Column

Afgevaardigden vrezen hun district meer dan Trump

Paul Ryan, voorzitter van het Huis van Afgevaardigden. Beeld EPA
Paul Ryan, voorzitter van het Huis van Afgevaardigden.Beeld EPA

Het Witte Huis dreigt, het Congres haalt zijn schouders op: Donald Trump heeft de opstandige Republikeinse afgevaardigden die zijn zorgwet torpedeerden, bepaald nog niet in hun hok gejaagd.

Integendeel: sinds zaterdag is de juridische jacht geopend op een van Trumps topadviseurs, Dan Scavino. In een tweet, gericht tegen een afgevaardigde uit Michigan, maakte die concreet wat Trump alleen indirect had gezegd: "@realDonaldTrump brengt autofabrieken en banen terug naar Michigan. @justinamash is een groot probleem. #TrumpTrain, versla hem in voorverkiezing". Met andere woorden: in de aanloop naar de Congresverkiezingen van november 2018, wanneer elke zetel in het Huis van Afgevaardigden op het spel staat, moet een meer Trumpvriendelijke Republikein de huidige afgevaardigde Justin Amash de voet dwarszetten.

Die tweet kan Scavino duur te staan komen. Elke werknemer van de federale overheid weet, dat hij niet in de tijd of met materiaal van de baas aan politiek mag doen. De enige uitzonderingen daarop zijn de president zelf, de vice-president en sommige hoge functionarissen, zoals ministers. Scavino heeft kortom de 'Hatch act' overtreden.

"Het Witte Huis van [George W.] Bush zou hem ontslagen hebben", reageerde Richard Painter. Hij kan het weten, want hij werkte zelf in dat Witte Huis als de jurist die deze dingen in de gaten moest houden. De tegenwerping van het Witte Huis van Trump, dat Scavino de tweet had verzonden vanaf zijn persoonlijke Twitter-account, vindt bij hem geen genade, op grond van het profiel van Scavino in dat account: "Kijk naar de foto en de beschrijving eronder." Het is Scavino in het Oval Office. Zijn functie in het Witte Huis staat erbij.

Vijand van de freedom caucus

Maar of de regering-Trump nu wel of niet inbindt over Scavino's actie, de situatie blijft hetzelfde: de president heeft zich tot vijand verklaard van de Freedom Caucus, de ruim dertig Republikeinse afgevaardigden die zijn zorgwet, waarmee hij Obamacare deels probeerde terug te draaien, totaal onvoldoende vond. De leden van die groep schamen zich niet voor het feit dat ze hem zijn eerste grote nederlaag in het Congres hebben bezorgd. En maken zich geen zorgen over hun politieke lot.

Een analyse van de verkiezingsuitslag in november verklaard waarom, zo zocht de publieke radio-omroep NPR uit. De weerspannige afgevaardigden wonnen in november hun districten met veel betere cijfers dan Trump zelf. En navraag onder hun kiezers leert, dat die woedend zouden zijn geweest als ze voor Trumps zorgwet hadden gestemd. Dat biedt dus totaal geen ruimte om hen af te straffen. "Als iemand mij rechts probeert in te halen bij de voorverkiezingen, dan wens ik hem veel geluk", zei afgevaardigde Trent Franks tegen de website Roll Call, die het Congres volgt.

Omgekeerd zijn er ook Republikeinse Congresleden die verkozen werden in een district dat niet onverbiddelijk rechts of zelfs maar Republikeins is. Zij zagen in hun district zelfs Hillary Clinton winnen van Donald Trump. Deze groep – eveneens een stuk of dertig – moet dus juist oppassen dat ze niet teveel meegaan met Trump. Doen ze dat toch, dan lopen ze in de voorverkiezingen vermoedelijk nog geen gevaar, maar wel in de algemene verkiezingen, tegen een Democratische uitdager.

Geen middenkoers

Niet voor niets waren er in het gevecht om de zorgwet dus ook tientallen gematigde Republikeinse Congresleden die verzet boden, en dat aantal werd groter naarmate aan de Freedom Caucus meer concessies werden gedaan. Dat maakte de situatie voor Trump en voor Paul Ryan, voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, juist zo uitzichtloos: tussen die vleugels was eigenlijk geen middenkoers te vinden die de wet een Republikeinse meerderheid in het Huis kon geven.

Opvallend genoeg gaat Trump niet tegen die gematigde Republikeinen tekeer. Dat versterkt het beeld dat hij bij volgende krachtmetingen – over een belastingplan bijvoorbeeld – geen zoete broodjes meer wil bakken met de Freedom Caucus, maar voor de steun die zij hem onthouden eerder nog compensatie zal zoeken bij de Democraten. Maar die zullen hem die steun niet gemakkelijk geven: ook zij moeten vrezen voor de woede van hun district als ze teveel ruimte geven aan Trump.

In een aantal districten kan de stemming al eerder gepeild worden dan in november volgend jaar. Doordat Trump een aantal Republikeinse afgevaardigden in zijn staf heeft opgenomen, zijn er binnenkort een paar tussentijdse verkiezingen.

Ook lijkt de overwinning van opnieuw een Republikein in een aantal districten wel zeker. Maar verrassingen zijn mogelijk. De populariteit van Trump is flink gedaald, zelfs onder Republikeinen. En degenen die hem nog altijd steunen, zijn na zijn slechte start in het Witte Huis mogelijk niet enthousiast genoeg meer om bij zo'n minder belangrijke verkiezing op te komen dagen.

Daarentegen is bij de Democraten de actiebereidheid nog steeds enorm groot. Met name in Atlanta in Georgia, waar gestreden wordt om de zetel van de huidige minister van gezondheidszorg, Tom Price, wordt het spannend. Price won vorig jaar dat district nog met 61,7 procent van de stemmen. Maar Trump zelf versloeg er Hillary Clinton maar met 1,5 procent verschil. Daar hopen de Democraten dan ook op 18 april (met eventueel een beslisronde op 20 juni) de meerderheid van de Republikeinen een zetel kleiner te kunnen maken.

Het zou voor Trump opnieuw een gevoelige tik zijn. En voor een aantal Republikeinse afgevaardigden het sein, zich meer te gaan gedragen als hun collega's van de Freedom Caucus.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden