Afschieten of niet? Het debat verhardt

Het grote-grazersdebat | Politiek Flevoland stemt woensdag over een voorstel van SGP en VVD om drastisch in te grijpen in de Oostvaardersplassen. Laat de grote grazers met rust, vinden anderen. De discussie is nog niet uitgewoed, bleek tijdens een hoorzitting.

Plots stond woensdagavond in het provinciehuis in Lelystad ecoloog Frits van Beusekom weer voor de interruptiemicrofoon. Van Beusekom begint zijn vaste betoog tégen de huidige bejegening van grazers in de Oostvaardersplassen doorgaans met de mededeling dat hij zelf jarenlang directeur was bij Staatsbosbeheer, de huidige beheerder van de Oostvaardersplassen. Ook ditmaal. Dat hij daar 27 jaar geleden opstapte, ruim voordat Staatsbosbeheer verantwoordelijk werd voor het gebied, vertelt hij niet.


Van Beusekom had twee weken terug als inspreker bij een commissievergadering in Flevoland gezegd dat het debat over het dierenwelzijn in de Oostvaardersplassen wordt gegijzeld door een kleine groep fanatieke ecologen. "Het concept deugt niet, het is onwetenschappelijk, een utopie, een speeltuin van een groepje verdwaalde ideologen", zei hij. De oud-directeur wilde in Lelystad opnieuw van leer trekken, maar ditmaal zat Han Olff, hoogleraar ecologie in Groningen, achter de sprekerstafel.


De hoogleraar zei dat hij was geraakt door de kritiek van Van Beusekom. "Hier spreekt een generatie van oudere mannen die vindt dat ze onze kinderen het recht op zo'n fraai natuurgebied kan ontnemen."


Olff doet zo'n tien jaar wetenschappelijk onderzoek in de Oostvaardersplassen. "Ik zou willen dat mensen zich net zo druk maakten over wat er gebeurt in de intensieve veehouderij. Waarom spreekt niemand zich daarover uit? In de Oostvaardersplassen kun je edelherten van heel dichtbij fotograferen. Probeer dat eens op de Veluwe, waar jaarlijks grote aantallen door jagers worden afgeschoten. Daar zie je nooit een edelhert van zo dichtbij, omdat ze schuw zijn geworden door de enorme druk van de jacht. De grote grazers in de Oostvaardersplassen zijn nodig om de vogelrijkdom in stand te houden en te bevorderen."


Kaalgevreten


SGP en VVD in Flevoland vinden dat het dierenwelzijn en de natuurwaarden in het unieke natuurgebied in het gedrang zijn gekomen door de grote kudden grazers. Het gebied is volgens hen kaalgevreten en toeristisch onaantrekkelijk geworden. De Oostvaardersplassen moeten een 'etalagefunctie' krijgen, vinden beide partijen, en een internationale publiekstrekker worden. Maar dan moeten er wel duizenden edelherten, konikpaarden en heckrunderen worden afgeschoten.


Sjaak Simonse, fractievoorzitter van de SGP in de Staten van Flevoland en zijn VVD-collega Jan de Reus dienden hun voorstel om de Oostvaardersplassen rigoureus aan te pakken onlangs gezamenlijk in. Maar beide Statenleden waren woensdagavond demonstratief afwezig bij de hoorzitting die GroenLinks, PvdA en Partij voor de Dieren hielden over de woeste plannen van SGP en VVD. De zaal in het provinciehuis was stampvol. Maar de twee Statenleden zaten thuis.


De twee indieners weten dat zich in de Staten van Flevoland, die aanstaande woensdag stemmen over hun plan, een meerderheid aftekent. Ze vinden een hoorzitting pas zinnig als Gedeputeerde Staten met een concreet voorstel zijn gekomen, na aanvaarding van hun plan. Dat duurt nog wel even.


De Reus: "Dit was niet eens een echte hoorzitting. Ze hebben het recht zoiets te organiseren, maar eigenlijk zaten alle sprekers op één lijn. Als je een serieuze hoorzitting wilt houden, moet je ook andersdenkenden uitnodigen. Deze bijeenkomst ging bovendien niet uit van Provinciale Staten. Ik wilde daar niet bij betrokken worden."


Reset


Simonse denkt er precies zo over: "Statenleden hadden eerder in meerderheid al duidelijk gemaakt dat er in dit stadium geen behoefte was aan een hoorzitting. Wij zijn drie jaar bezig geweest met ons voorstel, we hebben iedereen gesproken. De avond voegde voor mij niets meer toe. Het was een eenzijdig verhaal." Het steekt beide Statenleden nog steeds dat de Statenleden van de drie linkse partijen onlangs boos wegliepen tijdens een commissievergadering over hun initiatiefvoorstel.


De sprekers tijdens de hoorzitting toonden zich inderdaad tegen de plannen van SGP en VVD. Alleen spreker Theo Vulink, voormalig adviseur ecologie van Rijkswaterstaat, had een opvatting die in de buurt kwam van wat de twee partijen willen. Vulink pleit voor een 'reset' van het natuursysteem in de Oostvaardersplassen, voor een groter areaal nat grasland en een tijdelijke sterke reductie (tot 250 stuks) van de grazers.


De boodschap van de andere experts was eenduidig: afblijven van de Oostvaardersplassen, laat de grazers met rust, het gaat prima zoals het gaat, met het dierenwelzijn is niets mis, gun de natuur de tijd zich te ontwikkelen. Ze hadden daarvoor ook stevige argumenten en lieten geen spaan heel van het 'ongefundeerde voorstel' van SGP en VVD.


"De bizarre situatie doet zich voor dat de twee partijen die zich eerder hebben verzet tegen een voorstel om de Oostvaardersplassen uit te breiden, nu reppen over een etalagefunctie die het gebied zou moeten krijgen. Uitbreiding naar het Horsterwold zou juist hebben geleid tot een toeristisch aantrekkelijk gebied", aldus Henk Luten, die als dierenarts al vijftien jaar verantwoordelijk is voor het veterinaire welzijn van de dieren in het gebied.


Balans


Volgens Luten is het dierenwelzijn in de Oostvaardersplassen geborgd en perfect in orde. Zijn opvatting staat haaks op die van de beroepsorganisatie van dierenartsen KNMvD, die zich in een eerdere reactie 'bijzonder verheugd' toonde over plannen 'om het aantal dieren in balans te brengen met de draagkracht van het gebied'. Luten kon tijdens de hoorzitting het verschil in visie verklaren: "Ik ben al zo'n dertig jaar bezig met wilde en verwilderde dieren. Maar als gewoon dierenarts kijk je hier anders tegenaan. Dieren in het wild hebben een veel grotere weerbaarheid."


Volgens Olff zal het internationale en uitzonderlijke karakter van de Oostvaardersplassen verloren gaan als wordt ingegrepen in het huidige beheer van het gebied. "Het gaat wereldwijd niet goed met de grote grazers. We raken overal giraffen, buffels, gazelles kwijt. Wat nu gebeurt in de Oostvaarderplassen is van internationale allure."


Het debat verhardt, constateert Sjaak Simonse, Statenlid van de SGP, een tikkeltje zorgelijk. "Daar moeten we voor uitkijken. Als de emotie overheerst, komen we niet verder met de discussie."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden