'Afscheid nemen van dat intense gevoel is moeilijk'

Natuurlijk is er leven na zijn schaatscarrière. Mark Tuitert (34) wist alleen niet meteen hoe dat eruit zou zien. De afgelopen maanden benutte hij om daarachter te komen. "Ik zei tegen mezelf: doe nou even chill, man, neem eerst eens afstand."

Les 1

Controle is ook loslaten

"Het is niet zo dat ik de afgelopen jaren voor spek en bonen heb meegedaan, maar ik heb ook niet helemaal mijn belofte waargemaakt. Kort voor het olympisch kwalificatietoernooi was ik behoorlijk ver weg van waar ik moest zijn. Ik was vier jaar lang diep gegaan in trainingen. Dat is zwaar, heel zwaar. Je gaat er slecht van slapen, daardoor word je nukkiger en ben je thuis echt niet de leukste. En ik reed nog geen deuk in een pakje boter. Hoe kon dat? Ik had álles goed gedaan. Een verklaring was er niet.

Ik zei tegen Helen, mijn vrouw: zo vind ik het niet leuk. In gesprekken met allerlei mensen kwam de pijn bovendrijven. Ik was niet zozeer bang dat ik me niet zou kwalificeren voor Sotsji. De angst zat 'm erin dat ik geen waardige strijd zou kunnen leveren. Want zo had ik altijd geschaatst: strijdend, met hart en ziel. Toen ik daarover ging praten, werd ik emotioneel. Ik kon ermee leven dat ik me helemaal zou geven en eraf zou worden gereden. Heel jammer, maar soit. Maar het idee dat ik daar als een dood vogeltje rondjes zou rijden, dat mensen zouden zeggen: hij haalt er helemaal niet uit wat erin zit, dat trok ik niet. Dat was een enorm angstbeeld.

Uiteindelijk heb ik de knop omgezet. Alles wat geweest was, moest ik loslaten. Loslaten is het laatste stukje controle laten gaan. Dat gebeurt heus niet vanzelf. Je moet er bewust voor kiezen. Ik heb er hard op moeten oefenen en ik vind het nog steeds moeilijk.

In Sotsji lukte het daarna ook. Twintig minuten voor de start zit je met z'n allen in de kleedkamer. Iedereen heeft muziek op zijn hoofd en zit strak voor zich uit te staren, in zijn eigen wereldje. Ik deed mijn muziek uit en liep naar Eelco Bakermans, een van de fysiotherapeuten. Die mannen hebben dan toch niets te doen. We hebben gewoon lekker zitten babbelen, stomme grappen gemaakt. Yo gozer, hoe is het eigenlijk met je verhuisplannen? Heb je een huis gezien in Soest? Wat leuk!

Weinig topsporters durven dat. Die denken: als ik mijn veters niet zus en zo strik, dan wordt het niets met die race. Dat is echt bullshit. Een wedstrijd visualiseer je, als was het een film. Aan de start is het een kwestie van op de playknop drukken. En dan niet langer scènes willen veranderen, maar gewoon gáán.

Ik speelde al langer met de gedachte om ermee te stoppen. Na Sotsji kon ik de knoop doorhakken. Ik ben een brief gaan schrijven. De eerste zin stond in no time op het scherm: Ik stop met schaatsen. Enter. Ik las nog eens wat er stond. Het was best even raar, maar ik dacht niet: néé, delete, delete! Ik heb een paar weken aan die brief gewerkt. Schrijven, wissen, opnieuw formuleren. Eerst bekeek ik het puur rationeel. Zo van: ik stop, want ik word ouder. Dat veranderde beetje bij beetje in hoe ik het allemaal beleefde, voelde.

Toen ik voor het laatst van het ijs afstapte, zag ik nog niet scherp wat ik wilde, hoe het leven verder zou gaan. De afgelopen maanden heb ik benut om daarachter te komen. Dat maakte in het begin best onrustig. Ik ben een doener, ik heb zó de ambitie iets van het leven te maken. Daarom zei ik af en toe tegen mezelf: doe nou even chill, neem eerst eens afstand. Dat lukte. Ik kon zomaar heel rustig met mijn dochtertje een enorme toren van Duplo bouwen. Nou ja, mét ...ik stapelde de stenen, Anna zat naast me een beetje te spelen met de diertjes.

Ik ben eruit. Het wordt het bedrijfsleven - ik ben net begonnen als account manager bij een uitzendorganisatie voor jongeren. Ik loop mee in de hele organisatie, ga op bezoek bij klanten. Het is echt een mooie kans om een, voor mij, nieuwe wereld te leren kennen. En dus ook om veel te leren, want ik heb wel veel levenservaring, maar ik ben beperkt geschoold.

Dat ondernemende, de wil om te groeien, dat heb ik van mijn vader. Als jonge kerel brandde hij ook van de ambitie. Hij is boer, net als zijn vader trouwens. Ik heb mijn vader altijd zien bouwen, hij wilde altijd maar groter. Ook letterlijk: weer een stal erbij. Ik grapte wel eens: je had beter aannemer kunnen worden."

Les 2

Muziek is een uitlaatklep

"Ken je die Griekse mythe over het veelkoppige monster Hydra? Steeds als bij hem een kop wordt afgehakt, groeien er twee terug. Mensen zeggen vaak: je moet positief denken, de lichte kant zien in plaats van de donkere. Maar die donkere kant is niet altijd slecht. Als je tegenslag kunt ombuigen in voorspoed, zorg je ervoor dat je er sterker en groter uitkomt.

In 2001 kreeg ik Pfeiffer. Op trainingskamp in Inzell was ik helemaal van het padje af. En maar willen doorgaan, terwijl ik nauwelijks naar de ijsbaan kon lopen. Toen ik alleen nog maar op de bank kon zitten, heb ik een gitaar gekocht en ben ik veel muziek gaan luisteren. Goeie herrie: Tool bijvoorbeeld, en Nirvana, Pearl Jam.

Vijf jaar later miste ik opnieuw de Olympische Spelen. Een droom aan duigen: ik moest wéér vier jaar wachten en intussen alles geven en opzij zetten voor twee minuten - dat is zo'n gigantische teleurstelling.

Dan helpt muziek. Het is een uitlaatklep voor opgekropte emoties en shit. De pijn, de ellende die in blues zit; zo verschrikkelijk mooi vind ik dat. Of van die zware gitaarmuziek, daar voel ik wat bij. Eerst raakt de muziek me, daarna ga ik teksten ontleden.

Muziek heeft me ook geleerd mijn donkere kanten te omarmen. In '46&2' van Tool zingt de zanger: my shadow, change, change is coming through my shadow. Zélf door je schaduwkant heengaan - als je dat durft, dan kom je verder."

Les 3

Vechten lost verdriet niet op

"Mijn ouders gingen uit elkaar toen ik 19 was. Het werd een vechtscheiding, met nare, emotionele toestanden. Als oudste zat ik tussen mijn vader en moeder in. Ik dacht nog een hele tijd: kom op, die scheiding, dat regelen we toch even? Dat bleek niet zo te zijn. Mijn ouders waren heel erg bezig met hun eigen waarheid, terwijl mijn broers en ik ons afvroegen: wat is dan ónze waarheid?

Ik zie nu dat mijn ouders vooral op zoek waren naar genoegdoening, naar erkenning van hun verdriet. Alleen vergoedt een rechtszaak die pijn niet. Pas als je niet meer verkrampt in de emotie en als je de strijd kunt laten, ben je in staat er iets positiefs mee te doen.

Op Twitter volg ik Villa Pinedo. Die organisatie laat kinderen aan het woord, over hoe zij een scheiding beleven. Dat zou veel meer moeten gebeuren, ook in de rechtbank.

Kinderen zijn echt niet gek, hoor. Als hun ouders al lang en breed de weg kwijt zijn, zijn kinderen vaak nog steeds de stem van de redelijkheid."

Les 4

Oordeel niet te snel

"Pearl Jam speelde in 2006 in Arnhem. Ik zie dat concert nog zó voor me. Het podium staat helemaal in blauw licht, overal is rook. De bandleden komen op, iedereen juicht en dan zet de gitarist het nummer 'Release' in. Eddy Vedder begint te neuriën en de hele zaal vult zich met die supermooie stem. Holy shit... kippenvel. O dear dad, zingt Eddy, can you see me now, I am myself, like you somehow. Toen kwam alles samen.

Mijn broers en ik hadden een paar jaar geen contact gehad met mijn vader. Het deed pijn om hem te zien. Maar ook hier gold: weglopen voor de pijn werkt niet. Dat komt als een boemerang terug. Ik dacht: het is tijd om volwassen te worden, om het verleden los te laten. Iemand moet de eerste stap zetten.

Loslaten betekende niet: alles in één klap wissen en opnieuw beginnen. Mijn vader en ik hebben eerst maar eens over koetjes en kalfjes gepraat. Dat ging zo van: en wat doe jij nu? Nou, ik schaats. Als je vijf, zes jaar geen contact hebt gehad, dan is dat het begin.

De rest kwam later. Wat mijn vader over die voorbije jaren heeft verteld, heeft me zeker milder gemaakt, aan het denken gezet.

Ik vind dat ik niet te snel mag oordelen, ben me er meer van bewust dat een verhaal altijd twee kanten heeft. Kan ik, als ik straks 80 ben, zeggen dat ik niet dezelfde fouten heb gemaakt? Ik moet het nog maar zien."

Les 5

Bepaal je eigen weg

"Een rustdag is een verloren trainingsdag, zei een trainer jaren geleden. Dat klonk volkomen logisch, vond ik toen. Als hij had gezegd dat ik 24 uur per dag moest trainen, had ik het óók gedaan. Het voordeel van topsporter zijn is dat je lichaam de eerste is die zegt: ho, stop. Het nadeel: dat is een harde, pijnlijke leerschool.

December was voor mij altijd een lastige maand. Als ik dan trainde, schaatste ik vaak volkomen bagger. Anderen reden super op hetzelfde trainingsschema. Nu weet ik: dat ben ik, daar moet ik vrede mee hebben. Ik heb mijn nukken, mijn onzekerheden. Ik kan ze beter omarmen dan het gevecht met mezelf aan te gaan.

Het is een valkuil, te snel en te veel meegegaan in het verhaal van iemand anders en je gevoel wegrationaliseren. Terwijl, slaap er rustig een nachtje over en de volgende ochtend voel je: hé, dit klopt dus écht niet. Als je jezelf dan nog met argumenten moet gaan overtuigen, doe het dan gewoon niet.

Mijn kracht zit in het diepst van mijn ziel. Ik wil schaatsen, dat is mijn intrinsieke motivatie. Met mijn vader ging ik vroeger schaatsen op de Weerribben. Als ik op die enorme plaat ijs stond, kon ik helemaal zelf bepalen waar ik heen ging.

Dat zalige gevoel kwam bovendrijven toen ik in 2012 aan de kant zat met een rugblessure. Mijn moeder was kort daarvoor overleden, het was een zware periode.

Toen ging het heel hard vriezen. Er zat zelfs een Elfstedentocht aan te komen. Ik ben in Friesland gaan schaatsen. Puur voor de lol, het deed er niet toe hoe hard ik ging. En wat gebeurde twee weken later? Bij de finale van de World Cup werd ik vierde. Ik was terug bij de kern: mijn liefde voor schaatsen.

Er is een mooie documentaire waarin drie grote gitaristen samen zitten te ouwehoeren over wat de gitaar met hen doet. Jimmy Page vertelt over zijn optredens met Led Zeppelin. Op het eind zegt hij: that was living, man. Dat intense gevoel ken ik. Ik moest er afscheid van nemen. Moeilijk, hoor."

undefined

Mark Tuitert

Mark Tuitert (Holten, 1980) is schaatser. Hij werd in 1999 wereldkampioen allround schaatsen bij de junioren. Twee jaar later debuteerde hij bij de senioren. Hij won een bronzen medaille bij het EK in 2003, om een jaar later in Heerenveen Europees kampioen te worden. Bij de Olympische Spelen in Vancouver in 2010 behaalde hij in een tijd van 1.45,57 goud op de 1500 meter. De Olympische Spelen in Sotsji leverden Tuitert geen medaille op. Begin maart maakte hij bekend dat hij afscheid neemt als professioneel schaatser. Tuitert is getrouwd met Helen van Goozen. Ze hebben twee kinderen.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden