Aftreden SPD-leider Bjorn Engholm nabij

Van onze correspondent BERLIJN - Bjorn Engholm, partijvoorzitter en kanselierskandidaat van de Duitse sociaaldemocraten, staat op het punt terug te treden. Volgens een nieuwe onthulling in de nasleep van de affaire-Barschel uit 1987 heeft Engholm destijds voor de onderzoekscommissie niet de volle waarheid gesproken.

Engholm bekent nu meer te hebben geweten dan hij destijds toegaf. Gisteren zei Engholm tegen de krant 'Bild am Sonntag' niet langer uit te sluiten dat hij aftreedt. De SPD-leider zei niet te weten of hij de kracht en de moed heeft om datgene wat op hem afkomt te doorstaan. Vandaag legt Engholm voor het SPDpresidium een verklaring af.

Dat de zaak serieus is, bleek ook uit het feit dat Engholm niet aanwezig was op de traditionele 1 mei-demonstratie. Voor het eerst in de naoorlogse geschiedenis ontbrak een SPD-leider. Engholm bleef thuis om zijn verklaring voor te bereiden.

Het weekblad Der Spiegel zette de zaak in gang. In zijn uitgave van vandaag komt een vertrouweling van Engholm aan het woord die zegt dat Engholm al een week voor de deelstaatverkiezingen van Sleeswijk-Holstein op 13 september 1987 op de hoogte was gesteld van de lastercampagne van zijn CDU-tegenstander Uwe Barschel. Engholm heeft altijd volgehouden pas op de dag van de verkiezingen zelf over de misdadige praktijken van zijn tegenstander te zijn ingelicht. Barschel pleegde kort daarop zelfmoord in een hotel in Geneve.

Destijds werd de smeercampagnetaktiek van Barschel door zijn eigen persvoorlichter Reiner Pfeiffer - pal voor de verkiezingen - in de openbaarheid gebracht. Barschel zelf was het - meldde Pfeiffer - die geruchten liet verspreiden over Engholm waarin werd gezegd dat Engholm belastingfraude zou hebben gepleegd. In een ander gerucht heette het dat Engholm homoseksueel was en aan aids leed.

Een week voor de verkiezingen, op zondag 6 september 1987, had een in gewetensnood geraakte Pfeiffer in het geheim een ontmoeting met drie leidende figuren uit de SPD: deelstaatvoorzitter Gunther Jansen, Engholms voorlichter Klaus Nilius en Engholms advocaat Peter Schulz. Tijdens deze ontmoeting in hotel 'Lysia' in Lubeck onthulde Pfeiffer de praktijken van zijn baas, Uwe Barschel.

Engholm zei later voor de onderzoekscommissie dat hij pas een week na die geheime ontmoeting - na het sluiten van de stemlokalen - door zijn voorlichter Nilius van de bekentenissen van Pfeiffer op de hoogte was gebracht. Dat was, blijkt nu, een leugen.

Waarschijnlijk was het advocaat Schulz die direct na de ontmoeting met Pfeiffer naar het huis van Engholm reed (de SPD-leider woont tien minuten rijden van hotel Lysia) en hem van Pfeiffers bekentenissen vertelde. De vraag is: waarom zweeg Engholm daarna?

Tegen Bild am Sonntag zei Engholm gisteren dat hij destijds zo ernstig twijfelde aan het waarheidsgehalte van Pfeiffers verhalen dat hij er niet mee in de openbaarheid wilde treden. Dat klinkt op zich nobel, maar waarom bleef hij over zijn voorkennis zwijgen toen de zaak eenmaal - door Pfeiffer in Der Spiegel, aan de vooravond van de verkiezingen - aan het rollen was gebracht? Een overtuigend antwoord zal hij vandaag aan zijn collega's in het SPDpartijbestuur moeten geven.

Partijwoordvoerster Cornelie Sonntag zei gisteren dat het bestuur Engholms voorzitterschap en kandidatuur voor het kanselierschap blijft steunen. Maar feit is ook dat de minister-president van Nedersaksen, Gerhard Schroder, klaar staat om Engholm als kanselierskandidaat op te volgen, mocht deze onder de druk bezwijken. In dit 'rampen-scenario' - want de affaire Engholm is voor de SPD vlak voor het belangrijke verkiezingsjaar 1994 desastreus zou Schroder niet het partijvoorzitterschap krijgen. Daarvoor zou de gerespecteerde premier van Noordrijn-Westfalen Johannes Rau worden aangezocht.

Bild am Sonntag droeg in zijn commentaar alvast Bjorn Engholm ten grave. Niet zonder hypocrisie en leedvermaak werd vastgesteld dat Engholm een 'tragisch geval' is. “Door een van de afschuwelijkste schandalen uit de naoorlogse geschiedenis hoger opgetild dan zijn begaafdheid en levensweg hem hadden kunnen dragen, wordt hij tenslotte door de late golven van hetzelfde schandaal verslonden.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden