'Afrika heeft grote agrobedrijven nodig'

Interview | Maar wel voor een diepte-investering, zegt Rabobank-analist Sherrard, niet voor een snufje sterrenstof

Afrika bezuiden de Sahara exporteert jaarlijks voor vele miljarden aan cacao, koffie, rubber, tabak, sinaasappels en andere landbouwproducten. Maar die export houdt geen gelijke tred met wat het aan voedsel importeert om zijn bevolking te voeden. Sinds tien jaar is sub-Sahara Afrika netto-importeur van landbouwproducten; het gat tussen import en export groeide in die tijd naar zo'n 10 miljard dollar (7,3 miljard euro).

Zot eigenlijk, vindt de Rabobank. Want juist in Afrika ligt de helft van het potentieel aan ongebruikt landbouwareaal dat de wereld nog heeft: 200 miljoen hectare. Juist daar is de landbouw vooral in handen van kleine boeren die, met wat hulp, veel meer kunnen produceren. En juist daar komt een stadse middenklasse op, die goed wil eten en daarvoor kan betalen.

'It's time for Africa', is de boodschap van de bank in een onlangs verschenen onderzoeksrapport. Wereldwijde agrobedrijven - giganten als Unilever, Coca-Cola, maar ook middelgrote spelers - kunnen het continent een stoot in de goede richting geven. Rabobank-analist Justin Sherrard: "Niet door wat sterrenstof rond te strooien, maar door zich te committeren voor de lange termijn".

U stelt in uw onderzoek dat de internationale spelers op de agromarkt Afrika eerst links lieten liggen of er maar halfslachtig indoken. Waarom was dat?

"Ik weet niet of de aanpak van bedrijven voorheen halfslachtig zou noemen. Sommigen kwamen naar Afrika, investeerden wat, veroverden een positie, maar wisten vervolgens niet hoe ze verder moesten. Ze zagen de kansen, ze zagen de risico's, maar ze konden niet bedenken hoe ze die risico's moesten elimineren. Daarover gaat ons rapport. Niet waar te investeren of waarin, maar hoe."

Wat raadt u ze aan?

"Als ze vastlopen, strandt het vaak op gebrek aan partnerschappen met lokale bedrijven. Die internationale bedrijven werken uiteindelijk met kleine boeren. Wie zijn dat? Als bedrijf ken je die mensen niet. Je hebt een schakel nodig. Een lokale partner die weet hoe je met de boeren praat, met welk voorstel je ze grijpt. De internationale onderneming is de katalysator, maar de lokale partner maakt het waar. En sommige bedrijven hebben dat nog altijd niet in de gaten."

Wat bedoelt u met: de internationale onderneming is de katalysator?

"Afrika heeft die bedrijven nodig. Ze brengen toegang tot technologie, ze nemen goedopgeleide mensen mee, en productiesystemen die zich elders al bewezen hebben. Ze hebben kennis van bewerking, opslag en distributie. Kennis én geld. Voor betere zaden, kunstmest, bestrijdingsmiddelen en mechanisatie in het planten en oogsten. Dat geld is er nu ook wel, maar boeren komen er nauwelijks bij. Als een bank geld uitleent, is de theorie dat het terugkomt, maar hoe weet je dat bij kleine boeren? Als Unilever meegaat naar de bank en zegt: ik garandeer dat ik hun oogst afneem, dan wordt het een ander verhaal. Die bedrijven brengen toegang tot de wereldmarkt, en daarmee concurrentie en de drang om te vernieuwen. Die ontbreekt nu vaak."

Er zijn ontwikkelingsorganisaties die zeggen: laat de Coca-Cola's en Unilevers hun gang niet gaan in landen waar overheden te zwak zijn om tegenwicht te bieden. Dat is vragen om problemen.

"Als het landbouwpotentieel in die landen volop benut werd zonder enige betrokkenheid van buitenaf, dan hadden we dit gesprek niet. De ontwikkelingsorganisaties zelf komen ook van buiten. Zij zien potentieel, zien de behoeftes en denken dat ze processen kunnen versnellen. Net als bedrijven. Ontwikkeling van gemeenschappen en van bedrijvigheid moeten hand in hand gaan. Voor de internationale ondernemingen is een rol weggelegd in het ondersteunen van de plaatselijke gemeenschap. Dat is geen liefdadigheid, dat is ook geen radicale gedachte. Bedrijven doen dat al. In Ivoorkust en Ghana gaat Mars van boerengemeenschap naar boerengemeenschap. Om cacaoboeren te helpen aan beter zaad, aan kunstmest en bestrijdingsmiddelen, want plantziektes zijn een belangrijke oorzaak voor de lage cacao-opbrengst daar. De taal waar ik me meer bij thuis voel is: kies voor een aanpak die mensen erbij betrekt."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden