Jos Heuvelman, bestuurder bij Autoriteit Financiële Markten

InterviewJos Heuvelman

AFM-bestuurder: ‘Lage dekkingsgraden, dat is smullen voor de pers’

Jos Heuvelman, bestuurder bij Autoriteit Financiële MarktenBeeld AFM

De maandelijks terugkerende heibel over lage dekkingsgraden wakkert onvrede over de pensioenen alleen maar aan, stelt toezichthouder Jos Heuvelman van AFM.

Met enig gevoel voor understatement vat de toezichthouder zijn kijk op pensioen samen. “Wij hebben in Nederland een prima oudedagsvoorziening, maar er is wel de nodige onvrede over.” Jos Heuvelman, bestuurder van de Autoriteit Financiële Markten (AFM), moet er met collega’s op toezien dat pensioenfondsen eerlijk en begrijpelijk communiceren over hun producten.

Momenteel adviseert hij daar ambtenaren en sociale partners over, die het nieuwe pensioencontract uitwerken. Communicatie en die ‘nodige onvrede’ hangen samen bij zo’n netelig onderwerp. Méér communiceren is dan niet automatisch beter, stelt hij opvallend genoeg.

Concreet voorbeeld: de maandelijks terugkerende media-aandacht voor de dekkingsgraden van de verschillende fondsen. Daaraan kun je aflezen of ze genoeg geld in kas hebben voor alle beloofde uitkeringen. Anders dan tien jaar geleden publiceren fondsen de stand daarvan nu elke maand. En omdat de dekkingsgraden zo ontzettend laag zijn, is dat ‘smullen voor de pers’, zegt Heuvelman.

“Ik vind het op zichzelf goed en transparant dat die cijfers nu maandelijks beschikbaar zijn. Maar fondsbestuurders doen er wel verstandig aan om daar niet voortdurend op te reageren. Pensioen is bij uitstek een langetermijn-business. Het heeft geen zin om op elke maandelijkse fluctuatie in te gaan”, zegt Heuvelman.

Sterker, dat wakkert de onvrede volgens hem eerder aan. En die is al groot. Veel gepensioneerden zien hun uitkering al tien jaar niet meestijgen met de consumentenprijzen, terwijl de economie de laatste jaren wél naar grote hoogtes rees. Maar in plaats van een stijgende uitkering dreigden er juist kortingen.

Dat was een van de redenen voor de vakbeweging om vorig jaar grootschalige protest- en stakingsacties te organiseren. Tijdens pensioendebatten in de Tweede Kamer moest de publieke tribune af en toe door de Kamervoorzitter tot stilte worden gemaand. En er zit nooit veel tijd tussen twee boze pensioenbrieven op de opiniepagina’s van de krant.

Al die tijd was het sentiment: de fondsen maken torenhoge rendementen, die vanwege onnodig strenge rekenregels niet bij de huidige generatie gepensioneerden terechtkomen. Verschillende fondsbestuurders waren het daar in grote lijnen wel mee eens, zo lieten zij af en toe horen in media-optredens of in blogs. ‘Inderdaad, wij moeten ons onnodig arm rekenen’, hoorde je hen

U ziet erop toe dat fondsen ‘correcte, begrijpelijke en relevante’ informatie verschaffen aan deelnemers. Met de maatschappelijke onrust in het achterhoofd: mogen bestuurders dit soort uitingen zomaar doen?

“Wij richten ons op de informatie aan de individuele deelnemer. Dus onder meer op de brieven vanuit het fonds waarin staat hoeveel ze krijgen en hoe dat is berekend. Iets ánders is wat fondsbestuurders in de pers zeggen, of op bijeenkomsten. Dat moet je meer zien als de mening van die persoon, en dat valt niet onder ons toezicht. In die zin kunnen zij wel zeggen dat ze zich nu arm moeten rekenen omdat ze ook in de toekomst mooie rendementen denken te zullen maken.

“Of de AFM daar blij van wordt, is iets anders. Hoe deelnemers hun pensioen appreciëren hangt namelijk niet alleen af van de overzichtsbrief die zij krijgen, maar ook van communicatie via de media. Dus die communicatie moet wel eerlijk zijn. En al is het geen wettelijke overtreding, als iemand daarin over de schreef gaat, kaart ik het wel aan in de periodieke gesprekken die ik met fondsen voer.”

U schuift ook aan als adviseur bij de stuurgroep die momenteel werkt aan een nieuw pensioencontract. Waar let u dan op?

“Pensioen is iets wat mensen bezighoudt, dat is de laatste tijd wel duidelijk geworden. Dat maakt ook dat wij denken: het moet eenvoudig en uitlegbaar zijn. De sociale partners en het kabinet kunnen dan wel een nieuw stelsel ontwerpen dat technisch helemaal perfect is, maar pas goed op dat het ook nog te snappen is.”

Sowieso komen er extra keuzemogelijkheden bij straks, los van de precieze uitwerking van het pensioenakkoord.

“Je moet straks inderdaad nadenken over dingen die vroeger niet bestonden. Wil ik op mijn pensioendatum in één keer een deel van mijn totale pensioenpot opnemen? Iets eerder stoppen met werken met een zwaar beroep, maar dan met een lagere uitkering later? Als we er een te complex bouwwerk van hebben gemaakt dan wordt het voor mensen toch weer een black box.”

Is een pensioencontract dan pas geslaagd als ‘de man op de straat’ het ook helemaal kan volgen?

“Ik zeg niet dat dit het enige criterium is. Maar het is wel iets dat je ook moet meewegen.”

Lees ook:

FNV: Het is eerlijker geen beloftes meer te doen over pensioenuitkeringen

In het nieuwe pensioenstelsel lijkt weinig ruimte voor beloften over de hoogte van de uitkering. Maar een casinopensioen is het niet, zegt FNV-vicevoorzitter Tuur Elzinga.

Het nieuwe pensioenstelsel waar het kabinet op inzet, lijkt juridisch onhoudbaar

Het nieuwe pensioenstelsel waar het kabinet en de sociale partners aan werken, biedt deelnemers nauwelijks zekerheid over de hoogte van hun pensioenen. Dus mag het geld dat ze al hebben opgebouwd niet ongevraagd worden overgeheveld, zeggen experts.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden