Afgezette kerkleider Indonesie gaat tegen leger in beroep

Van onze kerkredactie

Dit heeft dr. Peter Demberger, hoofd afdeling Indonesie van de grote Duitse zendingsorganisatie Vereinigte Evangelische Mission te Wuppertal meegedeeld. Hij zei er nog niet zo zeker van te zijn dat bisschop Nababan door de rechtbank definitief in het gelijk zal worden gesteld. Intrekking van het besluit betekent immers gezichtsverlies voor de militairen, en dat is in Indonesie een zwaarwegende zaak. Bovendien lijkt ook Sihahaan, nu weer (tijdelijk?) kerkleider af, niet van zins zich voetstoots bij de gang van zaken neer te leggen.

De kwestie gaat terug op een gebeurtenis van afgelopen zomer; toen werd een synode van de Batakkerk, de op een na grootste lutherse kerk in Azie, door de regering verboden. Nadat de overheid in november op haar besluit terugkwam, weigerde de nieuw bijeengeroepen kerkvergadering te voldoen aan het verzoek van de regering een andere leiding te benoemen. Leden van de Batak-kerk die het met dit synodebesluit oneens waren, benaderden daarop een aantal militaire leiders om Nababan uit zijn functie te zetten, wat op 23 december gebeurde.

Nababan die vice-moderator is van het centraal comite van de Wereldraad van kerken en bestuurslid van de Lutherse wereldfederatie, weet zich inmiddels verzekerd van de steun van deze beide kerkelijke organisaties. Samen met de Indonesische Gemeenschap van kerken hebben ze bij Djakarta geprotesteerd tegen de militaire inmenging. De maatregel van het leger is in strijd met de in de grondwet verankerde scheiding tussen kerk en staat, aldus de drie organisaties.

Nababan, bisschop geworden via allerlei duw- en trekwerk achter de schermen, heeft in zijn eigen kerk (met 2,4 miljoen leden de grootste van het land) niet alleen vrienden maar ook vijanden. Volgens ingewijden komt dat mede door zijn autoritaire en eigenzinnige manier van optreden. Die had als voordeel dat hij tegenover de overheid steeds op de bres stond voor zijn kerk, maar had als nadeel dat het moeilijk was ontspannen met hem om te gaan.

Een kenner van de situatie zegt: "Ik vermoed dat men in militaire kring allang de pest aan hem had vanwege zijn uitgesproken opvattingen (waarvan openlijke kritiek op president Soeharto de meest pregnante was, red.). De militairen hebben gewacht totdat er voldoende oppositie in zijn eigen kerk was ontstaan om hem te kunnen aanpakken. Het leger doet dit soort dingen nooit zonder rugdekking." En: "Ook al keert Nababan definitief terug dan is zijn gezag door deze affaire toch een stukje afgebrokkeld. En dat is voor het leger nooit weg."

Schandaal

Nababan is niet geheel onbesproken. In 1985 vormde hij het middelpunt van een pensioenschandaal. Nababan, achtereenvolgens secreteris-generaal en voorzitter van de Indonesische gemeenschap (= raad) van kerken, werd er, samen met twaalf andere bestuursleden, van verdacht 126 miljoen roepia (een half miljoen gulden) aan projectgelden te hebben misbruikt voor het verbeteren van de eigen (slechte) pensioensituatie. Hij ontkende.

Als voorzitter van de gemeenschap van kerken verbrak hij alle contacten met de Christian Conference of Asia nadat deze de linkse Koreaan Park tot voorzitter had gekozen. Volgens Nababan heulde Park met de communisten. In werkelijkheid had het er meer van weg dat de Indonesier boos was omdat hijzelf voor de post was gepasseerd.

De nieuwe kerkleider Sihahaan is evenmin een onbeschreven blad. De vroegere predikant is enige malen wegens corruptie met justitie in aanraking geweest. Omdat hij in zijn laatste gemeente niet te handhaven bleek, was hij de laatste tijd werkzaam als docent Oude Testament.

Nababan bezoekt volgende week Europa. Dinsdag ontvangt de Indonesische kerkleider, die in Heidelberg is gepromoveerd, een eredoctoraat van de universiteit van Munster. Woensdag en donderdag woont hij in Geneve een bestuursvergadering van de Lutherse wereldfederatie bij.

Nababan wordt voorzitter van de nieuwe multilaterale zendingsorganisatie 'United In Mission' die de gelden van de Vereinigte Evangelische Mission op een beter aan deze tijd aangepaste wijze (lees: meer in samenspraak met de kerken in Afrika en Azie) moet gaan verdelen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden