Conflict

Afghanistan heeft twee presidenten, de politieke vete bedreigt de vredesdeal

De Afghaanse president Ashraf Ghani trekt tijdens zijn beëdiging zijn jasje open om te laten zien dat hij geen kogelwerend vest draagt. Beeld AP
De Afghaanse president Ashraf Ghani trekt tijdens zijn beëdiging zijn jasje open om te laten zien dat hij geen kogelwerend vest draagt.Beeld AP

Afghanistan beleefde maandag tegelijkertijd twee inauguraties van een president. De vete tussen de twee bedreigt het vredesakkoord met de Taliban.

De twee grote rivalen in de Afghaanse politiek hebben de chaos in het landsbestuur maandag nog verder verergerd. De twee deden dat door zich allebei, in parallelle ceremonies, te laten beëdigen tot president. Ze vergrootten hiermee de politieke onzekerheid en maakten onderlinge Afghaanse vredesbesprekingen, die dinsdag in Oslo hadden moeten beginnen, nog moeilijker dan ze al waren.

Zittend president Ashraf Ghani, die officieel de verkiezingen in september won, liet zichzelf maandag voor een nieuwe termijn van vijf jaar inaugureren in het zwaar bewaakte presidentiële paleiscomplex in de hoofdstad Kaboel. Bij die plechtigheid, live uitgezonden op de staats­televisie, waren westerse diplomaten en de Amerikaanse commandant in Afghanistan aanwezig.

Toen vlakbij projectielen insloegen, deed Ghani demonstratief zijn jasje open om te laten zien dat hij geen kogelwerend vest droeg. “Wees niet bang voor een of twee explosies”, zei de president. “Deze borstkas is ­bereid om zich op te offeren voor het Afghaanse volk.”

Tegelijk liet zijn aartsrivaal Abdullah Abdullah, de afgelopen vijf jaar tweede man in de regering, zich iets verderop eveneens beëdigen tot president. Abdullah beschuldigt president Ghani van stembusfraude en erkent de verkiezingsuitslag niet. Zijn inauguratie werd uitgezonden door het particuliere tv-station Tolo.

Ook bij deze plechtigheid sloegen projectielen in en westerse waarnemers spraken hun afschuw uit over de onverzoenlijke politieke vete tussen de beide leiders. “Verschrikkelijk treurig en gevaarlijk”, twitterde de Noorse diplomaat en voormalig VN-gezant voor Afghanistan, Kai Eide. “Twee parallelle ceremonies. Dit kan zo niet doorgaan.”

De Amerikaanse gezant voor vrede in Afghanistan, Zalmay Khalilzad, probeerde maandagochtend in Kaboel op het laatste moment nog te bemiddelen tussen Ghani en Abdullah. De diplomaat poogde de twee kemphanen op zijn minst over te halen om hun aangekondigde gelijktijdige inauguraties na eerder uitstel nog eens met enkele dagen op te schuiven. Maar zonder succes.

Washington maakt zich grote zorgen over de politieke animositeit in Afghanistan, omdat die een bedreiging is voor het vredesakkoord dat de Verenigde Staten onlangs sloten met de Taliban. Kern van die deal is dat de Taliban toezeggen dat terreurgroepen als Al-Qaida en Islamitische Staat Afganistan niet langer mogen gebruiken als uitvalsbasis. In ruil daarvoor beloven de VS een terugtrekking in veertien maanden van de Navo-troepenmacht in Afghanistan, die nu zo’n 16.000 militairen telt. Het Pentagon heeft ook al opdracht gegeven om te beginnen met de terugtrekking. In ­juli moet het aantal Amerikaanse militairen zijn afgebouwd van 12.000 naar ongeveer 8600. Bovendien zouden dinsdag in Oslo onderlinge ­Afghaanse besprekingen moeten beginnen over de toekomst van het land, waaraan ook de Taliban hebben beloofd mee te doen.

De Afghaanse 'chief executive' Abdullah Abdullah (links) bij zijn eigen, parallelle beëdiging tot president.  Beeld AFP
De Afghaanse 'chief executive' Abdullah Abdullah (links) bij zijn eigen, parallelle beëdiging tot president.Beeld AFP

Het giftige politieke getouwtrek in Kaboel maakt duidelijk hoe moeilijk die intra-Afghaanse besprekingen kunnen worden. Het is al zo goed als uitgesloten dat het overleg echt dinsdag zal beginnen.

Daarnaast is er geharrewar over een afgesproken gevangenenruil. De Amerikanen beloofden de vrijlating van zo’n vijfduizend gevangen Taliban, in ruil voor vrijlating door de moslimstrijders van ongeveer duizend gevangenen. Maar de meeste gedetineerde Taliban zijn in handen van de Afghaanse regering en president Ghani weigerde tot nu toe mee te werken aan vrij­lating. Maandag stemde hij, onder druk van de VS, alsnog in met de vrijlating deze week van tenminste duizend Taliban.

Lees ook:

De Taliban zullen zich willen gedragen

Na twintig jaar wachten zullen de Taliban zich willen gedragen om de macht in Afghanistan terug te pakken, meent columnist Rob de Wijk.

Afghaanse vredesdeal wankelt al na twee dagen, door gesteggel over gevangenenruil

De Taliban weigeren om deel te nemen aan onderlinge Afghaanse besprekingen over de toekomst van het verscheurde Zuid-Aziatische land, als niet eerst vijfduizend gevangen Taliban worden vrijgelaten.

Vrede of niet, Trump wil de Amerikanen weg hebben uit Afghanistan

Amerika probeert met de ondertekening van een vredesdeal met de Taliban morgen een aftocht uit Afghanistan te organiseren. Dat veroorzaakt ongerustheid in Kaboel. ‘Men begint rekening te houden met het ergste scenario.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden