Afscheid Fortuyn / Een flard muziek. Geschuifel, gekuch. En snikken

ROTTERDAM - Dit is na die huiveringwekkende foto op de Hilversumse parkeerplaats het laatste beeld van Pim Fortuyn. Hij ligt er mooi bij. Er valt nog net wat zonlicht op zijn gebruinde hoofd, de kogelwond is niet te zien. Zijn mond staat een beetje open. Hij draagt een donker pak, een wit overhemd, een gele stropdas. Zijn handen zijn donkergevlekt en liggen op zijn buik. De half openstaande witte kist is gevoerd met wit satijn. Er is veel wit, ook in de bloemen. Even klinkt een flard koormuziek, geschuifel, gekuch. En snikken.

's Nachts is Rotterdam nog een slagveld van Feyenoord-hooligans geweest, overdag is de stad een bedevaartsoord. Tienduizenden Nederlanders hebben er uren wachten voor over om in de kathedrale kerk van Sint Laurentius en Elisabeth even langs de kist te lopen. Al ver voor de geplande openstelling van de kerk aan de Mathenesserlaan om 15.00 uur staan enkele duizenden mensen te wachten tussen de opgestelde dranghekken. Niet-Rotterdammers zijn herkenbaar aan gefotocopieerde plattegronden die op het opnieuw massaal bezochte stadhuis worden uitgedeeld. Want niet alleen het stadhuis en de kerk, ook het huis van Fortuyn, op vijf minuten lopen van de kerk, trekt duizenden belangstellenden.

Lange wachttijden: bij het huis al gauw een uur of twee, bij de kerk zelfs een uur of vier. Hulpdiensten zijn in de weer met flessen water en zouttabletten voor flauwgevallenen, want bij de kerk staan de mensen dichtopeengepakt onder de brandende zon. De Mathenesserlaan is gevuld met geroezemoes als op een deftige receptie, alleen klatert af en toe applaus als een portret van Fortuyn omhooggeheven wordt. De menigte lijkt, zoals eerder deze week al bij de stille tocht, een dwarsdoorsnede van de Nederlandse bevolking maar dan wel hoofdzakelijk blank. Aanhangers van Fortuyn of gewoon aanhangers van de democratie. Jong, oud, in driedelig pak, in trainingspak, in mantelpak. Rolstoelen, klapstoelen, rollators, vouwfietsen, kinderwagens, honden. Meisjes met piercings, jongens met tatoeages. Design-zonnebrillen, gestreepte hemden zoals Pim ze droeg, een t-shirt met de woorden 'Tortured soul asylum'. Gekwelde zielen.

Tussen de dranghekken wordt veel over politiek gesproken, soms ontspannen, soms agressief. ,,Eigenlijk zouden die andere lijstrekkers dit hier moeten zien'', zegt een man. ,,Ze durven niet te komen'', zegt een ander. Een vrouw met een broche met foto van Pim op haar revers zegt tegen een NOS-journaalploeg dat Pim een verrijking was voor Nederland. Als de cameraploeg zich omdraait applaudisseren de omstanders voor haar woorden. Of ze het nog eens wil zeggen, vraagt de NOS-ploeg en of de omstanders dan nog een keer willen klappen. Want het applaus stond er de eerste keer niet op.

Als de kerk een halfuur te vroeg opengaat omdat de aandrang te groot lijkt te worden, weerklinkt opnieuw applaus. De eersten gaan naar binnen, de stoet komt in beweging. Van degenen die weer buiten komen zijn er velen in tranen en dat maakt indruk op degenen die nog staan te wachten. Vooraan wordt men stiller, de stemming raakt bedrukt, de gezichten staan strakker. Bij de kerkdeuren wijzen borden erop dat de kerk een gewijde ruimte is en dat mobiele telefoons uit moeten. Er staat ook de grimmige tekst: 'Politiek, vertegenwoordigers van de dood. R.i.p.' En er hangt een verklaring ondertekend door ene Dafne Westerhof, beschermvrouwe van boederijdieren: 'Pim, dit had niet gemogen.'

De kerk is koel. De banken zijn met koorden afgezet, om te voorkomen dat men er gaat zitten. Achter het altaar, waar de kist staat, filmt een camera de bezoekers. Al het verdriet hier is publiek verdriet. Twee meisjes slaan, bij de kist aangekomen, hun handen voor mond en gezicht, een oudere man begint in lange uithalen te huilen. Een ander rookt - pal voor de kist - in de geest van de overledene demonstratief een sigaar. Buiten wachten meer camera's de wenenden op. Als Harry Mens, goede vriend van Fortuyn, de kerk wil betreden, joelt het publiek hem uit. Mens had op de televisie gezegd dat de Lijst Fortuyn zichzelf moest opheffen.

Op de hoek van de Mathenesserlaan schudt een oudere heer, die de menigte gadeslaat, zijn hoofd. ,,Het is een bezichtiging,'' zegt hij, ,,ik doe er niet aan mee. Het lijkt wel of we in Nederland niet rationeel meer kunnen denken. Die kieslijst wordt volgende week één groot condoleance-register.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden