Advies: Stop met bouwen

Nieuwbouw is korte-termijn-strategie.Beeld ANP

Nu woningen bouwen, is werken aan de leegstand van de toekomst. Die waarschuwing spreekt uit 'Balans van de Leefomgeving 2014, de toekomst is nu', die gisteravond in Amsterdam is gepresenteerd.

Nieuwbouw is in grote delen van Nederland niet meer vanzelfsprekend, stelt het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) in zijn tweejaarlijkse rapportage. Om in de woonbehoefte te voorzien kunnen gemeenten beter zorgen voor aanpassing van bestaande woningen.

De woningmarkt zit nu nog vast. Jonge gezinnen kunnen niet doorstromen naar eengezinswoningen omdat weinig ouderen verhuizen. Het aantal huishoudens stijgt nog licht. Nu de woningmarkt opkrabbelt uit de crisis zou dat reden kunnen zijn om stilgelegde bouwprogramma's weer op te pakken.

Korte-termijn-strategie
Niet verstandig, zegt PBL-onderzoeker Frank van Dam. "Nu bouwen levert wel wat geld op, maar dat is korte-termijnstrategie. Op de langere termijn zullen gemeenten merken dat ze dan te maken krijgen met leegstand."

Zelfs in steden waar de druk nu nog hoog is, zal de woningmarkt over een jaar of vijftien minder gespannen zijn, voorspelt het PBL. De vraag naar eengezinswoningen zal stabiliseren, door de vergrijzing en de toename van een- en tweepersoonshuishoudens. Terwijl het aantal jonge (25-35 jaar) huishoudens afneemt, komen over tien tot twintig jaar veel koopwoningen vrij.

In 2030 zullen er 1,4 miljoen 75-plus-huishoudens zijn. Onder die babyboomers zijn veel meer huizenbezitters dan in de generatie voor hen. Als zij hun woning verlaten - veelal door overlijden - komen rond 2030 50.000 koophuizen per jaar vrij. Dat is net zoveel als voor de crisis jaarlijks aan nieuwbouw werd neergezet. Bouwen voor doorstroming is dan niet meer nodig.

Maar wat doe je dan in de komende vijftien jaar, vraagt Rients Dijkstra, rijksadviseur infrastructuur en stad, zich af. "Ik ken het rapport nog niet, maar een tendens van nu is een trek naar de stad. De afname van kooplust in delen van het land, gaat samen met een groei in steden. Als de financiële situatie aantrekt - en daar lijken we het begin van te zien - heeft dat invloed op de vraag naar woningen."

Toch wil ook Dijkstra oppassen met intensief bouwen. "We moeten zorgvuldig zijn met hoe we steden laten groeien, zeker als dat voor slechts vijftien jaar is. Overhaast nieuw bouwen kan leiden tot een kopie van de leegstand die we op de kantorenmarkt zien."

Niet te snel slopen
Lege kantoren, winkels, verzorgingshuizen en schoolgebouwen. Wen er maar aan, zegt Maarten Hajer, directeur van het Planbureau voor de Leefomgeving. Hij raadt de overheid af om al te snel een sloopfonds in te stellen, waarmee de afbraak van overbodige gebouwen uit gemeenschapsgeld zou worden betaald. "De stad zal er op sommige plaatsen een beetje shabby gaan uitzien, maar het is beter even te wachten op wat er uit de maatschappij zelf komt."

Rijksadviseur Rients Dijkstra is het met hem eens. "Je hebt shabby en shabby, soms leidt het tot verloedering en dat is onwenselijk. Maar er kunnen ook allerlei vormen van hergebruik ontstaan als niet alles vastligt. Eigen initiatief van jonge bedrijfjes die pionieren kan heel waardevolle stukken stad opleveren."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden