Afkomst mag geen rol spelen bij toekennen extra geld scholen

Van onze onderwijsredactie

De meer dan 300 miljoen gulden die het basisonderwijs krijgt voor kinderen met achterstanden, zijn weggegooid geld, weet de commissie Allochtone leerlingen, onder leiding van oud-minister prof. dr. J. A. van Kemenade. De scholen verkleinen er hun klassen mee, maar het effect daarvan is nihil. De resultaten van buitenlandse leerlingen blijven bedroevend.

De commissie heeft staatssecretaris Wallage gisteren aanbevelingen gedaan voor een succesrijker besteding.

Allereerst wil de commissie af van de suggestie dat allochtone leerlingen dommer zijn dan autochtone. Die suggestie wekt de zogeheten gewichtenregeling in het basisonderwijs. Op grond van hun buitenlandse komaf tellen allochtone leerlingen, ongeacht het opleidingsniveau van hun ouders voor 1,9 kind. Voor de zwaarte van Nederlandse kinderen wordt wel gelet op de scholingsgraad van hun ouders; een laag opgeleide ouder kent hen het gewicht 1,25 toe.

De commissie wil deze regeling geheel verlaten en leerlingen niet langer op etniciteit wegen. Alleen het genoten onderwijs van allochtone en autochtone ouders mag tellen. Hiervoor zijn drie categorien onderscheiden: maximaal twee jaar basisonderwijs, maximaal vijf jaar basisonderwijs en maximaal twee jaar vervolgonderwijs.

Urgentiegebied

Gebieden en plaatsen waar veel dergelijke laag opgeleide ouders wonen noemt de commissie 'urgentiegebied'. Daar moet op initiatief van de gemeente en in samenwerking met de schoolbesturen een nieuwe instantie komen, de 'gebiedsautoriteit'.

Al het extra geld dat de ministeries van onderwijs en WVC nu nog rechtstreeks aan de scholen overmaken moet naar de gebiedsautoriteit, of in heel bijzonder gevallen naar een school buiten een urgentiegebied met veel achterstandsleerlingen. De gebiedsautoriteit sluist de nodige bedragen door naar de scholen.

Een soortgelijke financieringswijze, die ingaat tegen de vrijheid die schoolbesturen nu genieten, is ook voorzien voor de gelden van de sociale vernieuwing. De commissie vindt het wel nodig, dat de rol van de gemeente als bestuurder van het openbaar onderwijs een andere invulling krijgt. Maar voordeel voor de gemeente zou zijn, dat niet elke storting in het achterstandsfonds meteen via de overschrijdingsregeling hoeft te worden doorbetaald aan de bijzondere scholen ter plekke.

De gebiedsautoriteit krijgt, als de commissie zijn zin krijgt, niet automatisch al het geld voor de kinderen met achterstand. Zij zullen met de rijksoverheid contracten moeten afsluiten over de te verwachten opbrengst van hun aanpak. De opbrengst kan tot uiting komen door een stijging van de gemiddelde scores bij Cito-toetsen of in een stijging van het percentage geslaagde 'doorstromers'. Premies en strafkortingen sluit de commissie niet uit. Om te beoordelen of scholen de geplande resultaten behalen, zullen zij openbare jaarverslagen moeten maken.

Opvangklassen voor kinderen die juist uit het buitenland gearriveerd zijn, mogen, vindt de commissie, maximaal twaalf tot zestien maanden duren.

De gemeenten krijgen ook een nieuwe taak bij het tot stand brengen van nieuwe vreemde talen. De commissie vindt dat alle talen die buitenlanders in Nederland spreken op scholen voor voortgezet onderwijs onderwezen kunnen worden. In al deze talen, bij voorbeeld ook Hindi, Chinees en Italiaans, moet ook examen gedaan kunnen worden. Voorwaarden zijn dat er bevoegde leraren zijn met door de Nederlandse overheid erkende diploma's en dat er voldoende liefhebbers zijn. Maar die hoeven zich niet op een school te bevinden, omdat de commissie nadrukkelijk aanbeveelt dat scholen hierbij samenwerken. Het onderwijs in eigen taal op de basisschool zou evenmin beperkt moeten blijven tot enkele erkende talen, meent de commissie. Maar zij vindt wel dat buitenlandse leerlingen er niet voor uit de klas gehaald moeten worden. Een verlengde schooldag zou een oplossing kunnen zijn.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden