AfD kiest zeer rechtse lijsttrekkers

Congres Alice Weidel en Alexander Gauland wonnen, de rol van partijvoorzitter Frauke Petry wordt nog verder teruggedrongen.

Een conservatieve grijsaard in tweed, die ooit zei de voetballer Boateng niet als buurman te willen hebben, en een jonge, lesbische econome die als liberaal bekendstaat: Alexander Gauland (78) en Alice Weidel (38) zijn de nieuwe gezichten van de Duitse anti-immigratiepartij Alternative für Deutschland. Het duo werd gisteren op een partijcongres in Keulen met 68 procent van de stemmen verkozen tot lijsttrekkers voor de verkiezingen in september.


Om het congres was veel te doen in Duitsland. Zo'n tienduizend anti-AfD-demonstranten waren naar Keulen afgereisd, de politie was massaal op de been. Maar de protesten verliepen over het algemeen vredig.

Min of meer gematigd

Met de verkiezing van Gauland en Weidel is de rol van partijvoorzitter Frauke Petry nog verder teruggedrongen. Tot voor kort gold zij als de gedoodverfde lijsttrekker, maar ze raakte verstrikt in een machtsstrijd. Die lijkt nu definitief in het voordeel van haar tegenstanders, het rechts-radicale kamp in de partij, te zijn beslist.


Als aanvoerder daarvan geldt Gauland, vice-voorzitter en fractieleider in Brandenburg. De jurist en publicist uit Saksen was dertig jaar christen- democratisch politicus voor hij in 2013 mede aan de wieg stond van de AfD.


Zijn medelijsttrekker Alice Weidel is relatief onbekend. Ze zit sinds 2015 in het partijbestuur en schreef mee aan het programma. De gepromoveerd econome komt uit Noordrijn-Westfalen en woont in Baden-Würtemberg, werkte voor Goldman Sachs en woonde zes jaar in China. Ze geldt als min of meer gematigd, maar kan fel uit de hoek komen.


Het congres nam ook een verkiezingsprogramma aan. Daarin staat onder andere dat de 'islam niet bij Duitsland hoort', dat Duitsland uit de euro moet, dat de Energiewende moet worden teruggedraaid en dat er een mininum aantal uitzettingen van vreemdelingen per jaar moet komen.


Voor voorzitter Petry was het een weekend vol nederlagen. De grootste kwam direct aan het begin: haar toekomst-document werd van tafel geveegd. Petry had voorafgaand aan het congres bekendgemaakt zich niet als lijsttrekker te kandideren, maar wel gehamerd op de noodzaak van een koersbepaling voor de lange termijn. Ze zette dat punt op de agenda, maar de 600 gedelegeerden haalden het er doodleuk weer af.

Realpolitik

De AfD moest een weg van realpolitik gaan, luidde Petry's pleidooi: een burgerlijke volkspartij die vanaf 2021 ook echt mee zou kunnen regeren. Ze contrasteerde deze koers met die van een oppositiepartij-uit-principe. Niet alleen weigerde haar partij om haar visie te bespreken - Gauland noemde het een 'fout' dat ze die had ingediend - andere AfD-prominenten kozen openlijk voor de harde lijn die Petry had willen wegstemmen.


Zoals medevoorzitter Jörg Meuthen. Hij oogstte luide bijval toen hij zei dat die koers van realpolitik niet verstandig was en dat de partij niet aan coalities moest deelnemen. Meuthen gold altijd als gematigd, maar schaarde zich de afgelopen maanden achter Petry's tegenstander Björn Höcke. Deze rechtsbuiten ontketende de strijd in de partij nadat hij in januari het Holocaust-monument in Berlijn een 'schande' had genoemd.


Höcke moest overigens óók een nederlaag incasseren. Een voorstel om de aanzet tot zijn royement te staken - waartoe Petry had aangezet - werd ook van de agenda gehaald.


Dat Höcke daadwerkelijk de partij uit zal worden gezet is sowieso onwaarschijnlijk. In Duitsland is dat juridisch lastig en Höcke heeft machtige vrienden binnen de partij. Opmerkelijk genoeg stemde Alice Weidel in het partijbestuur juist voor zijn vertrek. Maar in de AfD veranderen loyaliteiten makkelijk. Nu is ze bevriend met Gauland, die Höcke beschermt.


Petry zegt aan te blijven als partijvoorzitter. "Lieve Frauke Petry", zei Gauland gisteren op verzoenende toon, "we hebben je nodig". De zaal joelde en scandeerde luid 'Frauke, Frauke!'


Dat de zaal pas in begeestering voor haar ontstak nadat Gauland haar de hand reikte, klonk als haar zoveelste nederlaag.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden