Afscheid van de laatste zijlader van Nederland

Nog beschrijft de Veerdienst 10 een sierlijke S-bocht als hij de brede Nieuwe Merwede oversteekt. Maar naast de steiger waar hij aanlegt, wordt gewerkt aan een nieuwe veerstoep. Als die in september klaar is, zal de laatste zijlader van Nederland uit de vaart worden genomen. De overtocht tussen de Kop van 't Land en de Brabantse Biesbosch zal daarna in een rechte lijn verlopen. De dienst zal net als overal anders met een koplader worden uitgevoerd. Dan ligt de pont niet meer dwars op de rijweg, maar in het verlengde ervan. Dat is makkelijker voor de automobilisten en zeker voor de chauffeur van buslijn 6 van het Dordtse Stadsvervoer.

In de schaduw van de hoge bomen aan de Dordtse oever van de Nieuwe Merwede is het goed toeven als er gewacht moet worden op de pont. Het uitzicht op de rivier is weids: de Nieuwe Merwede is vijfhonderd meter breed en maakt op deze plek juist een ruime bocht, zodat je ver weg kunt kijken. Links en rechts strekt de Hollandse Biesbosch zich uit, aan de overkant wenkt de Brabantse Biesbosch. Met een ijsje in de hand - op zomerse dagen staat er steevast een ijsboer - verandert het vervelende wachten in een aangenaam verbeiden.

SLINGER Het geluid dat de klep maakt als hij wordt dichtgetrokken kondigt het vertrek van de pont van de andere oever aan. Omdat hij een slinger maakt, laat hij zich van alle kanten zien, voor hij een minuut of vier later onder de bomen afmeert. Aan zijn frisse kleuren, rood, wit, oranje en zwart, en de modern vormgegeven stuurhut is niet af te lezen dat de VD X al 64 jaar in de vaart is.

“Maar aan andere dingen merk je dat wel”, vertelt kapitein P.H. de Visser. “Hij is aan een stevige onderhoudsbeurt toe. En dat schijnt zoveel te kosten, dat er besloten is een nieuwe in te leggen. Hetzelfde geldt voor de steigers. Maar het belangrijkste is dat hij niet meer van deze tijd is. Je kunt het niet maken dat je sommige auto's moet terugsturen.”

Inderdaad staat er bij de oprit van de steiger een bord dat vrachtwagens niet zwaarder beladen mogen zijn dan 16,5 ton, met als extra beperking dat de achteras niet meer dan vier ton mag torsen. “Zwaardere moeten we terugsturen en dat komt toch wel een paar keer per week voor.”

STADSBUS Waarom zware vrachtwagen niet mee kunnen, wordt duidelijk als de stadsbus die de dienst tussen Werkendam en Dordrecht onderhoudt, de pont oprijdt. Terwijl het voorste gedeelte van de bus op het dek staat, helt de pont zover over, dat de klep, die normaal mooi horizontaal liggend de verbinding met de steiger vormt, omhoog komt en bijna de onderkant van de bus raakt. Vervolgens moeten de achterwielen over dit 'opstapje' heen. Op dat moment komt het op stuurmanskunst aan. Om de hindernis te kunnen nemen, moet de chauffeur wat meer gas geven. Maar niet te veel, want anders ramt hij met de voorkant de reling van de pont. “Er zijn chauffeurs die hierom liever niet op lijn zes rijden”, aldus De Visser.

Als de klep achter de bus wordt opgetrokken, staat de bus klem, dwars over het dek, precies tussen de twee kleppen in. “De bus is ook aangepast aan de pont. Hij is korter dan de andere stadsbussen. En ze hebben achteraan iets van de onderkant afgehaald.” Als in september de nieuwe pont in de vaart wordt genomen, worden ook deze zestien jaar oude bussen afgeschreven.

Met zijn 64 jaar is de pont is precies even oud als de veerverbinding zelf. Wat in de jaren twintig was begonnen als een eenvoudig 'bootje op afroep' waarmee boeren uit de Biesbosch de reis naar de markt in Dordrecht bekortten, werd in 1931 een officieel veer. In dat jaar legde de provincie Zuid-Holland een betonweg aan tussen Dordrecht en de veerstoep bij de Kop van 't Land, terwijl aan de overzijde de Bandijk naar Werkendam werd opgelapt. Zeker dertig jaar maakte het veer deel uit van de route 's-Hertogenbosch, Waalwijk, Keizersveer, Werkendam Dordrecht.

NIET VERGETEN Maar toen in 1962 bij Gorinchem de brug over de Merwede werd geopend, kozen de automobilisten voor de A27 en kwijnde het veer weg. “Maar helemaal vergeten zijn ze het veer niet”, vervolgt De Visser, terwijl hij halverwege de rivier voor de zoveelste keer de provinciegrens tussen Noord-Brabant en Zuid-Holland overschrijdt. “Dat bleek vorig jaar zomer, toen de Merwedebrug enkele weken voor onderhoudswerkzaamheden was gestremd. Van de ene op de andere dag stonden er weer lange rijen auto's voor de pont te wachten.”

Met inzet van extra personeel en langere vaartijden - normaal gesproken blijft de pont om acht uur 's avonds voor de wal liggen, toen voer hij tot na tienen - probeerden De Visser en zijn mannen de stroom auto's te verwerken. “We hebben zelfs nog geprobeerd een tweede pont in te leggen. Overal hebben we gevraagd of gemeenten nog zo'n pont hadden liggen, maar we kregen enkel kopladers aangeboden. Sindsdien weten we dat dit de laatste zijlader van Nederland is.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden