Column

Afgoderij en beeldenstormen

Beeld Maartje Geels

Moet er een zwart doek over het beeld van Peter Stuyvesant in het West-Indisch Huis? Of maar meteen helemaal weg? 

Is het pure afgoderij dat hij daar mag staan of kunnen we volstaan met een bordje waarop naast zijn heldendaden ook zijn wandaden staan opgesomd zoals het geval is bij het beeld van held en 'slager van Banda' Jan Pietersz. Coen in het centrum van Hoorn? Of moeten we het allemaal maar zo laten?

Het zijn vragen die sinds de recente beeldenstorm in Amerika als vanzelf bij me opkomen. Vooropgesteld, beeldenstormen horen erbij, de hele geschiedenis worden er door voorstanders beelden opgericht en door tegenstanders weer neergehaald. God zelf gaf er zijn zegen aan toen hij het Gouden kalf en de Baälsbeelden liet vernietigen. En wij herinneren ons de Taliban die twee grote Boeddhabeelden opbliezen, evengoed als Saddam Hoessein die van zijn sokkel werd gesleurd. Goed? Fout? Wie zal het zeggen.

Er is, lijkt mij, intussen wel een verschil tussen generaal Lee, die de slavernij in stand wilde houden en onze Peter Stuyvesant, met zijn heldhaftige houten been, die verantwoordelijk gehouden wordt voor de slavenhandel in Curaçao in de zeventiende eeuw. In zijn tijd waren slavernij en slavenhandel heel gewoon, terwijl in de negentiende eeuw van Lee de verwerpelijkheid ervan al ruimschoots waren doorgedrongen, Lee kon als het ware kiezen en hij koos verkeerd.

Geest des tijds

Je kunt het betreuren dat onze verre voorvaderen er zo over dachten, maar ze martelden en vierendeelden in die tijd ook, iets waar we nu allang niet meer van houden maar waar toen vrijwel niemand iets op tegen had. Ander voorbeeld, als ik vroeg-twintigste-eeuwse schrijvers lees, Van Deyssel, Roland Holst, kom ik allerlei licht anti-semitische uitspraken tegen, niet fraai maar een beetje de geest des tijds, ze waren zich er misschien niet eens van bewust.

Ja ja, hoor ik de andere stem zeggen, zo kun je alle misstanden wel goedpraten. Enfin, van mij mag dat kleed over de stoere Stuyvesant maar ik denk dat een corrigerend bordje net zo goed werkt voor die doodenkeling die het West-Indisch Huis betreedt.

Het is trouwens niet helemaal zeker dat Stuyvesant de slavenhandel daadwerkelijk bevorderde, het kan net zo goed zijn opvolger geweest zijn. Ook de geschiedenis is nog altijd in beweging. Enfin, wie van de slavenhandelende booswichten uit het verleden af wil moet misschien ook onze hele Gouden Eeuw opdoeken, want het goud van de Republiek waarvan via via Rembrandt en Frans Hals schilderijen maakten, stroomde ook via uitbuiting en slavenhandel binnen, wat dat betreft is de besmetting van zo'n oude misstand enorm.

Waar hebben we het trouwens over? Nederland Polderland met haar maaivelden waarboven je niet mag uitsteken, heeft nauwelijks beelden van omstreden helden, Stuyvesant dus misschien, Coen en vroeger hadden we generaal Van Heutsz die een heel plantsoen beheerde maar allang op z'n nummer is gezet. Trouwens, wat moeten we met mensen die Peter Stuyvesant roken? Prima natuurlijk, want roken is slecht. Dat is dus goed.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden