’Aftreden provinciebestuur is truc’

Commissaris der Koningin in Noord-Holland, Harry Borghouts (Trouw) Beeld ANP
Commissaris der Koningin in Noord-Holland, Harry Borghouts (Trouw)Beeld ANP

Hoogleraren laken het aftreden van de Noord-Hollandse gedeputeerden. Zij zien het als een truc van de bestuurders om niet definitief te worden weggestuurd.

Aftreden voordat het debat is gevoerd en al meteen over een doorstart praten. Het lijkt op een truc van de Noord-Hollandse gedeputeerden om tijdens de vergadering van de Provinciale Staten, maandag, niet door een motie van wantrouwen te worden weggestuurd.

Dat zeggen hoogleraar staats- en bestuursrecht Douwe Jan Elzinga van de Rijksuniversiteit Groningen en hoogleraar bestuurskunde Michiel de Vries van de Radboud Universiteit in Nijmegen.

Eergisteren traden alle zeven gedeputeerden van de provincie Noord-Holland af vanwege het grote financiële verlies dat de provincie leed na het faillissement van de IJslandse bank Landsbanki. Dat is vijf dagen voordat het debat in de Provinciale Staten over deze kwestie zou worden gevoerd. Het is voor het eerst in de geschiedenis dat alle gedeputeerden tegelijkertijd opstappen. De commissaris van de koningin, Harry Borghouts, bleef aan.

Volgens Elzinga is dit een ’zogenaamd’ aftreden, omdat de VVD vrijwel meteen sprak over een mogelijke doorstart van het bestuur met dezelfde gedeputeerden. De hoogleraar noemt dat een manier om de regels in de onlangs ingestelde nieuwe Provinciewet te omzeilen. Daarin staat dat als het provinciebestuur zelf aftreedt, ze nog een maand demissionair kan doorregeren. Daardoor ontstaat er tijd om te lijmen, waarna de afgetreden bestuurders kunnen terugkeren.

Als ze het debat van maandag zouden afwachten, was de kans volgens De Vries aanwezig dat de gedeputeerden een motie van wantrouwen aan hun broek zouden krijgen. Als dat zo is, staat in de Provinciewet, moeten ze per direct weg. Op deze manier omzeilen ze een motie van wantrouwen. De Vries: „Nu kunnen de gedeputeerden zeggen: ’We hebben onze verantwoordelijkheid genomen en traden af, maar we kunnen gewoon terugkomen, omdat we nog steeds het vertrouwen van de Provinciale Staten hebben’.”

Bij de commissaris van de koningin ligt dat anders, menen de professoren. Hij kan niet zomaar aftreden, want dat zou onherroepelijk zijn. De Vries vindt wel dat het ’netjes’ was geweest als Borghouts ook zou zijn afgetreden. Aan de andere kant bewandelt hij volgens beide experts wel de koninklijke weg: eerst het debat afwachten waar hij zich moet verantwoorden, alvorens zijn conclusies te trekken. Mochten de Provinciale Staten Borghouts alsnog weg willen hebben, dan moeten ze een aanbeveling tot ontslag naar de koningin sturen, die via het ministerie van binnenlandse zaken beslist.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden