Afgestudeerd? Bij gebrek aan banen lonkt de stage

Een tweede studie doen is te duur, daarvoor kun je beter naar België gaan

Een bachelor, een master en dan een baan. Dat is het logische pad dat veel studenten verwachten te doorlopen. Maar door de economisch moeilijke tijden wacht een groeiend aantal hogeropgeleiden na hun afstuderen noodgedwongen een stage, ook al was dit voor sommigen al onderdeel van hun studie. Dat blijkt uit een rondgang van deze krant langs onderzoekers en studenten- en jongerenorganisaties.

De precieze omvang van de groep studenten die stage loopt na het afstuderen is niet bekend, maar van verschillende kanten wordt de trend bevestigd. "Tijdens de eerste financiële crisis in 2008 gingen studenten een tweede studie volgen omdat ze geen baan vonden", zegt een woordvoerder van FNV Jong. Dat is door de langstudeerboete en de afschaffing van de studiefinanciering voor een tweede studie een stuk moeilijker geworden, zegt ze. "Bovendien heeft een deel van de studenten veel geleend en zo een hoge schuld opgebouwd. In plaats van een tweede studie, accepteren afgestudeerden een baan onder hun niveau, of ze gaan stage lopen."

Dat zien ook hoogleraar Rolf van der Velden van het Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt (ROA) en Pascal ten Have, voorzitter van studentenvakbond LSVb. "Grote groepen jongeren proberen met een stage binnen te komen bij een organisatie of er hun cv mee aan te vullen", zegt Ten Have. Van der Velden ziet de toename vooral bij afgestudeerden uit het wetenschappelijk onderwijs. In het mbo is een stage bij alle opleidingen verplicht, en daar voegt een extra stage na het afstuderen volgens Van der Velden niet heel veel toe.

Een stage is vooral bedoeld om studenten tijdens hun opleiding werkervaring te laten opdoen. Hbo'ers en studenten aan de universiteit krijgen een reiskostenvergoeding of een kleine stagevergoeding van zo'n 200 tot 450 euro per maand. Ze bouwen geen pensioen op en hebben geen recht op vakantiegeld. Juridisch gezien is het niet verboden om jongeren voor wie een stage geen onderdeel meer is van de studie een stagecontract te geven. "Met een stage verdienen ze in ieder geval nog íets", zegt Ten Have. "Maar het is een noodoplossing en zeker niet de ideale situatie."

Dat vindt ook de brancheorganisatie voor het midden- en kleinbedrijf. "Stage lopen na je afstuderen zou gezien de competenties van afgestudeerden niet nodig moeten zijn", vindt een woordvoerder van MKB-Nederland. 'Schrikbarend' noemt FNV Jong de trend; de LSVb spreekt van het misbruiken van afgestudeerden.

"Voor werkgevers is het natuurlijk prima", zegt LSVb-voorman Ten Have. Zij kunnen steeds kieskeuriger zijn. Voor afgestudeerden geldt dat ze feller moeten concurreren op kennis en werkervaring om een felbegeerde stageplaats of baan te krijgen. Wie weinig ervaring heeft, wordt soms afgewezen voor een stageplaats, omdat een andere kandidaat betere kwalificaties heeft. En zo doen recent afgestudeerden zonder werkervaring die noodzakelijke ervaring ook niet op.

De noodzaak om stage te lopen is niet voor alle studenten even groot. Volgens stagecoördinatoren, die stages tijdens de studie regelen, zijn de baankansen bij bètastudies en een aantal gammastudies nog zo goed dat een stage na het afstuderen niet nodig is. Maar stagecoördinatoren van alfa- en sommige sociaal-wetenschappelijke studies zien vaker dat hun studenten-met-bul op een stageplaats terechtkomen.

Over de toekomst is Rolf van der Velden niet pessimistisch. "Over een paar jaar vechten werkgevers weer om de jongeren. Afgestudeerden moeten deze tijd even weten uit te zingen. Ze moeten hun kennis en ervaring wel op peil houden; met een stage blijven ze in de race.

Eefje van Esch, MSc, krijgt haar lunch vergoed
Een baan vinden, dat bleek moeilijker dan gedacht, na haar bachelor sociale geografie en master international development studies aan de Universiteit Utrecht. "Overal heb je minstens twee jaar werkervaring voor nodig", merkte Eefje van Esch (22).

Om die op te doen en om beter te weten wat ze wilde, besloot Van Esch stage te gaan lopen bij een organisatie voor vredesopbouw, het United Network of Young Peacebuilders (UNOY), en bij Fairfood International. Een stagevergoeding krijgt ze niet, alleen de reiskosten en de lunch worden betaald.

Gemotiveerd is ze wel, en met een baantje in de horeca en spaargeld kan ze rondkomen. Bovendien, ze moet wel: "In mijn interessegebied zijn er maar weinig betaalde stages." Meer dan tien mensen hebben al een sollicitatiebrief gestuurd om haar op te mogen volgen op haar stageplaats; de helft van hen heeft zelfs al werk-ervaring.

Afgelopen maand stopte Van Esch met de stage bij UNOY om meer tijd te hebben een baan te zoeken. Als ze voor september nog niets heeft gevonden, gaat ze nog een tweede master doen. In België, want daar is het collegegeld maar 900 euro en geen 10.000, zoals in Nederland gebruikelijk is voor een tweede master. Met twee stages, twee masters en een extra stage tijdens de nieuwe master, "zou het toch moeten lukken een baan te vinden, hoop ik."

Werkloosheid onder hogeropgeleiden
Het aantal werkzoekende hbo'ers en universitair geschoolden steeg volgens uitkeringsinstantie UWV het afgelopen jaar met 21 respectievelijk 23 procent. Uit onderzoek van de vereniging van universiteiten, VSNU, onder 7000 mensen die onlangs een universitair diploma behaalden, bleek dat 8 procent in het najaar van 2011 geen baan had, anderhalf jaar na afstuderen. In 2009 was dat nog 5 procent.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden