ColumnStevo Akkerman

Afghanistan: twee universums in één land

Onderweg van Kamp Holland naar Tarin Kowt, de hoofdstad van de Afghaanse provincie Uruzgan, kon ik er nog wel om lachen. In de pantserwagen die ons vervoerde hing een foto van een blote dame, Stientje geheten. En daarmee reden we dan door een land waar het tonen van het minste stukje vrouwenhuid al taboe was. Maar later begon ik er een metafoor in te zien voor het grote langs elkaar heen leven dat hier plaatsvond. Twee universums in één land, dat van de buitenlandse militairen en dat van de inheemse bevolking. And never the twain would meet.

Het was 2009, ik was in Uruzgan om een portret te maken van de civiele aanvoerder van de Nederlandse missie, die samen met de militaire bevelhebber het gezag voerde. Deze diplomaat, ook wel ‘Burgerking’ genoemd, was verantwoordelijk voor het contact met het lokale bestuur en voor de projecten die van deze onderneming een ‘opbouwmissie’ moesten maken. Geen veiligheid zonder ontwikkeling. Het klonk goed, en ik was ook wel onder de indruk, al was volslagen helder dat het militaire aspect het zwaarste woog – toen de Nederlandse troepen een jaar later vertrokken, en nog weer later de Australiërs ook, verslechterde de veiligheid in Uruzgan snel, en bleef van de ontwikkeling ook niet veel over.

Een fiasco, jaar in jaar uit

Ik memoreer dit omdat The Washington Post een container met tot dusver vertrouwelijke regeringsdocumenten heeft leeggekieperd. Daaruit blijkt dat meer dan 400 Amerikaanse betrokkenen – veelal hoge militairen – de oorlog in Afghanistan van meet af aan hebben bestempeld als een fiasco, jaar in jaar uit, terwijl de boodschap aan de buitenwereld altijd was dat er ‘vooruitgang’ werd geboekt. “Het Amerikaanse volk is voortdurend voorgelogen”, zegt John Sopko, hoofd van het agentschap dat al die insiders interviewde. Het kostte de Post drie jaar procederen om een deel van de gespreksverslagen in handen te krijgen, en wie ze leest ontkomt moeilijk aan het woord Vietnam.

In 2001, toen de Amerikanen Afghanistan binnenvielen om de aanslagen van 9/11 te vergelden, werd aan George W. Bush gevraagd hoe hij dacht een herhaling van Vietnam te voorkomen. Dat leek hem geen punt. “Dit specifieke gevecht zal zo lang duren als nodig is om Al Qaida te straffen. Dat kan morgen zijn, of volgende maand, het kan ook een of twee jaar duren. Maar wij zullen overwinnen.” Het is nu achttien jaar later, plus tienduizenden doden: 64.000 Afghaanse militairen en agenten, 43.000 Afghaanse burgers, 42.000 Taliban- en andere strijders, 6100 Amerikaanse militairen en ingehuurde veiligheidsfiguren, 1145 Navo- en coalitiemilitairen.

We wisten niet wie onze vrienden waren en wie onze vijanden, klinkt het in de interviews, zelfs uit de mond van Donald Rumsfeld, minister van defensie. En een generaal zegt: “We misten een fundamenteel ding: we wisten niet wat we aan het doen waren.” Het is de les van te veel militaire interventies: geen plan, geen kennis, geen richting, geen timing.

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de ‘keiharde nuance’ en het ‘onverbiddelijke enerzijds-anderzijds’ preekt. Lees ze hier terug. Abonneer je op zijn column in onze mobiele app en lees hem als eerste.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden