Afghanen wantrouwen hulpverleners

Hulporganisaties in het zuiden van Afghanistan hebben danig last van aannemersbedrijven die onder valse ngo-vlag varen.

George Marlet

Isaf-eenheden in het zuiden van Afghanistan hebben haast met projecten die de bevolking gunstig moeten stemmen voor de militaire missie. Hier een brug, daar een schooltje – hoe eerder de projecten klaar zijn, hoe liever het de militairen is.

Om de plaatselijke economie te steunen, gaan de opdrachten volgens de militaire provinciale reconstructieteams (PRT’s) naar lokale aannemers, zogeheten contractors. Op dat ’lokale’ valt volgens een nog lopend onderzoek in opdracht van Europese ontwikkelingsorganisaties wel wat af te dingen. Vaak krijgen bedrijven uit andere provincies de opdracht. Ze leveren volgens lokale gemeenschappen door corruptie slecht werk af, en vertrekken daarna met de noorderzon. Dat is niet alleen negatief voor de provinciale reconstructieteams, maar ook voor de ngo’s. Mensen zien PRT’s en ngo’s als één pot. Deugt het werk niet, dan zullen andere hulpverleners ook wel onbetrouwbaar en corrupt zijn.

De verwarring van contractors met ngo-medewerkers speelt volgens hulporganisatie Cordaid ook de Nederlandse militairen in Uruzgan parten. De commandant van de Taskforce Uruzgan, kolonel Geerts, meldde vorige week in Trouw dat ngo’s aan Defensie om bescherming hebben gevraagd voor het geval medewerkers worden bedreigd of aangevallen. Cordaid denkt dat het niet om ngo’s gaat, maar om contractors die in Uruzgan voor het Nederlandse PRT werken.

De militaire teams krijgen van de lokale bevolking ook kritiek wegens de ondoorzichtige aanbesteding van opdrachten. Mensen voelen zich tekortgedaan omdat ze niet weten hoeveel geld er voor een project wordt uitgetrokken en omdat ze niet naar de opdracht kunnen meedingen. De Afghaanse partner van Cordaid, Afghan humanitarian and development services (AHDS), „kan juist haar werk nog doen door een eigen koers te varen, los van de militairen”, zegt Cordaid-medewerker Paul van den Berg. „Als Isaf uit Afghanistan vertrokken is, gaat het werk van de Afghaanse ngo’s door. Daarom moeten ze zich neutraal opstellen.”

Organisaties als AHDS zijn soms al tientallen jaren actief in Afghanistan en hebben „bewezen dat ze er voor de bevolking zijn”. Als ze al bescherming nodig hebben, krijgen ze die van de bevolking voor wie scholen en medische posten zijn gebouwd. Het lastige voor de beeldvorming is dat Afghaanse hulporganisaties vanwege de veiligheid in stilte werken en publiciteit zoveel mogelijk mijden. Van den Berg: „Het is voor ons ook erg moeilijk om alles tot in detail in de gaten te houden. We kunnen vanwege de onveiligheid in de provincie niet ter plekke komen en moeten dus afgaan op de informatie die we van onze lokale partnerorganisaties krijgen. Het alternatief zou zijn om ons terug te trekken uit Uruzgan, maar dat wil niemand.”

Hoewel de ngo’s in Zuid-Afghanistan bewust afstand houden van de Isaf-troepen, is er op ander niveau wel regelmatig overleg, zoals in de Afghaanse hoofdstad Kaboel en Den Haag. „We zitten niet bij Defensie op schoot, maar zijn wel op de hoogte van elkaars activiteiten. Wat dat betreft is er de laatste jaren wel veel veranderd.”

Strikte scheiding tussen ngo’s en reconstructieteams

Afghaanse hulporganisaties hebben een uitvoerig veiligheidsprotocol (’Coordination of Humanitarian assistance’) om te voorkomen dat medewerkers in problemen raken. Een strikte scheiding tussen ngo’s en de provinciale reconstructieteams is noodzakelijk om de geloofwaardigheid van ontwikkelingswerk te behouden.

De respectievelijke doelen zijn wezenlijk verschillend. Ngo’s richten zich op langetermijnprojecten die door een lokale gemeenschap worden gedragen. Reconstructieteams zijn bedoeld om de veiligheid van militaire eenheden te vergroten. PRT-projecten moeten snel resultaat opleveren om de bevolking ervan te overtuigen dat ze de Navo-troepenmacht Isaf moet steunen.

In het protocol staat beschreven wat ngo’s niet moeten doen, bijvoorbeeld specifieke informatie over hulpverleners doorgeven aan militairen, ngo-kantoren aan militaire eenheden beschikbaar stellen, vergaderingen in elkaars kantoren houden en militairen medicijnen laten uitdelen in medische posten van ngo’s.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden