Afrikaner volksstaat ligt in duigen

De droom van een eigen volksstaat voor blanke Afrikaners lijkt definitief vervlogen. Waar de zilverharige generaal Constand Viljoen hoopte bij de Zuid-Afrikaanse verkiezingen vorige week 900 000 stemmen te halen, zodat hij kon spreken voor meer dan de helft van de Afrikaner stemgerechtigden, haalde zijn Vrijheidsfront nog niet eens tien procent hiervan.

Esther Bootsma

De teleurgestelde Viljoen heeft al aangekondigd zijn politieke carriëre op te geven. Hij gaat weer boeren, zoals de generaal na zijn pensionering eigenlijk van plan was. Zijn idee van een eigen volksstaat, zelfstandig geregeerd door Afrikaners, ligt in duigen. De drie miljoen afstammelingen van Nederlanders die zich sinds de zeventiende eeuw in Zuid-Afrika vestigden, bleken bij deze verkiezingen nog even eigenwijs als altijd. ,,De resultaten tonen dat het Afrikaner instinct tot versplintering nog springlevend is en in ons eigen nadeel'', zegt Viljoen.

Volgens hem voorkwam deze verdeeldheid ook dat rechtse Afrikaners in 1994 tot oorlog overgingen tegen de nieuwe ANC-regering; ze konden het al niet eens worden over de plek van hun volksstaat. Slechts een kleine groep heeft in het dorp Orania een eigen blanke commune gesticht, die principieel geen gekleurde en zwarte mensen in dienst neemt en al het werk zelf doet. De meeste inwoners van Orania gingen vorige week niet naar de stembus, en daarbuiten blijken de Afrikaners niet meer gecharmeerd van zelfbestuur.

In 1994 haalde het Vrijheidsfront nog 540 000 stemmen. Deze keer minder dan 90 000 en volgens Viljoen had de partij misschien minder eenzijdig de volksstaat als hoofdthema van de campagne moet voeren, en zich meer moeten richten op actuele problemen als criminaliteit en werkloosheid. ,,Afrikaners moeten de indruk hebben gekregen dat we ons als partij alleen maar bekommeren om zelfbeschikking en niets anders'', zegt Viljoen, die als trots militair de nederlaag volledig op zich nam.

Veel Afrikaners zijn overgestapt naar de voorheen overwegend Engelstalige Democratische Partij, en naar nieuwe rechtse blanke partijtjes als de Afrikaner Eenheidsbeweging en de Federale Alliantie van voormalig rugby-baas Louis Luyt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden