Advies: Patiënt zonder AWBZ beter af

Afschaffing van de AWBZ kan voor grote groepen patiënten gunstig uitwerken. Commerciële zorgverzekeraars zullen zich inspannen patiënten zo lang mogelijk buiten dure instellingen te houden.

Het opheffen van de AWBZ kan vooral voor ouderen en psychiatrische patiënten betere en betaalbare zorg opleveren. Dit concludeert de Raad voor de Volksgezondheid en Zorg (RVZ) in een advies dat vandaag aan staatssecretaris Bussemaker (volksgezondheid) wordt overhandigd.

Commerciële zorgverzekeraars en gemeenten (krachtens de Wet maatschappelijke ondersteuning, WMO) kunnen de AWBZ-aanspraken overnemen. Daardoor worden gewone en chronische patiënten onder één regime gebracht. De medische zorg kan hierdoor in verschillende fasen van de aandoening beter op elkaar worden afgestemd.

Voor de zorgverzekeraar wordt het financieel interessant patiënten zoveel mogelijk buiten de muren van dure verpleeginstellingen te houden. Patiënten krijgen meer kansen op maatschappelijke participatie, omdat gemeenten via de WMO gericht beleid moeten ontwikkelen.

Volgens de raad biedt dit betere zorg voor chronische patiënten, omdat zorgverzekeraars er financieel baat bij hebben vermijdbare beperkingen te voorkomen. Kwaliteit en behandeling van revalidatie verbeteren, evenals ondersteuning en begeleiding thuis. Verzekeraars zullen meer investeren in preventie en behandeling dan nu het geval is.

Eerder al, in 2005, adviseerde de raad de AWBZ op te heffen. De kosten van de volksverzekering (nu zo’n twintig miljard euro, 40 procent van alle zorguitgaven) blijven stijgen en zijn volgens de raad onbeheersbaar. Commerciële verzekeraars zullen volgens de raad financieel geprikkeld worden de kosten zo laag mogelijk te houden. Op verzoek van de staatssecretaris heeft de raad nu gekeken wat dit voor de patiënt betekent. Er zitten enkele honderdduizenden mensen in de AWBZ.

De raad heeft vier groepen chronische patiënten onder de loep genomen: mensen met het downsyndroom, dementie, beroerte en schizofrenen. „Grote groepen patiënten, vooral in de ouderenzorg en de geestelijke gezondheidszorg, kunnen in de nieuwe situatie beter af zijn. De voordelen ontstaan echter pas als verzekeraars en gemeenten de aanzet kunnen geven tot een beter georganiseerd aanbod van dienstverlening,” stelt de raad.

Voor andere groepen, vooral in de gehandicaptensector, is volgens de raad het ’eindresultaat waarschijnlijk slechter of hoogstens neutraal’. Dit geldt bijvoorbeeld voor mensen met het downsyndroom of voor schizofrenen. Zij lopen het risico tussen wal en schip te vallen, krijgen te maken met verschillen in beleid tussen verzekeraars en gemeenten, coördinatieproblemen en vermindering van het zorgpakket. Voor de allerzwaarste categorie gehandicapten sluit de raad niet uit dat die niet te verzekeren valt. Voor deze kleine groep zou mogelijk toch een rijksregeling als de AWBZ moeten komen. In breder perspectief zijn er risico’s dat de populaire persoonsgebonden budgetten zullen verdwijnen.

Desondanks meent de RVZ dat de AWBZ ontmanteld moet worden en de belangrijkste elementen ondergebracht in de zorgverzekering en de WMO. De risico’s voor gehandicapten moeten zoveel mogelijk worden ingedamd, onder meer met een overgangstraject van vier jaar.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden