Afrikaanse ziel op Spaanse velden: voetbal biedt migranten een thuis

Alma de Africa (‘ziel van Afrika') traint op het San Telmo Sport Complex in Jerez de la Frontera. Beeld AFP

Voetbalclub Alma de África, Ziel van Afrika, uit Jerez de la Frontera biedt migranten in Spanje een thuis en structuur. De spelers hopen zich in de kijker te spelen bij scouts van grotere clubs.

Kijk, zo maak je je hoofd leeg”, zegt de 28-jarige Kameroener Karim Issa Ambou (28) terwijl zijn medespelers elkaar dollend achterna zitten tijdens wat rek- en strekoefeningen. Terwijl de zon langzaam ondergaat achter het glooiende landschap rond Jerez de la Frontera, in het diepe zuiden van Spanje, bereidt voetbalteam Alma de África (Ziel van Afrika) zich op een afgelegen kunstgrasveld voor op de wedstrijd van zondag.

‘Alma’ is een vreemde eend in de bijt in de derde klasse van het amateurvoetbal in de Andalusische provincie Cádiz. Voor zover bekend is het de enige speciaal voor migranten opgerichte voetbalclub die ingeschreven staat bij de Spaanse voetbalbond. De club bestaat dan ook uit een bonte verzameling Latijns-Amerikanen, Noord-Afrikanen en vooral Sub-Saharanen, die hier in steeds groteren getale via de Andalusische kust Europa binnenkomen.

Alma moet een thuis bieden en structuur geven aan migranten die hier een leven proberen op te bouwen, legt clubvoorzitter Alejandro Benítez uit in een nabijgelegen bar. Hij zag vier jaar terug dat veel migranten in het stadscentrum van Jerez in het weekend graag een balletje trapten. Maar dat leidde vaak tot ­conflicten over spelregels en vermeende overtredingen. Benítez werd gevraagd als scheidsrechter, waarna hij het plan opvatte een ­officiële voetbalclub op te richten met goede voorzieningen, gericht op migranten. Dat bleek aanvankelijk niet al te ingewikkeld: want anders dan bij professionele teams in Spanje, waar een limiet zit aan het aantal buitenlandse spelers, hoeft er bij de amateurs op het veld in principe geen Spanjaard aan te pas te komen.

Benítez werd gepromoveerd tot trainer en is naast zijn werk als verzekeringsagent nu ook de trotse voorzitter van Ziel van Afrika. “Ik hou van voetbal en ik wil deze jongens helpen. Daarom doe ik dit”, vat Benítez zijn beweegredenen samen. Alma is inmiddels uitgegroeid tot meer dan een liefdadigheidsproject. Door sportief succes hopen de spelers die een voetbalcarrière nastreven zich in de kijker te spelen bij scouts die de amateurdivisies afspeuren. Want voor hen is Spanje natuurlijk ook het land van topvoetbal. Van de Argentijnse spits Lionel Messi die bij FC Barcelona de sterren van de hemel speelt. En tot voor kort ook van de Portugees Cristiano Ronaldo die bij Real Madrid zijn rivaal naar de kroon stak.

Twee paarden

Het zijn voorbeelden voor de 19-jarige Senegalese verdediger Pape Diagne. Anderhalf jaar terug waagde hij zijn leven door met een bootje de Straat van Gibraltar over te steken. Hij kwam uiteindelijk terecht in Murcia waar hij zonder veel succes aan de bak probeerde te komen. Via via hoorde hij van het migrantenteam. Hij pakte zijn spullen en vertrok richting Jerez. “Voetbal zit in mijn bloed”, vertelt Diagne vol vuur, terwijl hij even uithijgt van het afwerken op het doel. Hij wedt nu op twee paarden: het liefst wordt Diagne topvoetballer, maar als dat er onverhoopt toch niet in zit, is hij ook blij met een baan als kok. “Ik hoop dat het me lukt. Als het zover is ga ik mijn moeder opzoeken in Senegal”, zegt Diagne, die alvast zijn eigen naam achterop zijn shirtje heeft laten drukken.

Daarvoor moet Ziel van Afrika wel eerst beter gaan presteren. Want Alma bungelt dit seizoen met nog maar drie punten helemaal onderaan in de competitie, nadat de club vorig jaar al uit de tweede klasse degradeerde.

“Als de tegenstander jullie uitdaagt, negeer je het gewoon. En wat minder grappenmakerij op het veld graag”, instrueert de nieuwe trainer Alberto Galafate zijn spelersgroep tijdens de training, terwijl laatkomers een voor een blijven binnendruppelen.

Aan een hecht team bouwen is niet gemakkelijk, want Alma begint vrijwel ieder seizoen met een vrijwel compleet nieuwe selectie. Veel spelers blijven niet lang bij de club; zij reizen na aankomst in Andalusië dikwijls al snel naar Noord-Spanje of elders in Europa om werk te vinden of zich bij familie en vrienden te voegen.

Galafate breekt zich bovendien het hoofd over hoe hij zijn tactiek het best kan overbrengen op de groep. “Als er bij een profclub een speler uit een Afrikaanse- of een Latijns-Amerikaanse competitie bijkomt is dat al wennen. Laat staan bij een amateurteam met alleen maar migranten die allemaal andere speelstijlen gewend zijn”, zegt de trainer. Volgens Karim Issa Ambou moet Galafate gewoon wat strenger zijn voor de spelers. “Onze trainer is duidelijk niet het type José Mourinho”, fluistert de Kameroener, verwijzend naar de recalcitrante Portugese oefenmeester van Manchester United.

Contributie

Ondertussen moet voorzitter Benítez alle zeilen bijzetten om de club financieel overeind te houden. Contributie heffen aan de migranten, die vaak zelf al genoeg moeite hebben de eindjes aan elkaar te knopen, is geen optie. Bij gebrek aan subsidies moeten de inkomsten komen van ‘socios’, vrienden van de club, die jaarlijks 20 euro neertellen, en investeerders die het team willen sponsoren. Want met de aankoop van materiaal, de afdrachten aan de voetbalbond en het transport naar de uitwedstrijden moet Benítez jaarlijks minimaal 10.000 euro bij elkaar sprokkelen om het hoofd boven water te houden. Halverwege de training vertrekt hij dan ook alweer voor een afspraak met mogelijke nieuwe geldschieters.

Het gezwoeg om Alma draaiende te houden maakt het spelplezier er onder de spelers niet minder op. “Ik heb echt zin in de wedstrijd!”, vertelt de 24-jarige Nigeriaanse aanvaller Harisson Odinaka opgewekt, als hij zijn voetbalschoenen nog even goed vastknoopt. Voor de Nigeriaan is het voetbalteam een welkome afleiding, naast de moeilijkheden die hij ondervindt om zijn nieuwe leven in Jerez op te bouwen. In Andalusië ligt het werk zeker niet voor het oprapen. De autonome regio waar veel migranten voor het eerst voet op Europese bodem zetten, kent namelijk een van de hoogste werkloosheidcijfers van heel Spanje.

Odinaka kwam zelf een paar jaar terug in Italië aan, na een hachelijke tocht over de Middellandse Zee. Hoewel hij in Nigeria als elektricien werkte kon hij geen werk vinden. Hij reisde door naar Duitsland, waar hij ook bot ving. In Jerez werk hij nu af en toe in de bouw, als tuinman en schoonmaker van een zwembad. Zijn neef die ook bij Alma speelde, is inmiddels naar Frankrijk vertrokken op zoek naar werk.

De morele steun van de omstanders op het sportcomplex doet hem goed. Een groepje meisjes dat langsloopt, klapt op het karakteristieke ritme van de flamenco. En even later maakt een groepje kinderen een erehaag voor de trainende spelers van Ziel van Afrika.

Racisme

Maar behalve met sympathie krijgt Alma ook te maken met racisme. ‘Hé neger, ga terug naar je eigen land’, kreeg Karim Issa Ambou laatst toegesnauwd bij een ingooi. “Ik lach er maar om. Ze proberen je uit je concentratie te halen door te provoceren”, zegt hij. In februari vorig jaar kreeg een speler van Alma tijdens de rust in de deuropening van de kleedkamer zelfs plotseling een klap van de tegenstander, waarna hij in het ziekenhuis behandeld moest worden.

Desondanks voelt Issa Ambou zich thuis in Jerez, waar hij de liefde heeft gevonden. Inmiddels is hij getrouwd met zijn Spaanse vriendin. “Hier hebben de mensen ook weinig, waardoor ze ons beter begrijpen”, zegt hij. “Andalusië lijkt van alle Spaanse regio’s het meest op Afrika. Alleen zo warm als het in Sevilla wordt, is het in Kameroen gelukkig nooit.”

Opvallend genoeg is er dit seizoen ook een enkele Spanjaard die meespeelt met Ziel van Afrika. Om de integratie te bevorderen, zegt de clubleiding. “Wij noemen ze de buitenlanders”, lacht Issa Ambou, die zelf nota bene de grenshekken van de Spaanse exclave Melilla moest overklimmen om in Spanje te komen. Of hij ooit profvoetballer wordt, is twijfelachtig. Want met zijn 28 jaar is hij al behoorlijk oud voor een voetbalcarrière mijmert hij. Anders misschien jeugdtrainer, of toch een baan in de filmindustrie.

Want Issa Ambou speelde al mee als figurant in twee filmproducties die in Spanje werden opgenomen. Bij de opnames van de Netflix-serie ‘The Crown’ mocht hij een Afrikaanse bediende spelen die thee inschonk. Issa Ambou: “Voor dat soort rollen wordt je natuurlijk als migrant wel gecast”.

Migratie naar Spanje

Spanje is dit jaar getransformeerd tot de belangrijkste toegangspoort naar de Europese Unie voor illegale migranten. In 2018 kwamen via de route vanuit Marokko al 55.000 migranten het land binnen, wat bijna 150 procent meer is dan in dezelfde periode vorig jaar. Daarbij zijn in 2018 volgens de Verenigde Naties al in ieder geval zeshonderd doden gevallen.

Met name de Andalusische kust is een belangrijke aankomstplek geworden voor de migranten die vooral vanwege economische motieven de oversteek maken. Spanje heeft problemen met adequate opvang van de migranten en de inzet van mankracht om de migratiestatus van de nieuwkomers te bepalen. Migranten belanden na verloop van tijd daarom dikwijls met weinig perspectief op straat.

Ondanks het einde van de zomer, wanneer er ieder jaar minder migranten de oversteek naar Spanje maken, en hernieuwde afspraken met Marokko, blijven de aankomstcijfers ook in het najaar hoog. In oktober kwamen 9.500 migranten vanuit Noord-Afrika naar Spanje, meer dan het dubbele dan dezelfde periode vorig jaar.

Lees ook:

Dagelijks komen er migranten aan land in Tarifa, ‘Xenofobie kan ook hier de kop opsteken’

Dagelijks komen er migranten aan land in het Spaanse Tarifa. ‘Onze jeugd deed hetzelfde tijdens de crisis.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden