Afwaardering eurolanden zal geen grote gevolgen hebben

Heftige reacties op waarschuwing van S&P, maar trektocht beleggers onwaarschijnlijk

Het ongewenst bedrijven van politiek, schromelijk overdreven en bovendien oneerlijk. Of een steuntje in de rug, en een goede motivatie om de aanstaande top van Europese regeringsleiders toch vooral te doen slagen. Half Europa viel gisteren over kredietbeoordelaar Standard & Poor's (S&P) heen, na de beslissing om tegelijkertijd de status van vijftien eurolanden met afwaardering te bedreigen. Daarmee zou ook Nederland zijn allerveiligste AAA-status kunnen kwijtraken.

S&P motiveert zijn beslissing voornamelijk met de dreigende chaos die opnieuw kan ontstaan als de Europese regeringsleiders aanstaande vrijdag niet met geloofwaardige en uitvoerbare maatregelen komen om de eurocrisis te beslechten. De gevolgen daarvan, in termen van mogelijke hulp die zwakke landen nodig gaan hebben, de gevolgen voor het Europese bankwezen en de dreigende recessie voor de eurolanden die daaruit voortvloeit, zijn genoeg om de kredietwaardigheid van landen flink te verslechteren.

Voor de goede orde: S&P ziet feitelijk alle zeventien eurolanden dan wegzakken, maar aangezien Cyprus al op de lijst van mogelijke afwaarderingen stond, en Griekenland al min of meer de laagste status bezit, worden slechts de overige vijftien genoemd.

Door zo vlak voor de eurotop met de dreigende verlaging te zwaaien, wist S&P dat de reacties niet van de lucht zouden zijn. Maar dat lijkt nu juist precies de bedoeling van de kredietbeoordelaar, die samen met collega's Moody's en Fitch al enkele jaren poogt het eigen verloren krediet na de crisis van 2008 te herwinnen. Na de eerste, heftige reacties van Europese politici sloeg de houding dan ook al snel om: van een bureau dat jarenlang AAA-stempeltjes gaf aan pakketten slechte hypotheken kun je je natuurlijk ook makkelijk niets aantrekken.

Ook op de financiële markten werden de schouders opgehaald over de mededeling van S&P. Aandelenbeurzen kwamen gisteren nauwelijks van hun plek, de rente op Europese staatsleningen veranderde niet noemenswaardig. Beleggers hadden de mogelijkheid dat Europese politici er niet in zouden slagen om de eurozone te redden allang ingeprijst, en zijn deze week zelfs alweer in de richting bewogen dat een werkende oplossing waarschijnlijker is dan een ineenstorting. "Standard & Poor's komt zoals altijd weer te laat op het feestje", was de typerende reactie van een handelaar op de maandagavond aangekondigde beslissing van het bedrijf.

Toch kan de beslissing van S&P vergaande gevolgen hebben voor de betrokken landen. Zo zal met een eventuele afwaardering van de zes AAA-landen in de eurozone ook de status van het Europese noodfonds in het gedrang komen. Dat zorgt ervoor dat het fonds duurder moet lenen, en daarmee minder kan uitlenen, en dus minder effectief wordt. De individuele landen zullen zelf ook hogere rentes moeten betalen met een lagere beoordeling, waarmee de problemen rond de overheidsfinanciën weer toenemen.

Tegelijkertijd blijft met een gezamenlijke afwaardering van de eurolanden de onderlinge verhouding gelijk. Alleen de positie ten opzichte van de rest van de wereld verandert. Dat roept de vraag op of de gevolgen wel zo groot zullen zijn - immers, waar moeten beleggers met hun geld naar toe? De VS zagen eerder hun status verlaagd door S&P, maar de gevolgen daarvan waren minimaal. De omvang van de Amerikaanse markt voor staatsleningen, wat in mindere mate geldt voor landen als Duitsland of Frankrijk, is simpelweg te groot om een massale trektocht van beleggers toe te staan, bij gebrek aan alternatieven.

Beoordelingen van kredietbeoordelaar S&P zijn gebaseerd op brede criteria:

) Overheidsfinanciën

) Monetair beleid

) Economisch klimaat

Huidige kredietwaardigheid van eurolanden volgens S&P

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden