Afghanen schrikken terug voor de wreedheid van Islamitische Staat

Militanten van Islamitische Staat marcheren door de straten van Raqqa. Beeld ap

IS heeft in Afghanistan alleen vijanden. De VS, de Taliban en ook de Afghanen zelf moeten niets van de beweging hebben.  

Terreurbeweging Islamitische Staat, die kunnen ze er in Afghanistan ook nog wel bij hebben. Het land dat na de aanslagen van 11 september 2001 bekend werd als de thuisbasis van gewelddadig jihadisme, kampte al met een guerrillastrijd tegen Al-Qaida en de Taliban. De laatste jaren laat ook IS zien dat het hard kan toeslaan in Afghanistan. In maart bijvoorbeeld viel de groep een ziekenhuis aan in de hoofdstad Kaboel, waarbij 49 doden vielen, en in februari was het hooggerechtshof doelwit van een bloedige zelfmoordaanslag.

Maar net als in Syrië en Irak zitten de ultraradicalen van IS ook in Afghanistan in de hoek waar de klappen vallen. Amerikaanse en Afghaanse commando’s zitten de beweging op de hielen. Vorige maand nog dropte de Amerikaanse luchtmacht een 21.000 pond zware ‘Mother of All Bombs’ op een stelling van IS. Gisteren werd bekend dat Abdul Hasib, de IS-leider in Afghanistan, op 27 april werd gedood bij een Afghaans-Amerikaanse commando-aanval in de grensprovincie Nangarhar, waar IS zijn machtsbasis heeft.

Niet alleen de Amerikanen jagen op IS-Khorasan, zoals de Afghaanse tak genoemd wordt. Ook de fundamentalistische Taliban strijden tegen Islamitische Staat. Daarvoor hebben de Taliban-strijders – voor de komst van IS voor het Westen nog hét schrikbeeld van islamitisch fundamentalisme – tactische en ideologische redenen.

IS stak in 2014 voor het eerst de kop op in het Afghaans-Pakistaans grensgebied. Terwijl de beweging in Syrië snel terreinwinst boekte en het gesprek van de dag werd in jihadistische kringen wereldwijd, liepen morrende Talibanstrijders over naar Islamitische Staat, zo analyseerde het Amerikaanse Middle East Institute in een studie vorig jaar. Die Afghaanse opmars begon veelbelovend. Een flink aantal Talibanstrijders keerde zich tegen vredesgesprekken met de Afghaanse regering en sloot zich daarom aan bij IS.

Maar met het succes groeide ook de tegenstand. Al snel werd de groep teruggedrongen vanuit het hart van het Talibangebied naar de Pakistaanse grens. De Taliban dulden immers geen concurrentie in de strijd om terrein en rekruten. De twee radicale bewegingen kregen het zwaar aan de stok. Daarbij kregen de Taliban een steuntje in de rug van Amerika: bij een luchtbombardement in 2015 kwam een belangrijke IS-moellah om het leven, een mooie opsteker voor de Taliban.

Desondanks slaagt IS erin tot in Kaboel aanslagen te plegen en daarmee aandacht te trekken.

Hoewel de twee groepen allebei het islamitisch fundamentalisme omarmen, staan de Taliban van oudsher veel meer open voor Afghaanse tradities, stelde onderzoeker Hameed Hakimi onlangs in een interview met Newsweek. Islamitische Staat ‘is compleet anti-lokale cultuur’, stelde hij.

Volgens hem negeert IS tribale leiders, wat tot wrevel leidt onder Afghanen. Ook zijn de strijders van Islamitische Staat in de ogen van veel Afghanen – die toch heel wat gewend zijn – zó wreed dat zelfs zij ervoor terugschrikken. Veel Afghanen houden de nieuwelingen daarom liever op afstand, IS komt daarom ook steeds moeilijker aan rekruten om het gedroomde kalifaat in Afghanistan tot werkelijkheid te maken.

IS-leider Abdul Hasib ‘achter ziekenhuisaanslag’

Vorig jaar nam de Afghaanse IS-commandant Abdul Hasib het stokje over van de vorige IS-leider Hafiz Saeed Khan. Khan kwam, net als zijn voorganger, om bij een Amerikaanse drone-aanval. Nu, enkele maanden later, is ook Hasib gedood.

Over Hasibs leven is weinig bekend, maar de Amerikanen zeggen zeker te weten dat hij achter een recente geruchtmakende aanslag op het militaire ziekenhuis van Kaboel zat. Een groep IS-strijders in doktersjassen trok toen het ziekenhuis in en richtte een bloedbad aan onder de patiënten en het medisch personeel. Hij wordt ook beschuldigd van betrokkenheid bij een aanslag op een sjiitische moskee in Kaboel waarbij zeker 32 doden vielen.

Onduidelijk is hoeveel contact de Afghaanse tak van IS heeft met het hoofdkwartier van de radicalen in het Syrische Raqqa, waar IS zijn ‘hoofdstad’ heeft.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden