Opinie

Afdankertjes

Tegenwoordig gaan ze naar de derde-wereldcontainer, maar er was een tijd dat ik mijn afgedragen kleren aan een vriend gaf. Ik ben sentimenteel, kan moeilijk afscheid nemen van bezittingen, maar bij kledingstukken komt onvermijdelijk het moment dat ik er op een ochtend mee in m’n hand sta met de bedoeling het aan te trekken, en het toch weer terughang. Er kleeft iets sjofels aan. Een zweem van afgedragenheid.

Als ik die vriend dan later tegenkwam in zo’n ex-broek of -overhemd, dacht ik ik vaak: goh, mooi hemd. Goeie broek. Een enkele keer zei ik het zelfs. Dan kuchte mijn vrouw en trok de ’ander onderwerp’-grimas. Mijn vriend vond het overigens nooit een probleem, hij moest erom lachen. Mijn vriend ontgroeide zijn afdrager-status en mijn oude kleren gingen in een zak, voor de derde-wereld-container of de tweedehandswinkel. Mijn vrouw heeft ook wel eens iets stilletjes teruggehangen in de kast. ’Goh, aardig shirt’ dacht ik, en trok het aan.

Zou dat ook de reden zijn dat dingen in de cultuur terugkomen? Het omslagverhaal van HP-De Tijd gaat daar deze week over: ’Alles is retro.’ Hollywood-klassiekers worden opnieuw gemaakt, tv-programma’s komen terug, mode-ideeën maken hun rentree, muziekstijlen worden herontdekt.

Toch hebben veel retro-dingen iets neppigs. Terug zijn is niet hetzelfde als er zijn. Het televisieprogramma In De Hoofdrol (This Is Your Life) is terug, maar het heeft iets zielloos. Het is een invuloefening, het programma wordt niet gemaakt, maar nagemaakt. Doe het met de oorspronkelijke presentator, zou je zeggen, die blaast er misschien weer echt leven in, maar het is de vraag of dat waar is.

Zo doen ze het bij de Dik Voor Mekaar Show, met de originele André van Duin en Ferry de Groot. Er kijken veel mensen naar, maar vooral uit nostalgie, vermoed ik, want de drive van toen ontbreekt. Van Duin en De Groot geloven er niet echt in, krijg je de indruk.

Het programma Twee Voor Twaalf daarentegen, is nog steeds precies wat het altijd was, en ook dat trekt nog steeds veel kijkers. Waarschijnlijk stelt om de zoveel tijd iemand voor er maar eens mee op te houden, en als door een wonder is dat nooit gebeurd. Iemand bij de VARA hangt het iedere keer stilletjes terug in de kast.

Het is de economische crisis die onze zekerheden ondergraaft, waardoor we teruggrijpen op oude, bewezen ideeën, stelt Roelof Bouwman in dat HP De Tijd-stuk. Misschien, maar de retro-trend is al veel langer gaande. De socioloog Anton Zijderveld muntte het begrip staccatocultuur, en ik denk dat het eerder daarmee te maken heeft.

We leven steeds langer, de cultuurmachine draait steeds harder, we danken dingen steeds makkelijker af. We menen een zweem van sleetsheid te zien en denken: weg ermee. Maar die sleetsheid zit blijkbaar in ons hoofd, niet in het attribuut. Het is een fase, waar je even doorheen moet, zoals met kledingstukken, dan trekt die zweem weer weg, maar de cultuurmarkt heeft daar het geduld niet voor.

Laatst zapte ik langs een tv-zender die Knight Rider opnieuw uitzendt. ’Knight Rider 2009’ stond er onder in beeld, alsof het een remake was, maar ik zag geen verschil met het origineel. Of is dat jaartal toegevoegd om ons te herinneren in welk jaar we leven?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden