het over de 'Urban Street Life'- agenda nog niet eens gehad. Ja, echt, The Urban Street Life-agenda. Dat verzin je niet. Wat zou er in zo'n ding moeten staan? Straatartiesten en zwervers, daklozen in Londen en New York, 'Skateboarders' in Utrecht en een verloren rapper in de Betuwe. Maar nee hoor, niets van dat alles. De agenda is gewoon Pepsi, KitKat en trend. Niets straatleven, tenzij je reclameborden, paardrijden, bergklimmen, snowboarden, golf en snelle auto's ook street life noemt.

Net zo Pepsi als de Urban Street Life-agenda zijn de twee Popagenda's '95-'96, want er is er een van Centripress en eentje van Esveha. De eerste valt vooral op door eindeloze herhaling. Elke maand heeft zijn eigen ster of groep gekregen en dat betekent dat je in augustus vier weken lang tegen de koppen van de Urban Cookie Collection moet kijken en in december tegen Michael Jackson. De 'Esveha' ziet er iets moderner en gelikter uit en heeft behalve voor popsterren ook oog voor filmsterren. Maar dat is weer verwarrend voor de filmliefhebber. Moet hij of zij nu de Esveha-pop of de Esveha-film-agenda kopen? Probleem! Want de fotootjes in de agenda zijn precies dezelfde, net als de videotips overigens. Het enige verschil zit 'm in de omslag en een paar verhaaltjes in het midden van de agenda's. De echte filmliefhebber kan daarom beter de 'Made in Hollywood-agenda' kopen. Er staan leuke uitspraken in van filmsterren en leuke verhalen, bijvoorbeeld over de salarissen van de sterren. De leukste uitspraak komt van 'sexbom' Pamela Anderson: “Mensen beschouwen me als een sexsymbool. In werkelijkheid houd ik daarentegen van gedichten schrijven en studeer ik filosofie. valt je dat tegen?”

¿ 14,95

C. CHERRY DIARY

De Charming cherry diary - de naam doet het al vermoeden - is een superzoete agenda. Veel pasteltinten: zachtrood, roze, lichtblauw en zachtgeel. Een dikke agenda zonder foto's. Eén pagina per dag met ingekleurde tekeningetjes van sorbets, bloemen, poppetjes en herfstbladeren. Een vanwege het kleinere formaat prettig in de hand liggende agenda. Voor de post-Tina en pre-Libelle lezeressen. De Charming cherry geeft meer het idee van een tienerdagboek dan van een schoolagenda.

¿ 17.95

N.B.A.

De NBA-agenda is erg stoer. Met “thanks to all the NBA players”. Een Engelstalige agenda - hoe kan het anders - met érg veel foto's. Ook kleine tekstjes over de sterspelers van de Amerikaanse National Basketball Association. Deze zijn zowel in het Engels als in het Nederlands. Er staat ook een uitleg van de spelregels in. En alle informatie over de NBA tour '95 (2 tot 3 september in Scheveningen). Voor de echte fan staat achterin een enorme lijst met de verjaardagen van alle basketbalspelers. Een mooi bezit voor de fanatieke basketbalfan. Maar als agenda wel een beetje rommelig. Zelfs op de dagpagina's zijn foto's afgedrukt. Lijkt haast onmogelijk om daar nog iets op te schrijven. Met een dikke zwarte stift misschien?

¿ 19,95.

DE KOPERS

'Als je naar de derde gaat, is een agenda niet meer zo belangrijk'

De kelder van de V & D op de Kalverstraat in Amsterdam, begin juni. De Schoolcampus is nog niet eens ingericht maar Fien Bertrams (13) en Rosemarie de Wit (13) zijn al helemaal op de hoogte. Ze hebben de meeste agenda's die nu nog in een onopvallend rek staan uitgestald - grof geschat zijn het meer dan zestig soorten - al kritisch bekeken.

De vraag of je tegen het einde van het schooljaar zin hebt om je te verdiepen in alweer de volgende schoolagenda, blijkt niet van toepassing. “Je moet er ècht vroeg bij zijn, want over een paar weken zijn alle leuke agenda's al weg”, zegt Fien, die haar keuze inmiddels heeft gemaakt. Een hele onopvallende agenda eigenlijk, een klein dik boekje met een jongetje en een meisje erop die elkaar omarmen. “Snoezig”, vindt Fien. “En ik heb één bladzijde voor elke dag. Verder wil ik niet te veel plaatjes en foto's, want dan kan ik er zelf niets meer bijschrijven. Zo eentje had ik vorig jaar, zo druk en vol. En al die reclame, daar hou ik helemaal niet van.”

Rosemarie ook niet. De agenda die ze wil hebben, ligt niet bij V & D. Maar hij lijkt wel op die van Fien. “Eerst wilde ik deze ook kopen, maar ik denk dat ik die andere neem. Ik weet het alleen nog niet zeker.”

“Kijk, als je naar de derde gaat, dan is het niet meer zo belangrijk welke agenda je hebt”, verduidelijkt Fien. “In de brugklas en de tweede wel. Dan moet je ook oppassen want als je te laat bent met je keuze roept iedereen dat je een na-aper bent, heel flauw.” Bovendien moet je ook nog eens uitkijken met die prijzige populaire exemplaren, waarschuwt ze. “Van mijn broer hebben ze vorig jaar de O 'Neill agenda gejat, zomaar uit z'n tas. Belachelijk hoor.”

Zelf zeggen Rosemarie en Fien 25 gulden te duur voor een agenda. Twintig gaat nog net, zeggen de scholieren van het Amsterdamse Ignatiuscollege. De keuze voor de allerstomste agenda blijkt overigens niet moeilijk, en bovenal unaniem. De shit-agenda. “Echt stom!”

DE MAKERS

We krijgen nog steeds telefoontjes over de 'paardenagenda'

“Als de nieuwe agenda's in de winkel liggen, zijn ze voor ons al weer bijna oud”, zegt Daniëlle van Roomen van Trax Company in Woerden. “Wij beginnen in augustus al met de produktie voor volgend jaar.” Bij Trax worden de meeste 'populaire' agenda's tegelijk verzonnen: meer dan dertig titels in oplage van 850 000.

Volgens Van Roomen is het “hartstikke lastig” om een jaar vooruit te lopen op de trends van volgend jaar. “Als je inspeelt op een tv-serie, kan het zijn dat die alweer is afgelopen, zoals bij 'Paradise Beach'. En soms zit je er ook vreselijk naast. Zo hadden we vorig jaar een agenda met een heel stuk over Ayrton Senna, die autocoureur. Drie dagen nadat 'ie in de winkel lag was Senna dood. Vervelend, maar je doet er niets aan.”

De agenda-berg groeit en groeit, maar bij Trax proberen ze de collectie stabiel te houden. “Anders zit je namelijk in je eigen markt te snijden. Maar we krijgen bijvoorbeeld nog steeds telefoontjes over de paardenagenda en wanneer die nou weer eens uitkomt.”

Elk jaar in augustus roepen ze bij Trax een panel bij elkaar. “We vragen dan zo'n honderd scholieren naar hun mening over de agenda's van dit jaar, en we proberen de covers van de agenda's voor volgend jaar op ze uit.”

Volgens haar collega Aernoud Oosterholt is het best moeilijk om zinnige informatie uit die panels te halen. “Vorig jaar was er een jongen die een Guns 'n Roses-agenda had. Dan vraag je of hij die groep goed vindt? Nou nee, dat vond ie eigenlijk niet. Of hij dan wel van hardrock houdt? Nee, eigenlijk helemaal niet. Waarom hij die agenda dan had gekocht? Tja, dat wist ie eigenlijk niet. Daar schiet je natuurlijk niet veel mee op. Het is soms ook heel onpeilbaar waarom een agenda wel of niet goed loopt, soms gewoon omdat het populairste meisje uit de klas hem toevallig gekocht heeft.”

De verandering van de laatste jaren zit 'm vooral in het formaat. “Voorheen was het: hoe groter hoe dikker hoe zwaarder hoe beter. Dat is er nou weer vanaf.” De topper van dit jaar wordt volgens Oosterhout de nieuwe 'Shit'-agenda, vol botte humor, onderbroekenlol en strips. Hij is er zelf heel enthousiast over. “Ja lachen, hij is zelfs al geweigerd bij een paar boekhandels op de Veluwe. Die vonden 'm niet educatief genoeg. De Shit-agenda is een combinatie van het 'Webber'-toontje, en de voorkeur voor strips die jongens van 'n jaar of veertien, vijftien hebben. Hij schijnt ook al heel goed te verkopen.”

JISKA BOURS

Het verhaal van de agenda is al jaren, wat zeg ik, al decennia oud. Het is samen te vatten in een zin: “alles heeft een merk (nodig).” Van gum tot tijdschrift, alles moet een merknaam dragen. En dat geldt ook voor je kleren, je 'houding', maar bovenal voor je agenda. Ik weet nog dat het op de basisschool al veel uitmaakte hoe de agenda die je aan het begin van het jaar meenam er uitzag en, wat belangrijker was, van welk merk die agenda dan was. In de Snoopy-periode bijvoorbeeld (waarin iedereen Snoopygympen, Snoopytruien, Snoopyleggings en nog veel meer aanhad) was je welhaast verplicht een Snoopy-agenda te kopen. Op de Snoopy-periode volgde dan een Jan, Jans en de kinderen-periode, een Garfieldperiode en de periode van de romantische, ingekleurde zwart-witfoto's, je kent ze wel. Mensen met gescheurde spijkerbroeken, hevig kussend op de autokap, met een vleugje roze. Dat was erg stoer, zeker op de basisschool. Maar toen ik overging naar de middelbare school waren dat soort dingen natuurlijk helemaal uit den boze. Kinderachtig!!! Mexx, O'Neill, The Next Generation, dat was het. En natuurlijk moest ook ik eraan geloven. Elk jaar kocht ik zo'n foeilelijk, ontzettend onhandig ding en liep daar het hele jaar mee te zeulen, hoewel hij halverwege compleet uit z'n voegen hing. Naarmate de jaren vorderden werd het belangrijker dat je agenda 'herkenbaar' werd. dat wil zeggen dat alles er zo sloeberig mogelijk uit moest zien en dat het echt helemaal 'jou' was. Weg met de eenheidsworst, dacht men, we gaan apart doen. Agenda's werden in het buitenland gekocht om er echt helemaal zeker van te zijn dat niemand die agenda ook had. Daar werd dan heftig mee gepocht. Maar ineens in de laatste klas, werd het allemaal anders. Iedereen had een agenda van school gekregen. Iedereen had zo'n paars monster. En dat werkte. Ik heb ook nooit meer iemand horen zeiken over een agenda en was daar erg blij om. Ben benieuwd hoe dat op de hogeschool zit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden