Taal

Afgelasten heeft concurrentie gekregen van aflassen en aflasten

Taalgebruikers die niet vertrouwd zijn met de infinitief afgelasten, zijn geneigd ge in afgelast op te vatten als het voorvoegsel waarmee voltooide deelwoorden worden gevormd. Beeld ANP
Taalgebruikers die niet vertrouwd zijn met de infinitief afgelasten, zijn geneigd ge in afgelast op te vatten als het voorvoegsel waarmee voltooide deelwoorden worden gevormd.Beeld ANP

Moeten burgemeesters ook al kunnen lassen?' Aanleiding voor die lezersvraag is een zin die onlangs in Trouw stond: 'Aboutaleb behoudt zich het recht voor de huldiging op maandag af te lassen.'

Ook andere lezers hadden wellicht 'af te gelasten' verwacht. Afgelasten - in de achttiende eeuw een militaire term om een bevel te herroepen - raakte in de negentiende eeuw bekend in de volkstaal: een autoriteit kon een evenement afgelasten, wat erop neerkwam dat het niet kon doorgaan. In 1874 nam Van Dale dit werkwoord dan ook op, met de normatieve omschrijving 'het Nederlandsche woord voor het uitheemsche, geheel noodelooze afkommandeeren'.

Afgelasten gaat terug op last (opdracht) en is te parafraseren als 'opdracht (last) geven om iets niet te laten gebeuren'. Tegen deze etymologische achtergrond is het bezwaar tegen de vorm aflassen te snappen.

Maar dat afgelasten concurrentie heeft gekregen van aflassen (en aflasten), is eveneens begrijpelijk. Afgelasten is namelijk het bekendst in de vorm afgelast. Taalgebruikers die niet vertrouwd zijn met de infinitief afgelasten, zijn geneigd ge in afgelast op te vatten als het voorvoegsel waarmee voltooide deelwoorden worden gevormd, zoals geverfd van verven en geveegd van vegen. Zij reconstrueren uit afgelast de onverbogen vorm dan ook als aflassen of aflasten. Dit is zo ingeburgerd dat de Dikke Van Dale nu beide vormen heeft opgenomen, zij het met de kanttekening dat ze 'niet algemeen' zijn.

Fout is 'de inhuldiging aflassen' dus niet, maar lezers geven de voorkeur aan de variant afgelasten.

Ook een taalvraag? Mail tdb@taalbank.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden