Afstandelijke blik op een fijnzinnig dagboekspel

THEATER

***

In 'De sleutel', roman uit 1956 van de Japanse schrijver Jun'ichiro Tanizaki, houden een man en vrouw elk een dagboek bij over hun seksuele verlangens en frustraties. Na twintig jaar huwelijk heeft hij haar nog nooit naakt gezien en zij, tien jaar jonger, krijgt al meer een afkeer van zijn uiterlijk.

Natuurlijk moet de ander de ontboezemingen niet onder ogen krijgen, toch laten beiden de sleutel van de geheime plek soms zomaar slingeren. Beiden houden de schijn op niets te hebben gelezen, maar de lust krijgt wel een oppepper. Zeker met de komst van een aantrekkelijke jongeman, huwelijkskandidaat voor hun dochter.

Tanizaki speelt een fijnzinnig spel met het doen alsof en de wisselwerking tussen jaloezie en begeerte. Qua thema verwant aan 'De minnaar' (1963) van Harold Pinter, waarin een echtpaar met elkaar vreemdgaat, als zij geacht wordt de huishouding te doen en hij op kantoor te zitten. De grondtoon van 'De sleutel' is echter donkerder, minder humoristisch ook.

Theatermaker en bewerker Josse de Pauw geeft die sfeer een muzikale wending om het verhaal uit de man-vrouw-anekdotiek los te weken. Om diezelfde reden worden de personages door vier vrouwen gespeeld: een actrice, twee danseressen en een percussioniste.

De eerste, Frieda Pittoors, is als echtgenoot overigens wel in (donker) pak gestoken. De andere drie zijn van Japanse origine en spreken in het Japans (met boventiteling). De stem van de man horen we vrijwel niet uit Pittoors' mond, maar van een voice-over, van De Pauw zelf.

De zeer summier gehouden teksten zijn net voldoende om de lijn van de gebeurtenissen te kunnen volgen en De Pauw beschikt over een aangenaam warm timbre. Desondanks houdt de gekozen theatervorm de toeschouwer op afstand. De combinatie van percussie, kimono's, ingetogen dans en verstild spel op een voornamelijk schemerachtig toneel dient vooral de esthetiek, niet wat onderhuids borrelt. De karakters krijgen geen kleur.

Door de voice-over domineert de hunkering van de man de heimelijke roerselen van de vrouw. Jammer, omdat het Tanizaki zeker ook ging om de diepduistere kanten van de menselijke ziel.

Dat de Nederlandse première in een wat erg ruime en slechts half gevulde zaal plaatsvond, deed de kloof met het publiek ongetwijfeld geen goed. Mogelijk komt de verscholen intimiteit beter tot zijn recht in een kleinere zaal. 'De sleutel' is in elk geval mooi om naar te kijken en percussioniste Kuniko Kato heel expressief.

HANNY ALKEMA

Nederlands-Vlaamse tournee t/m 17-4. Info: www.lod.be

foto Kurt van der Elst

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden