Afghaan heeft recht op hulp

Partijpolitiek en veiligheid van Nederlandse troepen bepalen de kans op een nieuwe Afghaanse missie. Maar zo laten we de Afghanen in de steek.

door Adriaan van Vuren

Nederland neemt in Afghanistan deel aan twee internationale militaire operaties. De ene, Enduring Freedom, beoogt resterende of terugkerende strijders van Taliban en Al-Kaida uit te schakelen. De Amerikanen die deze operatie leiden worden er van verdacht het oorlogsrecht te schenden door gevangen tegenstanders buiten het gangbare rechtssysteem te houden en te martelen.

De democratisch gekozen president van Afghanistan, Karzai, heeft buiten de hoofdstad Kaboel weinig gezag. ISAF-troepen onder leiding van de Navo helpen in de andere operatie zijn bestuur op te bouwen en uit te breiden. De nadruk ligt daarbij op wederopbouw en vreedzaam herstel van orde en rust.

ISAF-troepen zijn maar in enkele delen van Afghanistan actief. De Navo wil de operaties van ISAF uitbreiden naar de onrustige provincie Uruzgan en heeft daarvoor extra troepen nodig. Enkele landen hebben al troepen toegezegd en ook Nederland overweegt 1100 militairen extra te sturen. Het gaat om een 'provincial reconstruction team' dat moet helpen bij het bouwen van scholen, slaan van waterputten en dergelijke, en om een bataljon dat voor veiligheid moet zorgen.

Die twee activiteiten gaan hand in hand en versterken elkaar. Zonder grotere veiligheid valt er aan wederopbouw niet te denken. Maar dat hangt af van de bevolking die informatie moet geven en de opstandelingen en terroristen steun moet onthouden. De wederopbouw moet de bevolking het belang van medewerking doen inzien.

Vorige maand rapporteerde de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst dat ISAF-operaties in Uruzgan riskant zijn. Het zal inderdaad niet van een leien dakje gaan. De bevolking heeft de harde acties van Enduring Freedom gezien of ondergaan en zal ongetwijfeld wantrouwend staan tegenover de Nederlandse militairen die zij aanvankelijk niet veel anders zullen beoordelen dan de Amerikanen.

Onze militairen moeten in het gebied thuis raken en het vertrouwen van de bevolking winnen. Het accent zal in het begin vooral op hun eigen veiligheid liggen maar naarmate zij rust weten te brengen, komt de wederopbouw op gang.

Er is geen garantie dat zo het omslagpunt wordt bereikt waarbij de bevolking vertrouwen krijgt en onze troepen gaat steunen. Maar Nederlandse militairen zijn goed in vredesmissies en er kan moed worden geput uit wat ISAF al op andere plaatsen heeft bereikt. In en om de hoofdstad Kaboel is het leven onmiskenbaar opgebloeid sinds ISAF daar actief is. De Amerikanen hebben bovendien beloofd onze troepen te helpen wanneer zij in het nauw mochten komen.

Los van de kwestie van veiligheid nam bij regering en parlement de vrees toe dat wij door onze deelname in Afghanistan bij vermeende martelpraktijken van Amerikanen betrokken zouden raken. De Navo heeft inmiddels gezegd dat gevangenen van ISAF correct worden behandeld en het Rode Kruis ziet daarop toe. Daarnaast heeft Condaleeza Rice verklaard dat Amerikanen niet mogen martelen en alle Europese landen ontkennen geheime gevangenissen te herbergen.

Het ziet er dus naar uit dat de bezwaren op het gebied van de veiligheid van onze troepen en de eerbiediging van mensenrechten goeddeels uit de weg zijn geruimd. Maar de regering wil voor de uitzending graag brede steun van de Kamer en veel hangt dus af van het standpunt van de PvdA. Daarmee neemt de kans toe dat partijpolitieke belangen de uitzending gaan bepalen.

Zorgen over de veiligheid van onze troepen, de kans dat zij hun taak kunnen uitvoeren en de behandeling van gevangenen wegen zwaar, maar er zijn ook andere aspecten. Afghanistan was decennia lang in oorlog en zuchtte onder het schrikbewind van de Taliban dat vooral vrouwen onderdrukte en het terreurnetwerk Al-Kaida de vrije hand liet. Het land is verwoest en de bevolking leeft in diepe armoede.

Afghanistan ontworstelt zich onder Karzai moeizaam aan de barbarij van weleer en kan zonder onze hulp daar weer gemakkelijk in terug vallen. Niet alleen de veiligheid van onze troepen en de behandeling van gevangenen tellen maar evenzeer de veiligheid en de rechten van de Afghaanse bevolking. Dat is de basis voor wederopbouw en vooruitgang. Wanneer wij het zenden van troepen exclusief laten afhangen van de veiligheid van onze troepen, de behandeling van gevangenen en partijpolitieke belangen, laten de Afghanen ons koud.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden