Advocaten adviseren verdachte te zwijgen als er geen bandopname is

Van een onzer verslaggeefsters AMSTERDAM - Verdachten zouden geen verklaring moeten afleggen als hun verhoor niet wordt opgenomen op band. Advocaten van het kantoor Seegers, Meijering, Ficq en Van Kleef geven hun cliënten voortaan het advies alleen onder die voorwaarde met hun verbalisant te praten.

“Dit advies doen wij in zijn algemeenheid”, schrijven de advocaten, “en staat derhalve los van het mogelijke advies in uw zaak om vanwege andere redenen gebruik te maken van uw recht om te zwijgen.”

Ook schreven de advocaten een discussiestuk waarin zij bepleiten in strafzaken altijd bandopnames te maken. Dit stuk is aan minister Sorgdrager, rechtbank-voorzitters, de orde van advocaten en criminologen gestuurd. Volgens de advocaten komt het steeds vaker voor dat verklaringen van cliënten én getuigen onjuist of onvolledig in een proces-verbaal komen. Voor verdachten is daar, zeker als er geen advocaat bij het verhoor was, achteraf vaak weinig aan te doen. Discussies over eventuele onjuistheden, stellen de Amsterdamse advocaten, worden 'niet zelden' in het voordeel van de verbalisant beslist. Mr. J. Huydecoper, de deken van de orde van de advocaten, gaat in een reactie nog verder dan de Amsterdamse pleiters. “Ons ideaal is dat bij ieder verhoor een advocaat is, maar daarvoor zijn er te weinig advocaten in Nederland. Jaren geleden hebben wij daarom al gezegd dat ieder verhoor zowel op band als op video moet worden opgenomen.”

Namens het openbaar ministerie kan of wil nog niemand reageren.

In het stuk staan veel voorbeelden die volgens Seegers cum suis onderstrepen dat de processen-verbaal vaak niet goed zijn. Soms nemen agenten ontlastende delen van een verklaring niet op, soms nemen zij meer op dan er is gezegd. “De politie verwerkt soms haar eigen wetenschap, althans hetgeen zij meent te weten, in antwoorden”, schrijven de advocaten, die een voorbeeld uit een recente moordzaak geven. “Ik wens over de ontmoeting tussen het slachtoffer en mij niets te verklaren”, had de verdachte volgens het verbaal gezegd. “Alsof de cliënt daarmee erkende dat hij een ontmoeting met het slachtoffer heeft gehad”, becommentariëren de advocaten.

Bandopnamen zijn bovendien belangrijk om controleerbaar te maken hoe de verdachten zijn verhoord. Sommige agenten zouden hun verdachten onjuiste consequenties voorhouden ('als je niet verklaart, dan raak je je kinderen kwijt'), of het belang bagatelliseren ('het gaat er alleen om wat achtergronden te krijgen'). Ook onjuiste vertalingen kunnen door bandopnamen worden gecorrigeerd; suggestieve en gesloten vragen komen bovendien via zo'n band automatisch aan het licht.

Daarnaast plaatsen de advocaten ook kanttekeningen bij de kwaliteit van de verbalen van het verhoor bij de rechter-commissaris, de rechtbank en het gerechtshof.

Hoewel bij de rechter-commissaris altijd een advocaat is, ontstaan toch vaak discussies over de tekst in het verbaal. “Veelvuldig wordt die discussie dan gesloten met de mededeling 'dat de advocaat aanwezig was.' Hiermee wordt miskend dat ook raadslieden niet de scherpte van opname-apparatuur hebben.”

In andere landen is het vastleggen op geluidsband van verklaringen in het strafproces al vaste procedure. De sociaal psycholoog dr. Aldert Vrij pleitte eerder dit jaar voor het opnemen van verhoren op video, zoals dat steeds vaker in Engeland gebeurt. Vrij, die aan de Universiteit van Portsmouth (Engeland) onderzoek doet naar liegende verdachten, vindt dat agenten zich meer moeten toeleggen op het vergaren van bewijs buiten de verdachte om.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden